News NL

President Zelensky is van plan de noodtoestand voor de energiesector in Oekraïne af te kondigen. Aanleiding zijn de intensivering van Russische aanvallen op kritieke energie-infrastructuur en de extreme vrieskou in het land.

"De gevolgen van Russische aanvallen en verslechterende weersomstandigheden zijn ernstig", schrijft Zelensky op X. "Reparatieploegen, energiebedrijven en de Oekraïense noodhulpdienst blijven de klok rond werken om de elektriciteit en verwarming te herstellen. De problemen vereisen een dringende oplossing."

Geen stroom

De omstandigheden in de Oekraïense hoofdstad Kyiv, maar ook in andere delen van het land, zijn extreem, met temperaturen ver onder het vriespunt. Terwijl het steeds kouder wordt, voert Rusland de aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur verder op.

Begin deze week voerde Rusland aanvallen uit op onder meer een energiecentrale in Kyiv. Volgens de eigenaar is het sinds oktober de achtste keer dat deze centrale werd geraakt. In enkele buitenwijken van Kyiv en in de omgeving van de hoofdstad zijn de elektriciteit en de drinkwatervoorziening uitgevallen.

Volgens The Kyiv Independent zat gisteren 70 procent van de inwoners van de hoofdstad zonder stroom. Het is de grootste stroomuitval in Kyiv sinds het begin van de oorlog.

Ook zaten zeker 400 appartementencomplexen gisteren zonder verwarming en de situatie is sindsdien niet verbeterd. De burgemeester van Kyiv, Klytsjko, noemde de energiecrisis in de hoofdstad "ongeëvenaard". "Dit is de eerste keer in vier jaar van grootschalige oorlog dat we een situatie van deze omvang hebben gezien", schreef Klytsjko in een Telegram-bericht.

Christiaan Paauwe, correspondent Midden- en Oost-Europa:

"Sinds het begin van de grootschalige invasie voert Rusland luchtaanvallen uit op de energie-infrastructuur om de wil van de Oekraïeners te breken. Maar in Kyiv is de impact hiervan nog niet eerder zo groot geweest. Zware aanvallen hebben ertoe geleid dat honderden flatgebouwen zonder verwarming zitten. De stroom valt grote delen van de dag uit en op veel plekken zijn problemen met de watervoorziening. Dat gecombineerd met het winterweer en temperaturen tot -16 graden, leidt tot een nijpende situatie.

Burgemeester Klytsjko heeft inwoners opgeroepen om tijdelijk de stad te verlaten als ze dat kunnen. Al is er geen sprake van een evacuatiebevel of een uittocht. Voor veel inwoners is het een principekwestie geworden om ondanks alles niet op te geven. Bovendien doen de autoriteiten er alles aan om de infrastructuur zo snel mogelijk te repareren. Maar hoe vaak kan iets dat kapot is, weer gemaakt worden? Want op een gegeven moment raken bijvoorbeeld de reserveonderdelen op. Dat weet Moskou ook. De verwachting is dat meer zware luchtaanvallen zullen volgen en dat Oekraïne nog loodzware wintermaanden tegemoet gaat."

Rusland zet kou in als wapen en valt heviger dan ooit de Oekraïense gas- en elektriciteitsinfrastructuur aan. De gevolgen voor burgers zijn enorm. Vandaar dat Zelensky noodmaatregelen neemt om de situatie te verbeteren. Zo komt er een coördinatiecentrum om problemen in Kyiv aan te pakken, met de vicepremier en de pas benoemde minister van Energie, Shmyhal, die het werk zal overzien.

Volgens Zelensky heeft Kyiv zich aanzienlijk minder goed voorbereid dan andere grote steden, zoals Charkiv, op grootschalige Russische aanvallen op de energie-infrastructuur. "Zelfs de afgelopen dagen zie ik niet voldoende intensiteit", zei hij. "Dit moet dringend worden gecorrigeerd. Er moeten beslissingen worden genomen."

Avondklok herzien

Ook wil de Oekraïense regering in gesprek gaan met buitenlandse partners om kritieke energieapparatuur aan te schaffen die als back-up kan dienen. Ook wil Zelensky meer elektriciteit importeren en extra hulptenten in Kyiv neerzetten, die worden verwarmd met noodstroom.

Hij liet weten dat de avondklok in de hoofdstad (die tussen middernacht en 05.00 uur 's ochtends geldt) wordt herzien, zodat burgers ook gedurende de nacht toegang hebben tot de hulptenten. Daar kunnen mensen zich wat opwarmen en hun telefoon opladen.

Zelensky besloot onlangs een nieuwe stafchef en nieuwe ministers aan te stellen, onder meer voor Defensie en Energie. Vandaag sprak de defensieminister voor het eerst nadat zijn aanstelling was goedgekeurd door het parlement. Zijn belangrijkste taak is om de krijgsmacht van Oekraïne te hervormen en te moderniseren.

Volgens hem zijn er nu zo'n twee miljoen Oekraïners die de dienstplicht ontlopen. Het land kampt daardoor met kritieke tekorten in het leger.

Rusland lijdt grote verliezen aan het front. Vorig jaar riep president Poetin het hoogste aantal dienstplichtigen op sinds 2011. Daardoor moet dat aantal groeien naar 1,5 miljoen actieve militairen en krijgt het Russische leger een totale krijgsmacht van 2,39 miljoen militairen, inclusief reservisten.

Nieuwsuur sprak de burgemeester van Kyiv over de erbarmelijke omstandigheden in de stad:

Beoogde oppositiepartijen hebben nog geen idee hoe D66, CDA en VVD steun gaan zoeken voor de plannen van hun minderheidskabinet. Dat zeggen ze na twee dagen met gesprekken met de formerende partijen. Behalve de SGP, die morgen op gesprek gaat, en de PVV, die het nut van praten niet inziet, zijn alle partijen nu op gesprek geweest.

GroenLinks-PvdA-leider Klaver, die het minderheidskabinet een "risicovol experiment in turbulente tijden" noemt, had verwacht meer te horen over hoe de drie "begrotingen aan meerderheden willen helpen". Hij miste een "financiële plaat" en concludeert dat partijen "nog geen idee hebben hoe ze het gaan doen".

Die indruk hadden Volt-leider Dassen en SP-leider Dijk ook. Volgens Dassen zijn de drie nog "heel erg aan het zoeken". Dijk vreest chaos en denkt dat het allemaal heel wankel gaat worden. Maar er ligt nog geen concreet stuk, en zonder inhoud praten is lastig, erkent Dijk.

'Geluisterd naar partijen'

D66-leider en beoogd premier Jetten begrijpt dat partijen meer over de inhoud willen weten. "Ik snap dat sommige partijen het liefst nu alle conceptteksten van ons zouden zien, maar wij moeten eerst de inhoudelijke financiële onderhandelingen daarover afronden", zei hij. Daar gaan de drie nu ook weer hard mee aan de slag, zegt Jetten. Hij spreekt tegen dat er geen idee is hoe ze in een minderheidskabinet willen samenwerken. Zelf had hij "een heel andere indruk van de gesprekken" dan "wat hij in sommige liveblogs las".

De ambitie is nog steeds om met een programma met scherpe keuzes te komen. Er is volgens Jetten zeker ook geluisterd naar ideeën van andere partijen. Niet alles kon volgens hem "meteen op applaus rekenen", maar er zaten "zeker goede ideeën bij". Jetten sluit niet uit dat één, twee of drie partijen nog een keer op gesprek gevraagd worden. Maar de komende tijd gaan nu eerst de drie partijen met de plannen verder.

Jetten heeft er vertrouwen in dat een minderheidskabinet op grote thema's als stikstof en woningbouw straks "brede steun kan krijgen uit de Tweede Kamer". Het is de ambitie met een goede ministersploeg te komen die de Kamer steeds in een vroeg stadium bij plannen zal betrekken, aldus Jetten.

Miljarden voor defensie

Welke plannen er ook komen, duidelijk is al dat D66, VVD en CDA miljarden voor defensie en veiligheid willen. Om aan de NAVO-normen te voldoen is zo'n 16 tot 19 miljard per jaar nodig. Ook een Kamermeerderheid is voor hogere defensieuitgaven, maar waar het van betaald moet worden is nog de vraag. De drie formerende partijen willen onder meer de zorgkosten omlaag brengen, wat bij partijen als GroenLinks-PvdA en de PVV op weerstand stuit.

De kans is groot dat partijen in ruil voor steun van de plannen van het minderheidskabinet vaak wat zullen terugvragen, of juist iets blokkeren.

'Liberale etalagepolitiek'

Vraag is dus hoe straks die totaalpuzzel gemaakt en betaald kan worden. Een nieuwe minister van Financiën kan het nog wel eens heel druk krijgen. Wat ChristenUnie-leider Bikker betreft moet hij of zij straks soms "net even wat meer gaan meedenken in plaats van tegen denken".

Bikker zit ook niet te wachten op "liberale etalagepolitiek". De moties die ze voor de kerst zag verschijnen over onderwijsvrijheid, koopzondagen en het verruimen van embryokweek vond ze bepaald geen uitgestoken hand naar de ChristenUnie. Maar ze wacht de plannen van de drie af en zal die op de inhoud bekijken.

Ook Klaver zit er ondanks de vraagtekens bij het slagen van het experiment zo in, hoewel de grote vraag volgens hem blijft wat de drie willen en hoe. "Ik weet niet óf ze met ons willen samenwerken, maar ze móeten met ons samenwerken", zei hij, doelend op het aantal zetels van zijn partij in de Tweede, maar vooral ook de Eerste Kamer.

Partij voor de Dieren-leider Ouwehand begrijpt ook niet hoe partijen het voor zich zien. "Ze hebben een poging gedaan om het uit te leggen, maar dat is niet gelukt", zei ze na afloop van haar gesprek. Ouwehand is "niet per se tegen een minderheidskabinet". Maar ze begrijpt niet waarom "redelijke partijen zoals GroenLinks-PvdA" niet mogen meedoen aan een kabinet", om dan vervolgens "zo'n beetje de hele Tweede Kamer te vragen mee te helpen". Mensen in het land snappen dat niet, denkt ze, en of dat het vertrouwen in de politiek gaat herstellen is volgens haar ook maar de vraag.

Het topoverleg in Washington met de buitenlandministers van Denemarken en Groenland heeft de "fundamentele meningsverschillen" tussen het Deense koninkrijk en de Verenigde Staten niet opgelost. Dat zei de Deense minister van Buitenlandse Zaken Rasmussen in een gezamenlijke persconferentie met de Groenlandse buitenlandminister Motzfeldt.

De landen gaan nu een werkgroep vormen op hoog niveau om te kijken hoe ze tegemoet kunnen komen aan de Amerikaanse veiligheidszorgen zonder de "rode lijnen" van het Deense koninkrijk te overschrijden, zei Rasmussen.

"We zijn hier gekomen na een aantal, hoe zal ik het zeggen, opmerkelijke publieke uitlatingen over Groenland", begon Rasmussen. "We zijn er niet in geslaagd om het Amerikaanse standpunt te veranderen." Hoewel de landen niet nader tot elkaar zijn gekomen, noemde hij het gesprek "open en constructief".

Hij voegde eraan toe dat hij ook niet had verwacht dat de kwestie met deze ontmoeting opgelost zou kunnen worden. Het is duidelijk dat de Amerikaanse president bij zijn wens blijft om Groenland te veroveren, zei Rasmussen.

De buitenlandminister van Groenland sloot zich aan bij wat haar ambtgenoot zei. Ze verwees daarbij naar de lange diplomatieke betrekkingen tussen de landen en dat het land openstaat voor meer samenwerking. "Maar dat betekent niet dat we eigendom willen zijn van de VS."

Groenland kopen

De ontmoeting in Washington volgde op dreigementen van de Amerikaanse president Trump. Die wil Groenland, onderdeel van het Deense koninkrijk, in handen krijgen. "Of ze het nu willen of niet", zei hij dit weekend hierover. Ook militair ingrijpen wilde Trump niet uitsluiten.

Trump was zelf niet bij het overleg aanwezig. Hij liet kort voor de ontmoeting nog eens zijn standpunt horen. "NAVO: zeg tegen Denemarken dat ze daar nu moeten vertrekken", schreef hij op Truth Social. "Twee hondensleeën zijn niet genoeg, alleen de VS kan dit", voegde hij daaraan toe.

Tijdens de ontmoeting tussen de delegaties plaatste het X-account van het Witte Huis een afbeelding van twee hondensleeën op een kruispunt. De ene weg leidt naar de VS, de andere naar China en Rusland.

Daaraan refereerde Rasmussen ook tijdens zijn persconferentie. Denemarken heeft de defensie al opgevoerd zei hij. "Niet met hondensleeën, maar met schepen, gevechtsvliegtuigen en drones."

Denemarken en Groenland maakten vandaag bekend per direct de militaire aanwezigheid op en rondom Groenland te verhogen. Ook Zweden, Noorwegen en Duitsland sturen militairen naar het gebied. Noorwegen stuurt twee militairen om de samenwerking met bondgenoten af te stemmen. Duitsland stuurt meer dan tien militairen.

'Geen Chinese oorlogsschepen'

Rasmussen weersprak ook de aanwezigheid van China in Groenland. Het is niet waar dat we omringd worden door Chinese oorlogsschepen, zei hij. "We hebben al zo'n decennium geen Chinees oorlogsschip gehad".

Het is wel zo dat de veiligheidssituatie veranderd is, erkende Rasmussen. "Natuurlijk delen we tot op zekere hoogte zijn zorgen", zei hij over de beweringen van Trump. Ook Motzfeldt benadrukte dat het in het belang van de VS en Groenland was om samen te werken als bondgenoten.

Trump herhaalde vanavond in gesprek met journalisten dat de VS Groenland "nodig heeft" en dat Denemarken niet heeft wat nodig is om Groenland te verdedigen tegen Rusland en China. De VS kan dat wel, zei Trump. "Jullie hebben dat vorige week kunnen zien met Venezuela."

