'Ik kan slecht tegen kritiek'

Kritiek voelt vaak als een aanval, maar wie ermee leert omgaan, krijgt er gratis een leerinstrument bij. Het begint met een simpele verschuiving: niet denken “wat vinden ze van mij?”, maar “wat kan ik hieruit halen?”.

Van pijn naar nieuwsgierigheid

Psychologen wijzen erop dat kritiek ons zelfbeeld raakt en daardoor schaamte, stress en een vlucht- of vechtreactie oproept. Dat geldt offline, maar zeker ook online, waar één scherpe opmerking onder een bericht je stemming kan verpesten. Onderzoek laat zien dat negatieve reacties – ook op sociale media – de stemming verslechteren en angstgevoelens versterken, vooral bij jongeren. Geen wonder dat we kritiek het liefst vermijden.​

Toch is feedback precies het mechanisme waarmee we ons ontwikkelen: van rapportcijfers tot de docent die je houding corrigeert. Wie kritiek alleen ziet als oordeel, mist de kans om blindevlekken te ontdekken.​

Praktisch omgaan met kritiek

Een werkbare vuistregel komt uit de politiek: neem kritiek serieus, maar niet persoonlijk. Dat betekent: eerst luisteren, dan pas reageren. Concreet:​

• Zoom in op gedrag, niet op je identiteit: “Tijdens vergaderingen kijk je vaak op je telefoon” is bruikbaarder dan “je bent ongeïnteresseerd”.​
• Stel vragen: wat bedoelt de ander precies, kun je voorbeelden geven, wat zou ik anders kunnen doen?​
• Neem tijd: zeg desnoods dat je er later op terugkomt, zodat je niet vanuit gekrenkte emotie reageert.​

Net zo belangrijk: niet elke “rant” is feedback. Goede kritiek is tijdig, specifiek en gericht op verbetering. Pure emotionele ontlading mag je parkeren. ​​

Waarom dit nu zoveel uitmaakt

Digitale omgevingen maken kritiek zichtbaarder en blijvender. Studies koppelen negatieve ervaringen op sociale media – van kwetsende comments tot uitsluiting – aan hogere niveaus van angst en d epressieve klachten. In een cultuur waarin iedereen publiek beoordeeld wordt, is het kunnen filteren van kritiek bijna een voorwaarde voor mentale gezondheid.

Kritiek zal niet verdwijnen, integendeel. De vraag is dus minder: hoe voorkom ik het?, en meer: hoe word ik nieuwsgierig genoeg om eruit te leren, zonder mezelf te laten slopen.