De Verenigde Staten trekken een deel van het personeel terug van de Amerikaanse luchtmachtbasis Al Udeid in Qatar. Het is een voorzorgsmaatregel naar aanleiding van de opgelopen spanningen in de regio. Dat zeggen een Amerikaanse functionaris en drie diplomaten tegen persbureau Reuters.

Directe aanleiding zijn de waarschuwingen van een hoge Iraanse functionaris aan landen in de regio om Amerikaanse bases in het buitenland aan te vallen als de VS zich bemoeit met de golf van protesten in Iran.

Ook het VK trekt personeel terug

Al Udeid is de grootste basis van de VS in het Midden-Oosten en huisvest zo'n 10.000 manschappen. De basis ligt vlak bij de Qatarese hoofdstad Doha, aan de Perzische Golf. De regering van Qatar bevestigt dat deze stappen worden gezet. Ook het Verenigd Koninkrijk heeft laten weten personeel terug te trekken van een luchtmachtbasis in Qatar.

Volgens de drie diplomaten werd een deel van het Amerikaanse personeel opgedragen vóór vanavond de basis te verlaten. Hoeveel er al zijn vertrokken, is niet duidelijk. Er zijn nog geen tekenen dat grote aantallen militairen worden verplaatst naar een voetbalstadion of een winkelcentrum, zoals uren vóór een Iraanse raketaanval vorig jaar op de Amerikaanse basis wel gebeurde.

De VS heeft nog andere bases in het Midden-Oosten, zoals het hoofdkwartier van de Amerikaanse marine in Bahrein. Het is nog niet duidelijk of daar ook personeel wordt weggehaald.

Ruim 2500 doden

In Iran is de grootste opstand in jaren gaande. Wat begon als onrust over economische problemen heeft geleid tot een landelijke protestgolf tegen het regime van ayatollah Khamenei vanwege onder meer het gebrek aan politieke vrijheid. Teheran probeert de binnenlandse onrust de kop in te drukken en treedt met harde hand op.

De Iraanse autoriteiten hebben het internet platgelegd en dat maakt het lastiger om een volledig beeld te krijgen van de situatie. Schattingen over het dodental door verschillende groepen en organisaties lopen uiteen.

Het geverifieerde dodental bij de protesten stond vanochtend op ruim 2500. Volgens de Noorse mensenrechtenorganisatie Iran Human Rights ligt het aantal mogelijk nog hoger: zij schrijven op basis van data van de Iraanse overheid dat bij de protesten al bijna 3500 mensen zijn omgekomen en minstens 10.000 mensen zijn gearresteerd.

NOS op 3 maakte deze video over de grootschalige protesten in Iran:

De Iraanse autoriteiten proberen de Amerikaanse president Trump ervan te weerhouden zich te bemoeien met de onrust, terwijl hij zinspeelt op een mogelijke aanval op het land. Op Truth Social riep hij gisteren Iraanse "patriotten" op om door te protesteren en zei dat "hulp onderweg" is. Wat die hulp precies inhoudt, is niet duidelijk.

Volgens Trump behoort militair ingrijpen tot de mogelijkheden, zonder dat hij daar verdere details over geeft. Hij heeft zijn landgenoten opgeroepen om Iran zo snel mogelijk te verlaten.

Ook twee Europese functionarissen zeiden tegen Reuters dat een militaire interventie van de VS "waarschijnlijk lijkt". Een functionaris zei dat dit binnen de komende 24 uur zou kunnen gebeuren. Een Israëlische functionaris zei ook dat het erop leek dat Trump het besluit had genomen om in te grijpen, hoewel de timing nog niet duidelijk is.

Executies

Trump heeft het Iraanse regime ook gewaarschuwd geen opgepakte demonstranten te executeren. Dat zou ertoe kunnen leiden dat de VS in actie komt. Mensenrechtenorganisaties als Amnesty International waarschuwden dat Iran mogelijk demonstranten zal executeren.

Vandaag bijvoorbeeld zou Erfan Solfani, een 26-jarige demonstrant, terechtstaan. Hij werd vorige week aangehouden en zou de eerste betoger in de afgelopen weken zijn die ter dood zou worden veroordeeld. De angst is groot dat dit ook zal gebeuren.

Volgens de autoriteiten zal het waarschijnlijk niet bij deze executie blijven. Het hoofd van de Iraanse justitie liet gisteren in een video doorschemeren dat de arrestanten snel berecht en geëxecuteerd zullen worden, mogelijk als afschrikmiddel. In een interview met CBS zei Trump gisteravond dat "zeer krachtige maatregelen" volgen als dit gebeurt.

Solidariteitsmars

Iran heeft als reactie op de dreigende taal vanuit het Witte Huis landen in de regio, zoals Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Turkije gewaarschuwd dat Amerikaanse militaire bases daar worden aangevallen als het komt tot een Amerikaanse aanval op Iran. Ook heeft Iran die landen gevraagd te voorkomen dat de VS aanvalt.

Over de hele wereld zijn demonstranten deze week de straat opgegaan om zich uit te spreken tegen het islamitische regime in Iran. Op de Dam in Amsterdam kwamen vanavond enkele honderden mensen bijeen voor een solidariteitsmars naar het Amerikaanse consulaat op het Museumplein.

Inwoners van delen van Amersfoort en omgeving moeten hun drinkwater waarschijnlijk nog tot volgende week blijven koken voor gebruik. Waterbedrijf Vitens kan op dit moment niet garanderen dat het water in het hele gebied schoon is en zoekt nog naar de oorzaak van de vervuiling.

Bij een controle van het drinkwater op 5 januari werd de enterokokkenbacterie aangetroffen. De bron was niet meteen duidelijk. Eergisteren werd de bacterie aangetroffen in een van de voorraadkelders. Water uit die kelder wordt inmiddels niet meer gebruikt. Maar ook daarna bleken nog niet alle testresultaten goed te zijn.

Vitens wil het kookadvies pas opheffen als het hele gebied schoon is, omdat het bedrijf geen enkel risico wil nemen. Het bedrijf heeft experts ingeschakeld om te helpen bij de oplossing van het probleem.

Tien dagen koken

Het advies om het drinkwater voor gebruik drie minuten te koken geldt inmiddels tien dagen. Het gaat om water om te drinken, voor het zetten van koffie of thee, voor het bereiden van eten en voor het tandenpoetsen.

Het Meanderziekenhuis in Amersfoort krijgt tijdelijk water van een andere productielocatie van Vitens, zodat het kookadvies daar is vervallen. Dat geldt ook voor de wijk Isselt. Voor de rest van het gebied is dat niet mogelijk.

Het getroffen gebied bestaat uit delen van Amersfoort en een aantal aangrenzende gemeenten.

Vitens komt volgende week dinsdag weer met een update, tenzij het probleem eerder is verholpen.

Stationskat Brammetje heeft bijna drie jaar na zijn dood een permanent eerbetoon gekregen op de plek waar hij jarenlang rondhing. Op station Purmerend Weidevenne staat een bronzen beeld van de kat, dat via een crowdfundingsactie bij elkaar is gespaard.

De rode kater had gewoon een huis, maar was het liefst op het station. Volgens baasje Joshua van 't Veer was Brammetje "een echte socializer". Voor veel reizigers en inwoners van Purmerend was het aaien van Brammetje daarom vaste prik geworden.

Brammetje was jarenlang op het perron en rond het station te vinden:

In april 2023 overleed de kater na een aanrijding met een auto. Al snel werd via crowdfunding ruim 8000 euro voor een beeld verzameld, maar het eerbetoon liet enkele jaren op zich wachten. Het oorspronkelijke doel was een standbeeld op het perron waar Brammetje vaak zat. "ProRail staat een beeld op het perron niet toe", legt wethouder Natalie Saaf uit. "Dus dat was een hiccup waardoor het langer duurde dan je zou verwachten."

Steun en verbintenis

Vanmiddag is het beeld tegenover het station door de wethouder onthuld. Van 't Veer is er heel blij mee. "Hij heeft ontzettend veel betekend voor mensen in de buurt. Het is heel mooi dat hij op deze manier vereeuwigd is en toch nog een hoop steun en verbintenis kan brengen voor betrokkenen."

Inwoner Nuray was een van de mensen die gek waren op Brammetje. Ze wilde daarom graag bij de onthulling zijn. "Ik heb er een kaarsje met I love you to the moon and back naast gezet. En dat is zo."

Een groot deel van de Tweede Kamer maakt zich zorgen over de gezondheidsrisico's voor omwonenden van geitenhouderijen en vindt dat het kabinet snel actie moet ondernemen. Veel Kamerleden wezen in een debat vandaag op onderzoek waaruit blijkt dat omwonenden volgens onderzoek meer kans op longontsteking hebben. Ook haalden ze cijfers aan van het CBS, waaruit blijkt dat sinds 2000 het aantal geiten vervijfvoudigd is. Inmiddels zijn er bijna 600.000 geiten in Nederland.

Het kabinet werkt aan een afstandsnorm voor nieuwbouwlocaties, maar heeft nog niet besloten wat de afstand wordt. Voor bestaande situaties wordt onder meer onderzoek gedaan naar stalmaatregelen.

Voorrang voor woningbouw

Volgens het Kamerlid Kostic van de Partij voor de Dieren worden omwonenden al jaren in de steek gelaten. Ook de SP en GroenLinks-PvdA stelden zich in het debat stevig op. Zij willen nu al een afstandsnorm van 1 kilometer voor alles dat gebouwd gaat worden, zoals de Gezondheidsraad adviseert. Binnen die afstand is het risico voor omwonenden groter. Maar als woningbouwplannen daardoor in gevaar komen, moet volgens de partijen gekeken worden of boerderijen met geiten kunnen wijken.

Nieuw kabinet

Hoewel D66 net als de linkse partijen vindt dat het advies van de Gezondheidsraad opgevolgd moet worden, wilde de partij samen met de twee andere formerende partijen eerst meer weten over de overwegingen van het kabinet. VVD en CDA benadrukten het kabinet de ruimte te willen geven om zorgvuldig te werken: "Het kabinet is aan zet voor de kamer er een schepje bovenop doet", aldus het Kamerlid Den Hollander van de VVD. Hiermee lijken ze de beslissing aan een nieuw kabinet te laten.

SGP en BBB vragen zich af of op basis van het onderzoek nu al rigoureus beleid kan worden gemaakt. Ze wijzen erop dat een precieze oorzaak voor het verband tussen geiten en longontstekingen nog niet gevonden is. En vrezen voor de gevolgen voor de sector. Ook JA21 is sceptisch over het nemen van maatregelen op basis van het onderzoek. De partij verwacht veel van maatregelen vanuit de sector zelf.

Proportioneel en zorgvuldig

De ministers van VWS en Landbouw zeggen de gezondheidseffecten serieus te nemen en hebben om aanvullend onderzoek gevraagd. Een vraag van het Kamerlid Bromet van GroenLinks-Pvda of dat niet gewoon een manier was om een ruzie hierover tussen het Ministerie van Landbouw en het Ministerie van VWS te parkeren, beantwoordde minister Bruijn van VWS ontkennend. Volgens Bruijn is dat onderzoek nodig om een zorgvuldige en proportionele afweging te maken. Ook nú een norm van 500 meter instellen, het minimum waarnaar gekeken wordt, wil hij niet: "we willen in één keer een duidelijk besluit nemen".

De eerste resultaten van onderzoeken worden binnen enkele weken verwacht. Na een eventueel kabinetsbesluit, duurt het dan nog zeker anderhalf jaar voordat de regels ingaan, zegt Bruijn. Tot die tijd heeft het kabinet gemeentes en provincies opgeroepen om geen uitbreidingen of nieuwe vestigingen van geitenhouderijen toe te staan.

Over 62 dagen, op woensdag 18 maart, zijn er weer verkiezingen. Dan mogen bijna veertien miljoen kiesgerechtigden stemmen voor de gemeenteraad.

Tussen deze en de laatste verkiezingen in oktober zit weinig tijd. Toch heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken een evaluatie gemaakt, ook over het experiment met het kleinere stembiljet. De Tweede Kamer besprak die vandaag met demissionair minister Rijkaart (BBB).

De overheid wil bij de gemeenteraadsverkiezingen in nog meer gemeenten experimenteren met het nieuwe, kleinere stembiljet. De kiezers in Alphen aan den Rijn, Boekel, Gouda, Leiden, Meierijstad, Midden-Delfland, Nijmegen, Noordoostpolder, 's-Hertogenbosch, Soest en Tynaarlo doen dan mee.

Het experiment in vijf gemeenten bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen is goed verlopen, zegt de minister. 0,47 procent van de stemmen was ongeldig. Landelijk zou dat neerkomen op ongeveer 50.000 ongeldige stemmen.

Minder fouten bij 'oude' stembiljet

De Tweede Kamer vindt het foutenpercentage nog steeds aan de hoge kant. Zeker omdat tijdens de experimenteerfase stemmen geldig worden geacht terwijl ze eigenlijk ongeldig zijn. Ter vergelijking: in de gemeenten waar met het 'oude' stembiljet werd gestemd was het aantal ongeldige stemmen nog lager: 0,26 procent.

Als een kiezer op het nieuwe biljet wel de witte stip bij een partijnummer rood maakt, maar vergeet de witte stip bij een kandidaatnummer rood te maken, dan telt de stem toch. De stem gaat dan naar de lijsttrekker van die partij. Dat is vastgelegd in het Tijdelijk experimentenbesluit nieuwe stembiljetten.

BBB-Kamerlid Vermeer vindt dat vreemd, omdat de kieswet in Nederland juist uitgaat van individuen die een Kamerzetel krijgen en niet een partij. Maar zo is het nu eenmaal afgesproken in de experimenteerfase, zegt de minister.

Met het nieuwe stembiljet maak je eerst het rondje rood voor de partij:

En vervolgens het rondje voor het nummer van de kandidaat van die partij:

Vermeer wil weten welke kiezers de fouten maken en waar dat aan ligt. Ook Kamerlid Van Baarle van Denk wil weten of het nieuwe biljet wel wetenschappelijk is getest op begrijpelijkheid voor alle opleidings- en vaardigheidsniveaus. Ook hij vindt het foutenpercentage nog erg hoog.

De minister zegt dat het door het stemgeheim onmogelijk is om er achter te komen wat de kenmerken van de kiezers zijn die de fout maakten. Wel is uit tests gebleken dat mensen met een beperking erg tevreden zijn met het nieuwe biljet. Ook zijn de kosten voor het maken van de stemmallen, een hulpmiddel voor blinde en slechtziende kiezers, veel lager met het nieuwe biljet.

Werkdruk stembureaus

Dat vindt Van Baarle geen argument. "Democratische verkiezingen mogen wat kosten", vindt hij. De minister zegt dat er meerdere voordelen aan het nieuwe stembiljet zitten, zoals ook de werkdruk op de stembureaus. Hij stuurt nog een uitgebreidere evaluatie en de voorgaande onderzoeken over het kleinere stembiljet naar de Kamer.

Over het definitief invoeren van het kleinere stembiljet wordt in ieder geval pas na de gemeenteraadsverkiezingen een besluit genomen. Hoe de experimenten daar verlopen, speelt een belangrijke rol bij dat besluit.

Frankrijk heeft een groep extreemrechtse Britse activisten de toegang tot het land ontzegd. Ze hadden geprobeerd om migrantenboten met geweld tegen te houden en te vernietigen. Volgens de minister van Binnenlandse Zaken Nunez waren hun acties bedoeld om aan te zetten tot geweld en de openbare orde te verstoren.

De activisten zijn lid van de groep Raise the Colours, die betrokken was bij een campagne om migrantenboten die naar het Verenigd Koninkrijk probeerden te komen op te sporen en te verwoesten. Ook verspreidden ze volgens het ministerie propagandamateriaal langs de Franse noordkust waarin ze Britten opriepen de migratie te stoppen.

Na een melding van geweld tegen migranten in de nacht van 9 op 10 september in Grand Fort Philippe, niet ver van Duinkerke, werd een onderzoek ingesteld. Vier mannen vielen migranten aan en zeiden dat ze niet welkom waren in Engeland. Ook werden de migranten bestolen.

Individuen

Volgens minister Nunez is er in de Franse samenleving geen plaats voor haatcampagnes en gewelddadige acties. "Onze rechtsstaat is niet onderhandelbaar", schrijft hij op X.

Het ministerie weet sinds december van de acties van de groep en heeft toen maatregelen genomen om te voorkomen dat het tot verdere ordeverstoringen zou komen. Hoeveel boten de activisten hebben verwoest en hoe de propaganda werd verspreid, zegt het ministerie niet.

Raise the Colours zegt geen officieel bericht te hebben ontvangen van de Franse autoriteiten. De groep zegt niet achter het gebruik van geweld en overtreding van de wet te staan. Het gaat hier om individuen, stellen ze.

Farage

De groep ontstond als burgerinitiatief in Birmingham, waar een kleine groep honderden nationale vlaggen aan lantaarnpalen hing. Dat initiatief verspreidde zich over het Verenigd Koninkrijk. De Britse en Engelse vlag werden opgehangen als uitingen van het nationale gevoel. Ze werden ook opgehangen bij hotels waar asielzoekers verbleven, tijdens een golf van protest afgelopen zomer. Dat leidde tot onrust onder groepen migranten. Het werd gezien als uiting van antimigratiesentiment.

Vorig jaar slaagde een recordaantal van bijna 41.500 migranten erin Het Kanaal in kleine boten over te steken van Frankrijk naar het Verenigd Koninkrijk. In de zomer tekenden de twee landen een akkoord om een einde te maken aan de migratiestroom. Migranten die illegaal Het Kanaal oversteken, kunnen worden teruggestuurd naar Frankrijk.

Het is een belangrijk onderwerp geworden onder Britse kiezers en het heeft de radicaal-rechtse politicus Nigel Farage van de anti-immigratiepartij Reform UK een flinke stijging in de opiniepeilingen opgeleverd.

VS-gezant Witkoff heeft de tweede fase van het Gaza-plan aangekondigd. Witkoff spreekt over de "overgang van een staakt-het-vuren naar demilitarisering, technocratisch bestuur en wederopbouw".

Het gaat om de tweede fase van het vorig jaar voorgestelde Amerikaanse twintigpuntenplan. De eerste fase ging in met een staakt-het-vuren in oktober vorig jaar.

Egypte meldt dat er overeenstemming is over wie het bestuur moet krijgen over de Gazastrook. Het bestuur moet in handen komen van een vijftienkoppig Palestijns technocratisch comité, dat tijdelijk Gaza moet besturen. Die mensen zijn niet gebonden aan een politieke partij.

Aan het hoofd van het bestuur staat volgens persbureau Reuters Ali Shaath. Hij is een voormalig plaatsvervangend minister bij de Palestijnse Autoriteit. In het bestuur komen verder onder meer de voorzitter van de Kamer van Koophandel in Gaza en een oud-medewerker van een Palestijns telecombedrijf.

Toezicht van Trump

Volgens de Israëlische krant Haaretz hebben ze jarenlange ervaring in economische, sociale en publieke instellingen in de Gazastrook. Ze hebben daardoor goed zicht op de gevolgen van de oorlog en de humanitaire crisis in Gaza.

Een zogeheten vredesraad onder leiding van de Amerikaanse president Trump moet toezicht houden op de overgangsregering.

Wachten op lichaam laatste gijzelaar

In de tweede fase zou Hamas zich moeten ontwapenen. Volgens het persbureau DPA is verder afgesproken dat leden van Hamas die de wapens neerleggen en zeggen vreedzaam met Israël samen te willen leven, amnestie moeten krijgen.

Al in december werd door de Israëlische premier Netanyahu gezegd dat de tweede fase "zeer binnenkort" zou beginnen. Hij zei toen dat het wachten was op het overhandigen van de laatste dode gijzelaar die in handen is van Hamas.

Dat is nog altijd niet gebeurd. Witkoff roept Hamas op dit alsnog onmiddellijk te doen. "Als Hamas hieraan geen gehoor geeft, zal dit ernstige gevolgen hebben." Hamas claimt dat ze het laatste lichaam niet kunnen vinden.

Correspondent Nasrah Habiballah:

"Het is nog onduidelijk wat deze aankondiging van de volgende fase door Witkoff concreet gaat betekenen voor de mensen in Gaza. Er zou nu dus een nieuw bestuur zijn gevormd, maar wat dan nu de concrete stappen zijn als het gaat over wederopbouw, ontwapening van Hamas of terugtrekking van het Israëlische leger is nog onduidelijk.

Palestijnen die in Gaza wonen hebben in ieder geval weinig vertrouwen in het plan van Trump. Want sinds het bestand is de humanitaire situatie in Gaza maar nauwelijks verbeterd. Bovendien zijn er nog dagelijks aanvallen door Israël.

Ook in Israël is niet iedereen blij met het ingaan van de tweede fase. Het lichaam van de laatste gijzelaar is nog steeds niet overgedragen aan Israël. Familieleden van de gijzelaars hebben er bij premier Netanyahu op aangedrongen niet over te gaan op de volgende fase tot ook het laatste lichaam is vrijgegeven. Netanyahu bracht die boodschap ook over aan Trump toen hij onlangs op bezoek ging in de VS. Om druk uit te oefenen op Trump, nam hij de ouders van de laatste gijzelaars zelfs mee bij zijn bezoek."

Een Kamermeerderheid staat achter het voorstel om het bonusplafond voor het merendeel van het personeel van banken en fintechs te schrappen.

De Denen en Groenlanders noemen de Amerikaanse territoriale claim op Groenland ‘een rode lijn’ en ‘totaal onaanvaardbaar’. Groenland ‘wil niet het bezit zijn’ van Washington.

Tijdens een zitting van de Ondernemingskamer werd duidelijk hoezeer de verhoudingen in het chipbedrijf zijn verzuurd.

De Duitse politiek lukt het maar niet om aan de verwachtingen van de Duitse industrie – die van een vrije val spreekt – te voldoen. Stop met piepen, zeggen sommige economen.

Een interventie in Iran zou binnen 24 uur kunnen plaatsvinden. Luchtmachtbasis Al Udeid is de grootste Amerikaanse basis in de regio.

De Amerikaanse Hannah Neeleman laat haar volgers op sociale media meegenieten van haar leven met haar echtgenoot en acht kinderen op haar boerderij in Utah.

Schuiven met rente en huur levert fiscaal voordeel op, maar demissionair staatssecretaris Heijnen acht de kans gering dat dit op grote schaal gebeurt.

De Europese Commissie schetst de condities voor een lening van €90 mrd aan Oekraïne. Het geld uit Brussel moet het land helpen in de oorlog met Rusland.

Nederland moet eind 2027 voldoen aan 100.000 eisen voor de waterkwaliteit, maar gaat dat mede door vertragende discussies niet halen. Krijgen we te maken met een nieuwe crisis à la stikstof?

De Volksrepubliek exporteerde vorig jaar bijna 20% meer dan in 2024. Er ging minder naar de Verenigde Staten, maar meer naar andere markten zoals Europa en Afrika.

Ajax is woensdag met historisch hoge cijfers door AZ uitgeschakeld in de achtste finales van het KNVB-bekertoernooi. De Alkmaarders lieten in het AFAS Stadion weinig heel van de Amsterdammers en wonnen met 6-0.

Go Ahead Eagles is woensdag tegen Heracles Almelo ontsnapt aan uitschakeling in de KNVB-beker. Jari De Busser ontpopte zich opnieuw tot penaltyheld, nadat de wedstrijd na verlenging in 2-2 was geëindigd.

-

De Russische politie heeft twee artsen van een ziekenhuis in Siberië aangehouden, nadat er de voorbije anderhalve maand negen pasgeborenen waren gestorven. De artsen worden verdacht van dood door nalatigheid. De zaak leidt in Rusland tot veel ophef.

Hallo en welkom in dit liveblog. Hier houden we je op de hoogte van de ontwikkelingen rond Groenland.

Denemarken en de Verenigde Staten hebben "een fundamenteel meningsverschil" over Groenland, zei de Deense minister van Buitenlandse Zaken na afloop van cruciaal overleg. Maar de twee landen blijven volgens hem in gesprek en richten een werkgroep op.

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft ambassades in 75 landen de opdracht gegeven alle aanvragen voor immigratievisa op te schorten. Het gaat om nationaliteiten waarvan de VS vreest dat ze een "last" zijn voor de overheid.

Frankrijk registreerde in 2025 voor het eerst sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog meer sterfgevallen dan geboorten. Het gemiddelde aantal kinderen per vrouw daalde tot 1,56, het laagste niveau sinds de Eerste Wereldoorlog.

Het minderheidskabinet komt er. Als het aan D66-leider Rob Jetten ligt, gebeurt dit zelfs nog voor de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart. De grote vraag is welke ruimte de oppositie geeft aan de toekomstige minderheidscoalitie van D66, CDA en VVD.

Sting heeft zijn voormalige bandleden van The Police al meer dan 800.000 dollar (686.000 euro) betaald sinds hij heeft erkend hen te weinig royalty's te hebben betaald. Dat schrijft onder meer de BBC op basis van rechtbankdocumenten.

De Koninklijke Marechaussee heeft dinsdagmiddag 13 januari drie mannen aangehouden in Schiedam na een achtervolging door Rotterdam. De mannen zaten in een auto bij het detentiecentrum, waarna een van hen besloot een pakketje over de buitenmuren te gooien.

Een 19-jarige Hagenaar is vandaag voor de rechter gebracht omdat hij tijdens de jaarwisseling met vuurwerk heeft geschoten. Daarbij werden agenten geraakt. De verdachte is door de politierechter veroordeeld tot 15 dagen cel en een taakstraf van 40 uur.

Het Openbaar Ministerie heeft vandaag 10 jaar cel geëist tegen een 80-jarige Eindhovenaar die verdacht wordt van het doodsteken van zijn 75-jarige dementerende vrouw. Het incident vond op 10 maart 2024 plaats in een woning aan de Troyeshof in Eindhoven. Volgens de officier van justitie gaat het om een zeer ernstig feit: “Dit is geen daad uit opwelling of uit liefde. Het is de koelbloedige beslissing van verdachte om het leven van zijn vrouw, de vrouw met wie hij zo lang samen was, te beëindigen.”

De politie heeft een 32-jarige man uit Leeuwarden aangehouden voor mogelijke betrokkenheid bij een schietincident aan de Eikenstraat in Leeuwarden. Dit gebeurde dinsdag 13 januari plaats omstreeks 12:20 uur. Er raakte niemand gewond als gevolg van het schietincident.

Het Openbaar Ministerie Noord-Holland (OM) heeft besloten een politieambtenaar niet strafrechtelijk te vervolgen voor zijn betrokkenheid bij een dodelijk schietincident in Hoofddorp op 21 mei 2025. Op basis van de onderzoeksresultaten van de Rijksrecherche is het OM van oordeel dat het schieten door de agent gerechtvaardigd was, omdat hij handelde ter afwending van direct levensgevaar. Dit handelen is volgens het OM in overeenstemming met de Ambtsinstructie voor Politie en de Politiewet.

Hoewel de sneeuw uit het straatbeeld is verdwenen, zijn de gevolgen van het winterse weer nog niet voorbij. Door smeltwater en plaatselijke ijzel kan het op veel wegen verraderlijk glad blijven. Tegelijkertijd ontdekken automobilisten nu pas de schade die tijdens de sneeuw is ontstaan. Het aantal autoschades ligt 25 tot 30% hoger dan normaal, zo werd deze week bekend. Die schade is alleen lang niet altijd verzekerd, blijkt uit onderzoek van Overstappen.nl.

Uit de jaarlijkse ANWB Vakantiemonitor blijkt dat 85% van de Nederlanders van plan is om in 2026 op vakantie te gaan. Bijna 15% verwacht thuis te blijven, waarbij financiële redenen het vaakst worden genoemd. Opvallend is dat 45% juist extra behoefte aan vakantie voelt door de onrust in de wereld. Gemiddeld verwachten Nederlanders in 2026 23,5 dagen op vakantie te zijn.

In 2024 had 2,4 procent van de werknemers een arbeidsongeval. In 2023 was dat nog 2,7 procent. Er zijn vooral minder ongevallen zonder uitval of met minder dan vier dagen afwezigheid (verzuim). In de landbouw, bosbouw en visserij kregen naar verhouding de meeste werknemers een ongeval. Dit meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van cijfers uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, die in samenwerking met TNO wordt uitgevoerd.

Een 40-jarige man uit het Limburgse Herten die verdacht wordt van het plegen van online misbruik met ruim 150 minderjarige meisjes blijft langer vastzitten. 'Dat besloot de rechtbank Rotterdam dinsdag tijdens een eerste openbare zitting', zo meldt de rechtbank dinsdag.

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft uitspraak gedaan in de zaak die een moeder en haar kinderen hebben aangespannen tegen een ziekenhuis. 'Het hof houdt het ziekenhuis aansprakelijk voor de schade (materieel en immaterieel) die de moeder en haar kinderen lijden doordat de gynaecoloog tijdens een vruchtbaarheidsbehandeling in 1988 niet het zaad van de echtgenoot heeft gebruikt, maar zijn eigen zaad', zo meldt het gerechtshof dinsdag.

Tijdens de Koude Oorlog was wetenschappelijke samenwerking een voorbeeld van de zogeheten détente tussen Moskou en Washington. Daarvan is door de grootschalige invasie in Oekraïne weinig over.

De Groenlandse en Deense ministers van Buitenlandse Zaken noemen het gesprek met de Amerikaanse vicepresident JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio ‘constructief en openhartig’. Het gevreesde ‘Zelensky-moment’ bleef uit.

De toekomst van contant geld leek verzekerd. Maar diverse partijen willen af van de acceptatieplicht van cash en ook de minister van Financiën streeft naar uitzonderingen.

Bijna alle partijen bij de Ondernemingskamer willen een snelle oplossing voor het conflict bij chipmaker Nexperia. Maar dat is lastig, zolang de hoofdrolspeler niet wil meewerken. „Wing wil eerst zijn fiets terug”

Wat kan onderwijs bijdragen aan het mentaal welzijn van kinderen en jongeren? Meer dan scholen zelf misschien denken, stelt de Onderwijsraad. Scholen mogen zich bewuster zijn van hun waarde. „Het is waar je als jongere leert hoe je je tot de wereld kunt verhouden.”

De grootste inzamelingsactie van vier kerkgenootschappen in Nederland – Actie Kerkbalans – richt zich dit jaar voornamelijk op jongeren. Daarmee dichten de betrokken kerken hun begroting wellicht niet, maar de stap is wel belangrijk voor de toekomst.

De nieuwe fase betekent „demilitarisatie, technocratisch bestuur en wederopbouw”, schrijft Witkoff. Daar hoort bijvoorbeeld de oprichting van een overgangsbestuur in Gaza bij, net als de „ontwapening van alle ongeautoriseerde manschappen”.

Ik wil weten wat ze in alle kampen denken. Daarom kijk ik ook af en toe op X, waar het niveau zakt tot onder bedenkelijk peil, wat niet altijd ten koste gaat van de amusementswaarde. Voorbeeld: Ebru Umar.

Met de lening van de EU moet Oekraïne vooral Europese wapens kopen, stelt de Europese Commissie voor. Voor aankopen in bijvoorbeeld de Verenigde Staten is toestemming uit Brussel vereist.

Politieke beïnvloeding via het buitenland, online haatcampagnes en AI-filmpjes met nepbeelden. Ze ondermijnen de democratie, schrijven onderzoekers in een rapport over de vorige verkiezingen. „Het toezicht vanuit de overheid moet veel strenger worden.”

Een ‘romantisch gebaar’ van een verliefde Nederlander loopt uit op een mediahype waar je u tegen zegt. Jeroen wilde naar eigen zeggen via sociale media alleen wat vriendinnen zoeken voor zijn Britse liefje dat naar Amsterdam verhuist. Resultaat: 120.000 volgers in zeven dagen, onder wie vele BN’ers, en de politie die ‘vreest voor Project X’. Maar is dit echt zo spontaan, of een meesterlijk staaltje marketing van een doorgewinterde vlogger?

Na Denemarken sturen ook Zweden, Noorwegen, Duitsland en Frankrijk militairen naar Groenland. Dat doen zij na dreigementen van de Amerikanen om het eiland in te nemen.

Een overhemd met jas en das? Nee. De premier van Groenland, Jens-Frederik Nielsen, kiest voor een sportieve, felblauwe trui met capuchon, niet echt wat je verwacht van een politicus. Maar waarom draagt Nielsen deze anorak? „Het is heel aannemelijk dat hij een statement wil maken.”

In de straten van Teheran zijn ze overal en nergens tegelijk. Hun logo prijkt op bouwkranen, olietankers en raketinstallaties. Hun manschappen slaan protesten bloedig neer, hun zakenlieden verdelen onderling de meest lucratieve overheidsopdrachten. Het Korps van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) is geen gewoon leger – het is een staat binnen de staat, met tentakels in elke vitale sector van Iran.

Het cruciale topoverleg tussen Denemarken, Groenland en de Verenigde Staten heeft het geschil over Groenland niet opgelost. Dat meldt de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen. Hij zegt dat de ‘fundamentele meningsverschillen’ nog steeds bestaan. „We hebben de Amerikanen niet op andere gedachten kunnen brengen.”

Een 14-jarig meisje uit het noorden van Nederland mag van de civiele rechter geen contact meer opnemen met een leeftijdsgenoot, of in haar buurt komen, na meerdere scheldpartijen en doodsbedreigingen via Snapchat. Doet ze dat toch, dan kost dat haar — of in dit geval haar ouders — 250 euro per keer.

Als Meike en Dirk horen van de Barendrechtse zedenzaak, komt dat akelig dichtbij. Ook hun dochtertje Elly werd misbruikt door iemand die ze volledig vertrouwden. Een hechte vriendschap werd een nachtmerrie; nu hopen ze telkens op verlenging van de tbs van die oude vriend.

Niemand doet er inmiddels meer ingewikkeld over: het Oekraïense leger heeft een tekort aan soldaten. Veel dienstplichtigen ontvluchten het land of verstoppen zich, soms zelfs al een paar jaar. Speciale eenheden speuren dag en nacht naar mannen tussen de 25 en 60 jaar. „Hé, jij daar! Kom hier! Laat je papieren zien!”

De Amerikaanse gezant Steve Witkoff heeft de tweede fase aangekondigd van het bestandsakkoord voor de Gazastrook. Hij spreekt op X van een ‘overgang van een staakt-het-vuren naar demilitarisering, technocratisch bestuur en wederopbouw’.

De grote stroomstoring in het centrum van Amsterdam is voorbij. Dat meldt een woordvoerder van Liander. Grote delen van de hoofdstad zaten sinds ongeveer 16.00 uur zonder stroom.

Hoogsensitiviteit is voor veel mensen een opluchting als verklaring voor hun tranen en overprikkeling, maar het is géén officiële diagnose en de grenzen met echte psychische stoornissen zijn allesbehalve scherp. Juist dat maakt het label tegelijk herkenbaar én riskant.

“Ik huilde zo vaak dat ik steeds dacht: dit is niet normaal.” Het is het soort zin waar sociale media vol mee staan. Onder de hashtag highly sensitive person circuleren honderdduizenden posts met lijstjes: je huilt snel, je raakt uitgeput van lawaai, je voelt spanningen feilloos aan – dus ben je hoogsensitief. Voor velen is dat een verademing: eindelijk een woord voor dat gevoel van “te veel”.

De term komt niet uit de zelfhulpsectie van Instagram, maar uit de psychologie. De Amerikaanse psycholoog Elaine Aron introduceerde midden jaren negentig het idee van de Highly Sensitive Person en schatte dat zo’n 15 tot 20 procent van de bevolking extra gevoelig is voor prikkels. Latere studies komen zelfs op 20 tot 35 procent: een flinke minderheid die emoties, geluiden en sociale signalen intenser verwerkt dan gemiddeld. Wie zich daarin herkent, is dus niet per definitie “raar”.​

Toch is hoogsensitiviteit geen officiële psychiatrische categorie. Het staat niet in de DSM, het handboek voor psychische stoornissen, en wordt ook door Nederlandse deskundigen nadrukkelijk beschreven als een persoonlijkheidskenmerk, niet als diagnose. Dat klinkt technisch, maar het verschil is groot: een eigenschap vraagt om begrip en soms aanpassing van je leven, een stoornis om behandeling.

In de spreekkamer en online lopen die werelden echter snel door elkaar. Hoogsensitieve mensen melden zich in de ggz met klachten die ook passen bij angststoornissen, depressie, ADHD of autisme. Nederlandse psychiaters waarschuwen dat er dan makkelijk misdiagnoses ontstaan – óf omgekeerd dat iemand zichzelf geruststelt met het label HSP, terwijl er wél sprake is van een ernstige aandoening die behandeling verdient.

Tegelijk groeit de wetenschappelijke belangstelling. In een grote studie met meer dan 9.000 deelnemers bleek dat mensen met hoge sensory processing sensitivity niet alleen sneller overprikkeld raken, maar ook gevoeliger zijn voor positieve omgevingen. Wie hoogsensitief is, loopt meer risico op stress en burn-out in een kille werksfeer, maar kan juist floreren in een steunende omgeving. Het etiket kan dus helpen om beter voor jezelf te zorgen – mits het niet verandert in een keurslijf.

Critici zien in de HSP-hype ook een vorm van medicalisering van gewoon menselijk lijden. In een recent medisch-ethisch artikel wordt het “een diffuus concept met twijfelachtige wetenschappelijke onderbouwing en een onduidelijke grens met bestaande diagnoses” genoemd. Filosofen waarschuwen dat weer een nieuw label het risico vergroot dat normale kwetsbaarheid wordt omgedoopt tot bijna-ziekte.

Voor een hypersensitieve persoon in een Libération-verhaal verandert één ding alles: het besef dat je niet “kapot” bent, maar anders bedraad. Maar precies op dat punt wordt de lijn dun. Wie elke traan en elke paniekaanval onderbrengt onder hoogsensitiviteit, loopt het gevaar andere oorzaken – trauma, armoede, toxische relaties – te missen. En wie het label gebruikt als identiteitsmerk op sociale media, zet er misschien onbedoeld een nieuwe norm bij: als je niet meedoet, ben je kennelijk níet diep voelend.

Hoogsensitiviteit lijkt daarmee vooral een cultureel begrip dat balanceert tussen wetenschap en zelfhulp. Het verwoordt een reëel onderscheid in hoe mensen prikkels verwerken, maar het plakt daar geen heldere medische categorie op. Misschien is dat precies de kracht én de zwakte van het label: het biedt taal voor tranen die “niet normaal” leken, zolang we niet vergeten dat het woord zelf ook scherpe randen heeft.

De stroomstoring die woensdag kort na 16.00 uur begon in Amsterdam, treft daar 50.000 klanten. Dat zegt een woordvoerster van netbeheerder Liander.

Het gebied waar de stroom is uitgevallen omvat het centrum, stadsdeel West, het Westelijk Havengebied en een deel van stadsdeel Zuidoost.

De storing ontstond na een explosie in een elektriciteitsstation aan de Marnixstraat, waar op dat moment werkzaamheden waren. Volgens de woordvoerster van Liander is daarbij niemand gewond geraakt. De brandweer sprak eerder van kortsluiting.

De beroemde chimpansee Ai, wereldwijd bekend om haar uitzonderlijke cognitieve vermogens, is op 49-jarige leeftijd overleden. Dat maakten Japanse onderzoekers van Kyoto University bekend. Ai stierf vrijdag aan meervoudig orgaanfalen en ouderdomsklachten.

Ai, haar naam betekent liefde in het Japans, verwierf faam doordat ze meer dan honderd Chinese karakters kon herkennen, het Engelse alfabet beheerste en ook Arabische cijfers van nul tot negen en elf verschillende kleuren kon onderscheiden. In experimenten koppelde ze abstracte symbolen moeiteloos aan concrete objecten. Zo koos ze bij het Chinese teken voor roze consequent het juiste kleurvlak en kon ze met vormen op een computerscherm een virtuele appel samenstellen.

De chimpansee speelde een hoofdrol in baanbrekend onderzoek naar waarneming, leren en geheugen bij primaten. Haar prestaties leidden tot talloze wetenschappelijke publicaties en leverden haar in de media de status van genie op.

Ai arriveerde in 1977 vanuit West-Afrika in Japan. In 2000 kreeg ze een zoon, Ayumu, wiens opvallende vaardigheden nieuw licht wierpen op kennisoverdracht tussen ouder en kind bij chimpansees.

Volgens het onderzoekscentrum van de universiteit heeft Ai geholpen “een experimenteel raamwerk te creëren voor het begrijpen van het chimpanseebrein en daarmee een cruciale basis gelegd voor inzichten in de evolutie van het menselijk denken". Ai stond bekend als nieuwsgierig en betrokken. “Ze liet ons voor het eerst de vele facetten van de chimpanseegeest zien.”

Bron: Science Alert

Een jaar zonder dieet kan je gezondheid én je relatie met eten verrassend veel goed doen. In plaats van weer een streng regime te beginnen dat je waarschijnlijk in februari al hebt opgegeven, is het zinvoller om breder naar welzijn te kijken dan naar het getal op de weegschaal.

Waarom diëten vaak averechts werkt

Onderzoek laat zien dat zogenoemd jojo-dieëten – herhaald afvallen en weer aankomen – je lichaam geen plezier doet. Het verhoogt onder meer het risico op hoge bloeddruk, leververvetting en type 2-diabetes, en kan op termijn zelfs je immuunsysteem verzwakken. Een veel geciteerd onderzoek van het Fred Hutchinson Cancer Research Center concludeerde dat stabiel blijven in gewicht beter is voor je afweer dan steeds schommelen.healthline+2​

Daarnaast falen de meeste diëten gewoon op de lange termijn. De omgeving waarin we leven – goedkoop, sterk bewerkt eten overal om ons heen en veel zittend werk – maakt het bijna onmogelijk om een streng regime jarenlang vol te houden, hoe veel wilskracht je ook hebt.

De opkomst van intuïtief eten

Steeds meer experts pleiten daarom voor intuïtief eten: leren luisteren naar echte honger- en verzadigingssignalen in plaats van naar dieetregels. Studies wijzen erop dat deze benadering de kans op eetbuien en verstoord eetgedrag verkleint en zowel mentale als fysieke gezondheid kan verbeteren. Intuïtief eten gaat niet over ‘alles mag altijd’, maar over:

• Eten als je lichaam om energie vraagt en stoppen als je genoeg hebt.​
• Schuldgevoel rond eten loslaten en focussen op kwaliteit, smaak en hoe je je voelt.

Anders gezonde doelen stellen

Wie geen dieet volgt, hoeft gezondheid niet op te geven; je verschuift alleen de focus. Zinvollere voornemens zijn bijvoorbeeld meer beweging, sterker worden, beter slapen en je stressniveau omlaag brengen – factoren die veel meer zeggen over je gezondheid dan kledingmaat of BMI. Zoals een recente analyse het verwoordt: “Ditching the diet is not a failure at all, it may be a sensible and healthy choice

Trump lijkt de inlijving van Groenland door te zetten. De Amerikaanse president vindt zelfs dat de NAVO hem moet helpen. Ondertussen blijft het behoorlijk stil in Europa. De Europese leiders zouden veel meer een vuist moeten maken tegen de VS vindt Maria Martisiute, politiek analist bij het European Policy Centre, een denktank in Brussel.

"De EU is heel afwezig. De verklaring van de zeven regeringsleiders was zwak. Je zou verwachten dat de Commissievoorzitter of op z’n minst de speciaal gezant voor het Arctisch gebied, de bedreigingen vanuit de VS zou veroordelen", zegt ze in de Volkskrant. Ook in Frankrijk zijn vooraanstaande wetenschappers boos over het gebrek aan daadkracht in Europa. Regeringsleiders " moeten rode lijnen durven trekken", vinden ze. Ze spreken van "een kwestie van territoriale soevereiniteit en solidariteit, maar ook van waardigheid en eer".

Martisiute vindt dat de EU veel meer in Groenland moet investeren, zowel militair als economisch. "Niet alleen vanwege Trump. We zien wel degelijk dat Rusland bezig is met de opbouw van een militaire macht in het Arctisch gebied. Er zijn bijvoorbeeld al hybride aanvallen rond Spitsbergen."

Pluizig konijntje

Maar, zo stelt ze, de Europese Commissie is reactief van aard. "Ze neemt nooit het initiatief. Er is geen langetermijnstrategie. De VS, China en Rusland denken in decennia. Zij zijn bezig met het opbouwen van een wereldrijk, wij met de volgende verkiezingen. We gedragen ons nu als een pluizig konijntje in een wereld vol hyena’s."

En doet de EU nu niets, dan schept het een gevaarlijk precedent. "Dan mag een land een ander land dus bezetten. Zelfs een NAVO-bondgenoot een andere NAVO-bondgenoot. Dan kunnen autocraten hun wil opleggen aan de wereld. Na Groenland kan het volgende strategische eiland aan de beurt zijn, Spitsbergen of IJsland. Dan breekt totale anarchie aan. Dus dit is existentieel", besluit Martisiute.

Bron: De Volkskrant

De NAVO zou de Verenigde Staten eigenlijk moeten helpen bij het verkrijgen van Groenland, zegt de Amerikaanse president Donald Trump op Truth Social. Alleen de VS zijn in staat om het gebied te verdedigen tegen Rusland en China en dat is essentieel voor de veiligheid van de VS, aldus Trump. Hij noemt iedere andere uitkomst vlak voor Amerikaans overleg met Groenland en Denemarken "onaanvaardbaar".

"De Verenigde Staten hebben Groenland nodig ten behoeve van de binnenlandse veiligheid. Het is essentieel voor de Golden Dome waar we aan werken", aldus Trump, verwijzend naar het nog te bouwen raketschild van de VS. "De NAVO zou voorop moeten lopen om ons te helpen om het te krijgen."

Trump zegt dat de NAVO militair zonder de Verenigde Staten geen "effectieve macht of afschrikking" vormt. "Niet eens bijna! Dat weten zij en ik ook."

"NAVO wordt veel ontzagwekkender en effectiever als Groenland in handen is van de Verenigde Staten. Minder dan dat is hoe dan ook onaanvaardbaar."

Een nieuw jaar voelt vaak als een frisse start. We nemen ons voor om dingen anders te doen, gezonder te leven, minder te piekeren. Maar goede voornemens zijn makkelijker gemaakt dan volgehouden. Het goede nieuws: de wetenschap biedt verrassend praktische handvatten om je beter te voelen.

1. Laat perfectionisme los
Perfect willen zijn lijkt een deugd, maar werkt vaak tegen je. Onderzoek laat zien dat perfectionisme samenhangt met angst, depressie en chronische stress. De sleutel? Zelfcompassie. Fouten maken mag. Sterker nog: het is menselijk.

2. Wees een betere vriend
Vriendschappen zijn cruciaal voor onze gezondheid. Niet alleen wíe je vrienden zijn telt, maar ook hoe jij je gedraagt. Actief vreugde tonen bij goed nieuws versterkt bijvoorbeeld relaties en je eigen humeur.

3. Kies sociale hobby’s
Nieuwe hobby’s helpen niet alleen tegen verveling, maar ook tegen eenzaamheid. Denk aan tekenen, muziek maken of teamsport. Samen iets doen met een gedeeld doel zorgt voor verbondenheid en meer plezier.

4. Wees boos, maar niet té
Boosheid onderdrukken is ongezond, maar woede-uitbarstingen ook. Onderzoek laat zien dat je boosheid kunt ombuigen naar iets constructiefs: sporten, doorzetten of creatief werken. De kunst is doseren en niet impulsief reageren.

5. Tel je zegeningen
Elke dag drie dingen opschrijven waarvoor je dankbaar bent, klinkt simpel en dat is het ook. Toch heeft deze oefening een opvallend groot effect op geluk en het verminderen van sombere gevoelens.

6. Laat je telefoon vóór je werken
Je smartphone kan afleiden, maar ook helpen. Gebruik notitie-apps om je hoofd te ontlasten en zet meldingen uit of gebundeld aan. Minder prikkels betekent meer rust en focus.

7. Omarm de winter
Donkere dagen drukken vaak op de stemming. Maar wie bewust oog heeft voor de mooie kanten van de winter – natuur, gezelligheid, rust – ervaart minder winterdip. Je mindset maakt het verschil.

8. Zing vaker
Zingen is een complete work-out voor brein en lichaam. Het verlaagt stress, versterkt je immuunsysteem en maakt endorfines vrij. In een groep zingen werkt zelfs nog sterker.

9. Doe een dutje
Een kort middagdutje van 10 tot 20 minuten kan je concentratie en geheugen verbeteren. Het beste moment is tussen 14.00 en 16.00 uur. Langer slapen werkt juist averechts.

Bron: BBC

Amateurtennisser Jordan Smith heeft in het nieuwe showformat One Point Slam afgerekend met onder anderen Jannik Sinner en 1 miljoen Australische dollar (570.000 euro) gewonnen. Bij het toernooi in Melbourne, in aanloop naar de Australian Open, besliste één punt wie de partij won en zich daarmee plaatste voor de volgende ronde. De Australiër Smith klopte in de finale de Taiwanese Joanna Garland, de nummer 117 van de wereld bij de vrouwen.

Smith kreeg net als de andere amateurs twee opslagbeurten, de professionele tennissers maar één. De Australiër won in de uitverkochte Rod Laver Arena van onder anderen Sinner en Amanda Anisimova, de Amerikaanse nummer 4 van de wereld. Garland schakelde Alexander Zverev, de nummer 3 bij de mannen, uit. Mondiale nummer 1 Carlos Alcaraz verloor van de Griekse Maria Sakkari.

"Ik was al blij om vanavond een punt te hebben gewonnen. Ik was gespannen, maar het was een mooie ervaring", reageerde Smith, die een huis wil kopen van het prijzengeld.

Hoe veilig zijn conserveermiddelen eigenlijk? Ze liggen achteloos in ons winkelmandje: zuivel, afbakbrood, saus, koekjes, vleeswaren, frisdrank. Wat ze gemeen hebben, zie je pas op het etiket. Conserveermiddelen. Stoffen die ervoor zorgen dat eten weken, soms maanden goed blijft. Nieuw onderzoek werpt een kritische blik op wat die E-nummers op de lange termijn met ons kunnen doen.

In het gerenommeerde medische tijdschrift The BMJ verscheen afgelopen week een grote Franse studie die verbanden legt tussen bepaalde conserveermiddelen en een verhoogd risico op kanker en diabetes type 2. Tegelijkertijd publiceerden wetenschappers vergelijkbare analyses in het vakblad Nature Communications. Beide studies maakten gebruik van data uit de NutriNet-Santé-studie, waarin het eetpatroon van Fransen al jaren tot in detail wordt bijgehouden.

Meer dan 100.000 deelnemers hielden nauwkeurig bij wat ze aten, hoeveel en van welke merken. Aan het begin van het onderzoek was niemand ziek. Tijdens de onderzoeksperiode kregen meer dan vierduizend mensen de diagnose kanker, terwijl anderen diabetes type 2 ontwikkelden. Dat maakte het mogelijk om voedingspatronen te koppelen aan gezondheidsuitkomsten.

De onderzoekers richtten zich vooral op conserveermiddelen die veel voorkomen in industriële voeding. Daarbij sprongen een paar stoffen eruit. Mensen die relatief veel kaliumsorbaat consumeerden — vaak aanwezig in zuivel, gebak en snacks — kregen vaker kanker. Bij vrouwen werd een verband gezien met borstkanker. Ook sulfieten, bekend uit wijn en gedroogd fruit, kwamen ongunstig uit de analyse.

Verder vonden de onderzoekers aanwijzingen dat natriumnitriet, een conserveermiddel in bewerkt vlees, samenhing met een verhoogd risico op prostaatkanker. Daarnaast is een link gelegd tussen bepaalde additieven en het ontstaan van diabetes type 2. Tegelijkertijd lieten veel andere conserveermiddelen géén duidelijke relatie met ziekte zien.

Belangrijk om te begrijpen is, dat oorzaak en gevolg hiermee niet zijn bewezen. Het gaat om een correlationeel verband, geen causaal verband. Leefstijl, beweging en het totale dieet spelen ook een grote rol. Wel gaat het om een van de eerste grootschalige studies die de mogelijke langetermijneffecten van conserveermiddelen zo nauwkeurig in kaart brengt.

Bron: BMJ

De Franse president Emmanuel Macron waarschuwt voor "ongekende gevolgen" als de Verenigde Staten Groenland innemen. Het eiland hoort bij Denemarken, maar de Amerikaanse president Donald Trump wil het bij de VS voegen omdat dat volgens hem "nodig is voor de nationale veiligheid".

Macron deed zijn uitspraak volgens een woordvoerder tijdens een kabinetsoverleg. Hij zei dat Frankrijk de uitspraken over Groenland niet onderschat. "Als de soevereiniteit van een Europees land en bondgenoot wordt aangetast, zouden de gevolgen ongekend zijn", verklaarde Macron.

Hij vertelde ook dat Frankrijk de situatie nauwlettend in de gaten houdt en "in volledige solidariteit met Denemarken en diens soevereiniteit zal handelen". De regeringen in Denemarken en het semiautonome Groenland hebben zich herhaaldelijk uitgesproken tegen Trumps claims op het strategisch gelegen eiland.

Denemarken en de VS zijn beide lid van de NAVO.

Het is licht wisselvallig de komende dagen en we komen in zachte lucht terecht. Overigens gaat die zachte lucht donderdag niet gepaard met veel zon. In het weekend zakt de temperatuur weer en neemt de kans op nachtvorst toe. Vannacht neemt vanuit het zuiden de bewolking toe en volgt verspreid door het land wat regen. In het noorden komen eerst nog opklaringen voor. In de nacht wordt het overal bewolkt met af en toe regen. De laagste temperaturen liggen in de avond, 's nachts stijgt het kwik naar 5 tot 8 graden.Donderdag is het meest bewolkt en er valt soms een beetje regen. Er zijn ook langere droge perioden. Verder is het nevelig en komt in het noorden in de ochtend plaatselijk mist voor. Later lost die mist weer op. 's Middags gaat het in het westen en noorden meer regenen terwijl het oosten en zuidoosten het veelal droog houden. In het zuidoosten kan mogelijk de zon nog even doorbreken. De middagtemperatuur loopt uiteen van 7 graden in het noordoosten, 9 in het midden tot lokaal 11 graden in het zuidoosten. Er waait een matige, aan zee (vrij) krachtige zuidelijke wind. De dagen erna houdt het vrij zachte en licht wisselvallige weer nog even aan. Vrijdag kan het kwik overdag in delen van het land ook boven 10 graden oplopen. Wolken en de zon wisselen elkaar daarbij overdag af en heel soms valt wat lichte regen of een buitje. Grote hoeveelheden neerslag worden niet verwacht. Vanaf het weekend draait de wind naar het oosten en gaan de temperaturen omlaag. De kans op vorst in de nachten neemt toe en het blijft meest droog.

Overleg in Washington over Groenland

De buitenlandministers van Groenland en Denemarken spreken in het Witte Huis met hun Amerikaanse ambtgenoot Marco Rubio en vicepresident JD Vance over Groenland. President Donald Trump zei meermaals Groenland te willen inlijven, desnoods met geweld. De Denen en Groenlanders zijn faliekant tegen dat plan. In de studio schuift aan de Deens-Nederlandse politicoloog Claes de Vreese.

Formatie-update

Nu duidelijk is dat D66, VVD en CDA een minderheidskabinet willen vormen, willen ze van de andere partijen in de Tweede Kamer weten hoe zij daar tegenover staan. De formerende partijen vragen een constructieve houding van oppositiepartijen, maar in hoeverre zijn die partijen daartoe bereid? GL-PvdA-leider Jesse Klaver noemt het "een risicovol experiment in turbulente tijden". Desondanks zegt hij "het maximale" te willen realiseren voor Nederland.

En hoe kijken de formerende partijen naar de geopolitieke ontwikkelingen? We bespreken het met politiek duider Arjan Noorlander.

Agressie in de zorg

Ziekenhuispersoneel krijgt vaak te maken met agressie door patiënten en bezoekers. De jaarlijkse peiling van vakbond NU91 onder zijn leden loopt nog tot vrijdag, maar daaruit blijkt nu wel al dat agressie binnen zorgorganisaties vaak wordt afgedaan als iets dat 'bij het werk hoort'. 'Part of the job', zegt maar liefst 63 procent. Bij het LUMC weten ze wel al hoe het ervoor staat: daar is agressie tegen personeel opnieuw toegenomen, met 30 procent.

Hoe werkt een minderheidskabinet?

D66, VVD en CDA willen een minderheidskabinet vormen. Dat plan valt of staat bij de bereidwilligheid van andere partijen. Want een minderheid betekent dat voor elk (wets)voorstel en elke begroting andere partijen overtuigd moeten worden.

Informateur Rianne Letschert ontvangt vandaag vijf fractievoorzitters, van 50Plus, JA21, FVD, Denk en BBB. Politiek duider Arjan Noorlander volgt alle ontwikkelingen en praat ons bij.

Ziekenhuis aansprakelijk voor donoraffaire

Het Isala-ziekenhuis in Zwolle moet een schadevergoeding betalen aan een moeder en haar drieling die slachtoffer werden van de spermadonoraffaire van Jan Wildschut in de jaren 80. Dat heeft het gerechtshof bepaald.

De vrouw zou in 1988 worden behandeld met zaad van haar toenmalige echtgenoot, maar Wildschut gebruikte zonder het te zeggen zijn eigen zaad. Zes jaar geleden werd bekend dat Wildschut in de jaren 80 tientallen donorkinderen had verwekt met zijn eigen sperma.

Volgens het ziekenhuis was de zaak verjaard, maar het hof stelt dat de schade voor moeder en kinderen daarvoor te groot is. De hoogte van de schadevergoeding is nog niet vastgesteld. Te gast is Mark de Hek, advocaat van de moeder en de kinderen.

AEX naar recordhoogte

Ruim anderhalf jaar nadat de grens van 900 punten werd beslecht, nadert de Amsterdamse beurs de magische grens van 1000 punten. Vooral de aanhoudende opmars van technologieaandelen, zoals die van chipmachinemakers ASML, stuwt de Amsterdamse beurs omhoog.

Hoe kan het dat de aandelenbeurs het goed doet, ondanks alle spanningen in de wereld? We vragen het aan onze econoom Mathijs Bouman.

De effecten van Trumps importheffingen

Donald Trumps tweede termijn als president van de VS gaat bijna z'n tweede jaar in. In binnen- én buitenland wist hij afgelopen jaar de aandacht op zich te vestigen met controversiële maatregelen, acties en opmerkingen.

Met zijn importtarieven, bedoeld om Amerikaanse industrieën te beschermen, raakt Trump ondernemers wereldwijd. Maar de handelsbarrières doen ook Amerikanen pijn in de portemonnee. Nieuwsuur spreekt kleine ondernemers in de staat Tennessee, in een gebied waar de overgrote meerderheid van de inwoners op Trump stemde.

Rusland heeft de aanval geopend op arbeidsmigranten. De autoriteiten voeren de ene na de andere wet in die buitenlandse werknemers het leven zuur maken. Opvallend, want in tijden van oorlog zouden alle helpende handen welkom moeten zijn.

Rusland heeft al verschillende maatregelen genomen tegen migranten. In sommige regio's zijn bepaalde beroepen voor ze verboden, ook als ze verblijfspapieren hebben. In een stad als Sint-Petersburg mogen buitenlanders niet meer werken als taxichauffeur of bezorger. En arbeidsmigranten moeten een app installeren waarmee de overheid in realtime kan zien waar ze zijn.

Het is tegenstrijdig met economische logica op de lange termijn, zegt Ruslandkenner Gijs Kessler, verbonden aan het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam. "De arbeidstekorten zijn gigantisch. Niet alleen door de aanpak van migratie, maar ook door de oorlog die geld en mensen weghaalt uit de civiele sector. Dat heeft invloed op de Russische economie."

Schooltest

De strijd tegen arbeidsmigranten voert Rusland zelfs aan de schoolpoort. Anna Orlova is schoolleider op een avondschool voor buitenlandse kinderen, vlak bij Moskou. "Die kinderen moeten eerst een taaltest doen en die is moeilijk", zegt ze. "Als parlementsleden de test zouden maken, zouden ze merken dat het niet te doen is."

Een vraag in de test is bijvoorbeeld: 'Waaruit bestaat een paraplu?' Of: 'Wat mag je niet doen in een bus?' "Daar kun je verschillend op antwoorden", zegt Orlova. "En dat is het hem nou juist. Want je moet het antwoord geven dat de maker van de test heeft bedacht." Wie zakt voor de test, kan vertrekken.

Het is ook een corruptieverhaal, zegt de Russische advocaat Valentina Tsjoepik. Zij komt op voor de rechten van mensen met een migratieachtergrond. "Er kunnen steekpenningen worden geëist van de migranten én van hun werkgevers. Een idiote aanpak, want het schaadt de economie."

Correspondent Geert Groot Koerkamp:

"Het is lastig het beleid tegen migranten uit Centraal-Azie rationeel te verklaren, want veel sectoren in de Russische economie draaien juist goeddeels op mensen uit de voormalige Sovjetrepublieken. Alles bij elkaar gaat het om miljoenen mensen, zelfs al is hun aantal de laatste jaren vermoedelijk flink geslonken. Als die wegvallen, is onduidelijk wie ze kan vervangen.

Die migranten worden niet alleen weggepest, velen houden het zelf ook voor gezien. De koers van de roebel ten aanzien van de dollar maakt werken in Rusland minder aantrekkelijk, waardoor bijvoorbeeld Kirgiezen of Oezbeken ook steeds vaker omkijken naar andere landen om te werken, bijvoorbeeld Kazachstan of Turkije."

In Moskou gelden nog geen beroepsverboden, maar de autoriteiten controleren arbeidsmigranten veelvuldig. Dat ondervindt Zjasoer uit Tadzjikistan bijna dagelijks. "Ik heb twee dagen op het politiebureau gezeten omdat ik mijn paspoort was vergeten", vertelt hij. "Maar wat doe je eraan?"

In een recente, onafhankelijke peiling zegt een meerderheid van de Russen dat buitenlanders de Russische cultuur vernietigen, de misdaad verhogen en banen inpikken. "Negatieve stereotyperingen van arbeidsmigranten uit Centraal-Azië zijn wijdverbreid", zegt Kessler. "De harde aanpak van migranten stuit waarschijnlijk bij weinig Russen op veel bezwaren."

"Rusland wil ook meer controle in de nasleep van de Crocus-aanslag van maart 2024", zegt Kessler. Dat was een van de bloedigste terreuraanslagen in Rusland, gepleegd in naam van Islamitische Staat. Tadzjiekse migranten zijn voor de aanslag opgepakt. "Arbeidsmigranten worden sindsdien steeds harder aangepakt. Met controles, etnisch profileren, strengere regels."

Verplicht het leger in

Een manier om je als buitenlander nuttig te maken, vindt Rusland, is dienen in het leger. Dat is nu verplicht voor alle buitenlanders die een Russisch paspoort of permanente verblijfspapieren aanvragen. Zjasoer: "Ik had een buurman uit Tadzjikistan die het leger is ingegaan. Hij is afgelopen zomer gesneuveld, maar zijn gezin heeft wel Russische paspoorten en geld gekregen."

En dan is er voor arbeidsmigranten nóg een probleem: een geheimzinnige zwarte lijst, genaamd 'het Register van Personen Onder Controle'. Daarop staan de namen van buitenlanders die ooit een overtreding zijn begaan. Advocaat Tsjoepik: "Als eerste wordt je bankrekening geblokkeerd. Daarna trekken ze je rijbewijs in. Vooral voor taxi- en vrachtwagenchauffeurs is dat funest. En dan blokkeren ze je simkaart en krijg je een meldplicht bij de wijkagent."

De ingrijpende maatregelen verbazen Kessler: "Rusland is sterk afhankelijk van arbeidsmigratie. Het land vergrijst sterk, een deel van de beroepsbevolking neemt de benen en een deel gaat naar het front. Economisch gezien zijn er geen argumenten om arbeidsmigratie aan te pakken."

Protesten in Iran

Afgelopen weekend waren opnieuw veel demonstraties tegen het regime in Iran. Het internet is platgelegd dus er is weinig contact mogelijk met Iraniërs, daarom is het moeilijk in kaart te brengen hoe wijsverspreid de protesten precies zijn. Schattingen zijn dat honderden mensen zijn gedood en duizenden demonstranten zijn gearresteerd.

In Nieuwsuur zoomen we in op de politieke situatie in het land. Hoe ziet het regime er precies uit en welke rol en invloed heeft de oppositie?

Hollandse wijk in noorden van Marokko

Duizenden Marokkanen verlaten jaarlijks Nederland en gaan naar Marokko. Zo is er bij Tanger, in het noorden van het land, een hele 'Hollandse' wijk ontstaan. Maar wie komen er nu precies die kant op en waarom vertrekken ze uit Nederland? Twee dingen zijn zeker: er zijn volop economische kansen in Marokko en velen voelen zich in Nederland niet meer welkom.

Arbeidsmigranten in Rusland

Rusland opent de aanval op arbeidsmigranten. De autoriteiten voeren de ene na de andere wet in om buitenlandse werknemers het leven zuur te maken. Opvallend, want in tijden van oorlog zou je denken dat alle helpende handjes welkom zijn.

China en Venezuela zijn al jaren bondgenoten. Toch is er genoeg reden om aan te nemen dat de Chinese leider Xi Jinping niet rouwig is om de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro. Volgens experts ziet Xi de door Trump geïnitieerde kidnapping als een kans om zijn eigen geopolitieke positie te versterken.

De militaire actie tegen Maduro zou namelijk een precedent scheppen als het gaat om de kwestie-Taiwan. Volgens deskundigen is het niet de vraag of, maar wanneer China ingrijpt op het eiland.

China is een belangrijke afnemer van Venezolaanse olie. Dat ze Maduro's ontvoering niet zagen aankomen, blijkt wel uit het feit dat China's hoogste gezant in Latijns-Amerika hem enkele uren voor de Amerikaanse inval nog de hand schudde.

Wacht Lai Maduro's lot?

Nu Trump de soevereiniteit van een ander land ter discussie stelt, is er vrees dat Xi hetzelfde van plan is met de Taiwanese president Lai Ching-te. Volgens China is Taiwan een afvallige provincie die thuishoort bij het vasteland. De spanningen tussen de landen lopen al jaren op.

Naar buiten toe veroordeelt China het Amerikaanse ingrijpen in Venezuela. Je zou dus denken dat Xi niet van plan is iets soortgelijks te doen. Maar, zo redeneert China, de situaties in Venezuela en Taiwan zijn "totaal niet te vergelijken".

Het zijn woorden van Wang Huiyao van de denktank CCG. Die zegt onafhankelijk te zijn, maar verspreidt doorgaans de standpunten van de Communistische Partij. Hij betoogt dat de kwestie-Taiwan een binnenlandse aangelegenheid is en dat de geldende internationale rechtsorde dus niet van toepassing is.

Goedschiks of kwaadschiks

"Taiwan hoort bij China. Dus heeft China het recht om in te grijpen als Taiwan zich onafhankelijk verklaart." Volgens Huiyao is zijn land klaar voor een militaire interventie. "Al heeft vreedzame hereniging de voorkeur."

Steve Tsang, politicoloog en directeur van een China-instituut in Londen, zegt dat er geen twijfel is of China Taiwan zal inlijven. De vraag is alleen: wanneer? "Het zal gebeuren als China er klaar voor is en in staat is de kosten van zo'n actie te beperken."

Het liefst zou Xi in Taiwan doen wat Trump in Venezuela deed, zegt Tsang. Maar dat gaat hoogstwaarschijnlijk niet op korte termijn gebeuren. "Ik denk dat China zich ervan bewust is dat president Lai kidnappen nu geen goed idee is. Wel zullen de Chinezen wat met Maduro gebeurde, zien als een voordeel op de lange termijn voor hun eigen plan voor Taiwan."

Liberale en democratische waarden verdampen

Er is nog een ander 'voordeel' dat China kan halen uit de kwestie-Venezuela, zeggen geopolitiek-experts. Want door de leider van een ander land te kidnappen, is de door Amerika zo zorgvuldig opgebouwde liberale internationale orde flink beschadigd. Hoe geloofwaardig zijn de democratische waarden nog als Trump, de leider van die wereldorde, zich er zelf niet aan houdt?

Het geeft ruimte aan die andere wereldorde: het mondiale Zuiden. Daarin zijn niet Amerika en Europese landen dominant, maar geldt de wil van de sterkste economieën.

De opkomst van het mondiale Zuiden - ook wel Globale Zuiden - is al decennia gaande. "Hun aandeel in de wereld wordt groter en groter", zegt Cui Shoujun van het Centrum voor Latijns-Amerikaanse Studies aan de Chinese Renmin Universiteit. "Zowel economisch als politiek. Bovendien zijn ze steeds meer verenigd. Met China als leider."

Het mondiale Zuiden bestaat veelal uit landen die relatief weinig welvarend en industrieel ontwikkeld zijn:

Wang Huiyao van denktank CCG erkent het belang van deze nieuwe wereldorde. "China moet het juiste voorbeeld zijn voor de landen in het mondiale Zuiden. Je moet je invloedssfeer sterker maken middels economische samenwerking en dus niet je invloed vergroten door militair ingrijpen en dwang."

Die laatste woorden zijn een indirecte sneer aan Trump. Al zal de toekomst moeten uitwijzen hoeveel waarde die woorden hebben. President Xi herhaalde in zijn recente nieuwjaarstoespraak zijn wens om Taiwan in te lijven. En eind vorig jaar organiseerde China nog een grootschalige militaire oefening rond Taiwan.

Nieuwsuur maakte deze video over de geopolitieke gevolgen van de ontvoering van Maduro, met ook aandacht voor het Russische perspectief:

Vandaag start de inhoudelijke behandeling van de zaak tegen Mels van B. uit Barendrecht. Het OM verdenkt hem onder meer van het seksueel misbruiken en het filmen en fotograferen van minderjarige meisjes.

In aanloop naar de zitting sprak Nieuwsuur met de ouders van het meisje dat de zaak aan het rollen bracht. Op verzoek van de ouders blijven zij en hun dochter anoniem.

Let op: de gebeurtenissen hieronder kunnen als schokkend worden ervaren.

'Zoiets droomt mijn kind niet'

Hun destijds 10-jarige dochter logeert in de zomer van 2024 een paar dagen bij een vriendinnetje in een caravan op de camping, als ze een dag eerder dan afgesproken resoluut naar haar moeder appt dat ze naar huis wil. Vreemd, denkt haar moeder, maar geen reden voor argwaan. Als Van B. haar meteen daarna belt met een vreemd verhaal, gaan de alarmbellen af.

"Mijn dochter zou volgens de vader die nacht hebben gedroomd dat hij haar onderbroek had uitgetrokken. Hij vroeg mij of ze wel vaker van die rare dromen had", vertelt de moeder. "Ik probeerde normaal te reageren. Maar ik dacht meteen: foute boel. Zoiets droomt mijn kind niet."

"Ik wilde niemand vals beschuldigen. Je hoopt vooral dat er niets aan de hand is. We kenden elkaar goed. Onze dochters zaten een jaar in hetzelfde sportteam. Ze had daar ook al eerder gelogeerd", vertelt de moeder.

Na het 'vreemde' telefoongesprek vraagt ze haar man om hun dochter meteen op te halen. Ook belt ze met de politie.

"Het was een uur rijden naar die camping. Bij die caravan heb ik er nog een ongemakkelijk gesprek uitgeperst", vertelt de vader. "Mijn dochter zat alleen, voorovergebogen. Ze wilde zo snel mogelijk naar huis."

Tijdens de rit naar huis appt ze haar moeder wat zij zich kon herinneren. "Ze schreef dat ze wakker werd met haar onderbroek op haar enkels. De verdachte zat op de rand van haar bed. Ze trilde van angst. Ze had dorst. Toen de man een glas water haalde, deed ze snel haar broek aan en is daarna verder gaan slapen", vertelt haar moeder.

Dit zijn korte fragmenten van het appcontact tussen het meisje en haar moeder als de dochter op de camping is:

"De volgende ochtend verzweeg de man het incident. Dat vond ze gek. Ze is zelfs nog verhaal gaan halen met haar vriendinnetje. Zo van: heb jij die onderbroek uitgetrokken? 'Nee, natuurlijk niet', was zijn antwoord."

"Cru gezegd hield hij er geen rekening mee dat ze wakker zou kunnen worden", vertelt haar vader. "En zij was zelf zo scherp en zo dapper om ons alles meteen te vertellen", zegt haar moeder. "Er waren al jaren logeerpartijtjes, maar tot die tijd had niemand reden voor argwaan. Ook onze dochter heeft eerder misbruik niet bewust meegemaakt, omdat hij haar drogeerde. Hij roerde een hoge dosis slaapmiddelen door een glas chocolademelk."

Op advies van de politie stelt de moeder de kleding en knuffels van het meisje veilig. Om het onderzoek niet te schaden, kunnen de ouders wekenlang niets aan anderen laten merken, vertelt ze. "De angst was dat hij mogelijk bewijs zou wissen. Hij stuurde mij zelfs nog een appje om mij te feliciteren met de verjaardag van mijn dochter. Toen ik hoorde dat een ander kind werd uitgenodigd voor een logeerpartijtje, brak ik volledig. Ik ben andere ouders gaan waarschuwen."

Op de kleding van hun dochter zijn DNA-sporen van de verdachte aangetroffen, vertelt de vader, maar het sporenonderzoek was volgens hem niet eens echt nodig. "De politie vond veel foto's en video's die hij had gemaakt. Het misbruik van onze dochter bleek uitgebreid op de beelden te staan."

'Gruwelijk misbruik'

De ouders lezen in het politierapport wat hun dochter tijdens de in totaal zeven nachten logeren is overkomen. "Nog steeds ondervinden we dagelijks de gevolgen. Tot de dag van vandaag functioneer ik niet meer zoals voorheen", vertelt de moeder. Ze wil tijdens de zitting gebruikmaken van haar spreekrecht, om duidelijk te maken wat de gevolgen zijn voor getroffen gezinnen.

'Enorme knauw voor vertrouwen'

Volgens Bart Visser van organisatie Namens de Familie, die sinds de zaak aan het licht kwam betrokken families bijstaat, gaat het bij een deel van de slachtoffers om gruwelijk misbruik. "Zonder in detail te treden kan ik zeggen dat de handelingen van de verdachte niet door normale mensen worden uitgevoerd. En al helemaal niet bij kinderen."

Nietsvermoedende ouders van wie hun kinderen bij de kinderen van de verdachten logeerden, krijgen vanuit het niets bericht van de politie. Dat veel slachtoffers de verdachte kennen via kinderen van hun school of sportvereniging, maakt het volgens Visser extra wrang. "Zij vertrouwden iemand die niet te vertrouwen bleek. Hun vertrouwen in mensen heeft een enorme knauw gekregen."

De ouders doen op 25 augustus 2024 aangifte. Twee weken later meldt de verdachte zichzelf bij de politie. Daar legt hij een verklaring af over het misbruik. Tijdens een pro-formazitting biedt hij zijn excuses aan, maar ouders laten weten niets met excuses te kunnen.

De advocaat van Mels van B. laat weten op dit moment geen vragen te beantwoorden.

Het slachtoffer is sinds de logeerpartij minder onbevangen, vertelt haar moeder. "Ze is voorzichtiger in contact. Ze weet dat ze is gedrogeerd en dat er beelden zijn gevonden, maar ze kent geen details die wij als volwassenen al niet kunnen bevatten. Ze weet wel dat ze goed heeft gehandeld. We hebben haar gezegd: dankzij jou is dit allemaal gestopt."

De rechtszaak

Het OM verdenkt Mels van B. van het misbruiken van 31 kinderen. Daarvan zou hij 18 slachtoffers fysiek hebben misbruikt. Van andere kinderen zou hij beelden hebben gemaakt.

Van B. misbruikte meisjes in zijn huis in Barendrecht en in zijn caravan op een camping in Noord-Brabant. Een deel van de slachtoffers is gedrogeerd. Het seksueel misbruik begon in 2011. De meeste zaken vonden plaats tussen 2022 tot 2024.

Deskundigen van het Pieter Baan Centrum stellen vast dat Van B. meerdere seksuele stoornissen heeft. Ze adviseren hem tbs met dwangverpleging te geven.

Protesten in Iran

In Iran gaan demonstranten dit weekend opnieuw de straat op gegaan tegen het streng-islamitische regime in het land. Het is moeilijk in te schatten om hoeveel betogers het precies gaat. Sinds donderdag hebben de autoriteiten het internet in het land platgelegd. Ook zijn buitenlandse journalisten niet welkom in Iran.

Gaat er iets veranderen in Iran, of weten de autoriteiten de protesten de kop in te drukken? En wat is de rol van Reza Pahlavi, de voormalige kroonprins die zich achter de demonstranten schaart? We bespreken het met de Iraanse religiewetenschapper Pooyan Tamimi Arab van de Universiteit Utrecht.

Misbruikzaak in Barendrecht

Morgen start de inhoudelijke behandeling van de zaak tegen Mels van B. uit Barendrecht. Het OM verdenkt hem onder meer van het misbruiken van in totaal 31 minderjarige meisjes. Dat zou hij hebben gedaan in zijn huis en in zijn caravan op een camping in Noord-Brabant. Een deel van de slachtoffers is gedrogeerd.

In de studio zijn de advocaat van een deel van de slachtoffers en een woordvoerder van de slachtoffers te gast.

Voormalig secretaris-generaal van de NAVO Jaap de Hoop Scheffer roept het nieuwe kabinet op om vooral niet te bezuinigen op diplomatieke posten die Nederland verspreid over de wereld heeft. "Sterker nog, ik zou willen pleiten dat er geld bij moet", zegt De Hoop Scheffer in Nieuwsuur.

"Wij moeten als Nederland overal aanwezig zijn in de wereld. Diplomaten moeten in de haarvaten van landen kunnen doordringen en dan moet je daar niet op bezuinigen." Het kabinet-Schoof bezuinigde miljoenen op het Nederlandse ambassadenetwerk, wat leidde tot de sluiting van meerdere ambassades en consulaten.

De Hoop Scheffer doet ook een dringende oproep aan de formerende partijen D66, CDA en VVD om een "positieve Europese koers" te varen. "Als er één moment is in de Europese geschiedenis dat we méér Europa nodig hebben, dan is het wel op dit moment. Nu de wereldorde waarmee we zo vertrouwd zijn geraakt verkruimelt."

De Hoop Scheffer, die van 2004 tot 2009 leiding gaf aan de NAVO, reageert op de huidige "onvoorspelbare situatie" waar Europa zich in bevindt. Sinds de Amerikaanse aanval op Venezuela van een week geleden heeft president Donald Trump onder andere gedreigd met militair ingrijpen in NAVO-partner Groenland.

"Iedere keer als hij zoiets zegt hoop ik weer dat het niet zal gebeuren", zegt De Hoop Scheffer. "Maar als we kort naar de historie kijken, dan maakt hij zijn woorden over het algemeen wel waar. Als dit niet alleen een dreigement is, dan zou dat een dolkstoot zijn in de rug van NAVO, met het potentiële gevolg dat die het niet overleeft."

Dat de huidige NAVO-baas Mark Rutte nog niet publiekelijk heeft gereageerd op de ontwikkelingen, vindt De Hoop Scheffer begrijpelijk. "Rutte heeft nu geen baat bij publieke uitspraken. Hij moet proberen Trump bij de les te houden en de NAVO overeind te houden. En ik neem aan dat hij met andere Europese leiders - de Finse president Stubb, de Italiaanse premier Meloni - op Trump probeert in te praten."

Europese afhankelijkheid

De Hoop Scheffer zit in de taskforce 'Building a European pillar in NATO', waar verschillende Europese denktanks aan deelnemen. Zij onderzoeken hoe de Europese NAVO-bondgenoten politiek en militair zelfstandig kunnen optreden, zonder afhankelijkheid van de Amerikanen. "Maar wel in volledige openheid naar de Amerikanen toe."

Tegelijkertijd vraagt De Hoop Scheffer zich af hoe zo'n Europese pilaar binnen het bondgenootschap eruit kan zien als de Amerikanen daadwerkelijk afhaken. "Een Europese pilaar gaat wel uit van een NAVO waaraan de Amerikanen volledig gecommitteerd zijn en dat is aan twijfel onderhevig."

Franse nucleaire paraplu

Vanwege die twijfel bood de Franse president Emmanuel Macron deze week opnieuw aan Europa te beschermen onder zijn 'nucleaire paraplu'. Frankrijk is het enige EU-land dat over kernwapens beschikt. In het afgelopen jaar hebben steeds meer Europese landen, waaronder Duitsland, gezegd open te staan voor dit aanbod.

Ook De Hoop Scheffer is vóór: "Ik vind dat wij, Europeanen, op die uitnodiging moeten ingaan. Maar ook dat moet gebeuren in openheid naar de Amerikanen."

NAVO-militairen naar Groenland?

De Hoop Scheffer voegt toe dat de NAVO ervoor moet waken uit paniek te handelen. De Amerikaanse oud-generaal Ben Hodges trok deze week fel van leer tegen de dreigementen van Trump en zei dat Denemarken en de NAVO meer militairen, vliegtuigen en schepen naar Groenland moeten sturen. Volgens Hodges zou dit Trumps argument dat de Denen en de NAVO te weinig doen om Groenland te beschermen tegen dreiging uit China en Rusland wegnemen.

"Er is inderdaad Russische dreiging, en van tijd tot tijd ook Chinese", zegt De Hoop Scheffer. "Maar het is niet direct nodig om daar nu duizenden NAVO-militairen heen te sturen." De oud-NAVO-chef benadrukt dat er al een plan ligt bij de NAVO om een grotere rol te gaan spelen in de Arctische regio. "Dus om daar meteen een heleboel troepen naartoe te sturen en daarmee de boel op het spits te drijven met Trump, dat draagt niet bij aan een oplossing."

Kijk hier het heel gesprek met Jaap de Hoop Scheffer:

Zeker vijf Nederlandse meisjes hebben in de afgelopen twee jaar een poging tot zelfdoding gedaan onder druk van een sadistische chatgroep. Dat bevestigt Rob van Bree, politiechef van de Eenheid Landelijke Opsporing, in Nieuwsuur, na berichtgeving in het AD.

Het gaat om chatgroepen die deel uitmaken van 'The Com', ofwel 'The Community'. Dat is een internationaal netwerk van cybercriminelen die jongeren ronselen via sociale media of gamingplatforms. De daders - vaak jonge mannen die kicken op extreem geweld - sporen hun slachtoffers - vaak meiden in de leeftijd tussen 12 en 22 jaar - aan om gruwelijke opdrachten uit te voeren.

De gesprekken beginnen onschuldig, legt Van Bree uit. "Daders proberen jonge slachtoffers naar zich toe te halen door complimenten te geven, love bombing noemen we dat. Zoals we ook zien bij loverboys."

De daders bouwen zo een vertrouwensband op met hun slachtoffers en proberen vervolgens materiaal te verzamelen, naaktfoto's bijvoorbeeld, om ze te kunnen afpersen. "Dan proberen ze slachtoffers te bewegen zichzelf te besnijden, dieren te doden, soms gaat het zo ver dat ze aanzetten tot misbruik van broertjes of zusjes. En in een aantal gevallen proberen ze de slachtoffers ertoe te bewegen om suïcide te plegen."

De daders vragen hun slachtoffers de opdrachten vast te leggen en delen die beelden vervolgens met elkaar in aparte chatgroepen. "Om serieus genomen te worden in die chats moet je extreem materiaal uploaden", zegt Van Bree. "Hoe extremer het materiaal, hoe hoger je status."

De verdachten zijn vaak mannen in de leeftijd van 14 tot 30 jaar, "niet zelden met psychische problemen", aldus Van Bree. "Maar we zien niet echt een ideologie. Waar ze op uit zijn is geweld en het veroorzaken van chaos. Het gaat zelfs zo ver dat de daders handboeken met elkaar delen over hoe je iemand kan aanzetten tot dit soort daden."

Volgens Van Bree zijn er internationaal vele honderden verdachten en slachtoffers en gaat het in Nederland om tientallen. "Maar we weten ook dat we maar een beperkt deel zien."

Dierenmishandeling en terrorisme

Juist omdat er geen duidelijke ideologie achter zit en de opdrachten aan de slachtoffers heel breed zijn, is het lastig om een compleet beeld te krijgen, zegt ook Arda Gerkens. Zij is bestuursvoorzitter bij de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM). "Sommigen houden zich bezig met afpersing, anderen dwingen mensen tot zelfbeschadiging. Je ziet dierenmishandeling en je ziet terroristische en extremistische kenmerken. Het is een heel breed palet aan nare dingen die elkaar ontmoeten."

The Com bestaat uit veel verschillende kleine netwerkjes waar daders uit kunnen kiezen, legt Gerkens uit. "Het is moeilijk te begrijpen wat hier achter zit, maar we zien dat er in deze groepen een soort nihilistisch gedachtegoed heerst: alles moet stuk, niets heeft zin. En dat gaat gepaard met geweldverheerlijking."

Wat ook opvalt, is dat slachtoffers van deze sadistische chatgroepen in sommige gevallen zelf dader worden. Politiechef Van Bree: "Ze worden daartoe aangezet om uit hun benarde situatie te komen."

'Het kan iedereen overkomen'

Van Bree benadrukt dat niet alleen meisjes in kwetsbare situaties slachtoffer worden. "Jongeren in deze leeftijdscategorie zijn allemaal kwetsbaar. Het kan echt iedereen overkomen."

Hij doet een oproep aan ouders om zich bezig te houden met waar hun kind online mee bezig is. "We zullen interesse moeten tonen in wat ze online aan het doen zijn, met ze in gesprek gaan en een veilige haven bieden waar ze hun verhaal kwijt kunnen."

Arrestaties

In het afgelopen half jaar zijn twee Nederlanders opgepakt die betrokken zouden zijn bij dit soort netwerken. In juli werd de Eindhovenaar Justin B. gearresteerd, oprichter van het online netwerk 'No Lives Matter'. Dat was een aftakking van de internationale sadistische chatgroep '764'. B. wordt ervan verdacht anderen te hebben aangezet tot extreem geweld en zelfbeschadiging.

Ook de 23-jarige Mert A. uit Hoofddorp heeft volgens het OM jongeren gechanteerd met naaktbeelden en hen hebben gedwongen tot zelfbeschadiging.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Meisjes aangespoord tot zelfdoding door sadistische chatgroepen

De Nederlandse politie waarschuwt voor chatgroepen waar afpersers slachtoffers dwingen tot de meest vreselijke handelingen. In de afgelopen twee jaar hebben zeker vijf Nederlandse meisjes, onder druk van zo'n chatgroep, een poging tot zelfdoding gedaan. Rob van Bree, chef van de politie-eenheid Landelijke Opsporing en Interventies, zegt dat de politie dit jaar vol gaan richten op 'The Com', zoals het internationale netwerk van cybercriminelen - dat opereert via sociale media en gamingplatforms - wordt genoemd.

Venezolanen in Nederland

Venezolanen in Nederland zitten in spanning: welke politieke gevangenen komen er vrij uit de gevangenis? We spreken met een Venezolaanse vrouw in Rotterdam die hoopt dat haar geliefde vrijkomt.

Jaap de Hoop Scheffer over geopolitieke ontwikkelingen

Oud-secretaris-generaal van de NAVO Jaap de Hoop Scheffer reageert op de ontwikkelingen van de afgelopen week. Die begonnen vorige week zaterdag met de ontvoering van de Venezolaanse president Nicolás Maduro door de VS. Daarna volgden dreigementen aan andere landen in Latijns-Amerika en ook aan NAVO-partner Groenland. Voor welke uitdagingen staat de huidige NAVO-baas Mark Rutte?

Van wie zijn deze sieraden? Ze zijn gevonden na doorzoekingen in een groot onderzoek. Rechercheurs hielden twaalf verdachten aan in de leeftijd 16-43 jaar uit diverse woonplaatsen in Nederland. Deze sieraden willen wij graag teruggeven aan de slachtoffers, helemaal omdat deze een grote, emotionele waarde kunnen hebben. Bent u de eigenaar van één van deze sieraden? Neem dan contact met ons op.

-

Op 9 november zijn twee vrouwen slachtoffer geworden van oplichting. Zij werden gebeld door iemand die zich voordeed als bankmedewerker. Twee dagen later kwam iemand hun pinpassen en pincodes ophalen. De politie doet onderzoek naar de zaak. Weet u meer over dit incident? Vul het tipformulier in of bel de politie via 0800-6070. Liever anoniem tippen? Dat kan via 0800-7000.

-

In een appartement aan het Stationsplein in Eindhoven heeft woensdagmiddag rond 12.00 uur een schietincident plaats gevonden. Wij doen onderzoek.

Aan de Fortweg in Houten werd op 14 oktober een diefstal gepleegd bij een bedrijf. Hierbij werden onder andere een tablet en alcohol meegenomen. Wie is deze verdachte?

In Hilversum is de politie in de nacht van 31 december op 1 januari bekogeld met vuurwerk toen zij ter plaatse gingen na een melding van het belagen van hulpverleners. De Mobiele Eenheid is ingezet om de rust te laten wederkeren. Er is niemand aangehouden. We zijn op zoek naar getuigen. Heb jij iets gezien in of rondom de Minckelersstraat in Hilversum? Neem contact met ons op.

In het Fietsentransferium in Houten werd op zaterdagnacht 23 augustus een fiets gestolen. De verdachte kwam voorbereid de fietsenstalling in en knipte het slot door met een grote schaar. Wie is deze verdachte?

Op dinsdag 31 december 2025 hebben wij rond 06:30 uur een man aangehouden nadat hij een auto had gestolen vanaf de Berkelstraat in Amersfoort. Met deze auto pleegde hij meerdere vernielingen. Eerder probeerde hij andere auto’s te stelen. Hij heeft daarbij de bestuurders van de auto’s uit hun auto's getrokken en/of mishandeld. Ben jij één van deze bestuurders, dan komen we graag met je in contact!

Aan de Zandstraat in Veenendaal is op woensdagmiddag 12 november een goudwisselkantoor overvallen door een man en een vrouw met een wapen. Heb jij ze gezien of heb je informatie? Laat het ons weten!

The next Dutch government could be sworn in by the end of February after opposition parties said they would not...

One of Europe’s biggest defence companies, Czechoslovak Group, is planning an IPO on the Amsterdam stock exchange. The launch will...

Amsterdam’s enterprise court will consider today whether the Chinese owners of chip manufacturer Nexperia deliberately undermined the business in order...

Plans to require shops to continue to accept cash have run into trouble after an amendment by two parties set...

Four people were arrested in The Hague on Tuesday evening for throwing stones at the Iranian embassy and attempting to...

Parliament has backed plans by foreign affairs minister David van Weel to send extra military resources to Greenland as part...

2025 was the third warmest year on record globally, with average temperatures just below those of 2023 and 2024, scientists...

Rental property prices continued to soar in the final three months of last year, as landlord sell-offs cut the number...

The Dutch caretaker government will not bring in an extra charge on parcels from outside the EU, now that Belgium...

A man who invented an online game to groom teenage girls has been arrested on suspicion of sexually abusing 150...

Je moet maar durven en filmmaker Mstyslav Chernov durft. Hij ging tijdenlang mee met soldaten uit Oekraïne, in gevecht met de Russen.

De nieuwe column van Elieve. „Er werd aangebeld. Shit. Ik greep naar mijn telefoon en appte mijn vriend: Verstop je."

Femicide zouden we kunnen herkennen aan een voorspelbaar proces in acht fases. Daarover gaat de vierdelige docu Fase 8: Femicide.

Denemarken verhoogt militaire aanwezigheid in Groenland te midden van mogelijke dreiging van Amerikaanse overname.

Aan het einde van deze week kunnen we een normale treindienstregeling verwachten, maar dat is wel van korte duur.

Er gaat opnieuw een e-mail rond namens Interpol waarin een fikse beschuldiging wordt geuit over het bezit van kinderporno.

Hoe houdt een minderheidskabinet binnenkort stand? Letschert adviseerde partijleiders te kijken hoe minderheidskabinetten elders werken.

Veel Nederlanders staan te trappelen om weer op vakantie te gaan vanwege de onrust in de wereld, zo blijkt uit nieuw onderzoek.

Heb jij toevallig een wrap of broodje met gerookte zalm in je koelkast liggen? Check dan of het om één van deze producten gaat.

Corporatiewoningen zijn bedoeld voor lagere inkomens, maar sommige sociale huurders bezitten naast hun huurwoning koopwoningen.

Power Unlimited is verkocht en dat zorgt voor flink wat opschudding in gameland. Het iconische Nederlandse gamemerk is niet in zijn geheel overgedragen, maar het gaat specifiek om de merknaam en de website. De huidige redactie verliest daarmee het...

Iveau Burgers & Wijnbar uit Arnhem heeft opnieuw indruk gemaakt op de Horecava. Chef Alexandra da Silva-Cremers won daar het NK Lekkerste Burger 2026 en pakte zo de vierde titel voor de zaak. Ze versloeg Jakob Wanninge van Wereldburgers in...

De The Mummy-franchise is 94 jaar oud, maar blijft tot de verbeelding spreken. Voor de nieuwste interpretatie, door Evil Dead Rise-regisseur Lee Cronin, is nu een trailer beschikbaar. De jonge dochter van een journalist verdwijnt...

De rechtbank in Rotterdam oordeelt dat Epic Games kinderen op een oneerlijke manier aanstuurde tot aankopen in Fortnite. Daarmee overtrad het bedrijf de wet. De twee boetes van samen 1.125.000 euro die de Autoriteit Consument & Markt eerder...

De Autoriteit Consument & Markt start een onderzoek naar vier warmteleveranciers die mogelijk meer winst maakten dan is toegestaan. De toezichthouder ziet dat deze bedrijven in 2024 boven de grens van 6,8 procent winst uitkwamen bij de...

De Amerikaanse overheid heeft de export van Nvidia's op één na krachtigste AI-chip naar China goedgekeurd, onder bepaalde voorwaarden. Volgens een gepubliceerde regelgeving moeten de H200-chips door onafhankelijke laboratoria worden...

De controverse rond het WK 2026 in Canada, Mexico en de VS is opnieuw toegenomen. In Groot-Brittannië heeft een groep parlementsleden van verschillende partijen geëist dat de FIFA de VS uitsluit van het toernooi, meldt de BBC. De reden:...

De Amerikaanse president Trump maakt er geen geheim van hoe belangrijk Venezolaanse olie voor hem is. Het Amerikaanse embargo, dat de export van het land bijna volledig had lamgelegd, is nu verleden tijd. Verschillende olietankers verlaten de kust...

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) roept regeringen op om de belastingen op suikerhoudende dranken en alcohol aanzienlijk te verhogen. Hogere belastingen op frisdranken, bier, wijn en sterke drank zouden levens redden en inkomsten genereren,...

Het tekort aan donorbloed in Duitsland wordt steeds nijpender. Het Universitair Ziekenhuis Jena meldde bijvoorbeeld dat aanvankelijk alleen bloedgroepen A en O getroffen waren. Nu is er een tekort aan alle bloedgroepen. Geplande ingrepen moeten...