Schuilkelders zijn nu vervallen of oefenruimte voor bandjes, waar moet je heen in een crisis?
Amsterdam telt tientallen oude bunkers en schuilkelders, maar het oorspronkelijke nut, het beschermen van burgers, is volledig verdwenen. Dat geldt zo'n beetje voor álle schuilbunkers in Nederland, blijkt uit onderzoek van Binnenlands Bestuur. Ze zijn verwaarloosd, vervallen of hebben een andere bestemming gekregen.
Tijdens de Koude Oorlog, en eerder al tijdens de Tweede Wereldoorlog, werden er in Nederland honderden schuilbunkers gebouwd. Ook in Amsterdam zijn er nog 41. Maar schuilen kunnen we er niet meer.
Neem de Vondelbunker, nu een evenementenlocatie en oefenruimte voor bandjes, maar ooit gebouwd in het Vondelpark als atoomschuilkelder met ruimte voor 2600 mensen. Een mevrouw die er bijna dagelijks langsloopt als ze haar hondjes uitlaat, had geen idee. "Maar het is wel handig om te weten."
Volgens het onderzoek van Binnenlands Bestuur zijn de schuilbunkers in Zwitserland altijd in stand gehouden, en maken andere landen stappen in het bouwen van nieuwe, of het herstellen van oude schuilplaatsen.
In Nederland lijken de lokale overheden tot nu toe weinig aanstalten te maken, ook een woordvoerder van Amsterdam zegt niet van plan te zijn om de bunkers weer in gebruik te nemen. Na het beëindigen van de financiering vanuit het Rijk hiervoor in 1988 zijn ze gestopt met het onderhoud van de schuilgelegenheden.
"De huidige dreiging is vooral hybride van aard. Anders gezegd: het is wel waarschijnlijk dat er digitale aanvallen op vitale functies worden uitgevoerd, zoals op het stroomnet. Dergelijke aanvallen kunnen leiden tot grootschalige verstoringen, maar vragen om andere maatregelen dan schuilkelders", zegt een woordvoerder van de gemeente.
"We bereiden onze stad en organisatie voor door bijvoorbeeld maatregelen te nemen om kritieke processen beter in stand te houden als de stroom uitvalt en door voor te bereiden op het inrichten van lokale noodsteunpunten. Deze noodsteunpunten zijn straks sleutelplaatsen voor informatie en hulp."
Maar daar lijkt niet iedereen zich zorgen over te maken. "Ik ga denk ik bij mijn ouders in Velzen in de schuilkelder zitten, in de buurt van Haarlem," lacht een voorbijganger in het Vondelpark. "Maar ik denk niet dat 'the shit is gonna hit the fan' hier. Ik denk dat het wel meevalt."
Metrostation als schuilkelder
Maar de meeste mensen die we spreken, noemen de metrostations. "Die liggen redelijk onder de grond, en zijn ook stevig genoeg gebouwd. En als je kijkt naar het nieuws, naar Oekraïne, zie je ook beelden van mensen die in de metro schuilen."
Een andere voorbijganger: "Het metronetwerk is volgens mij ook bedoeld om een groot deel van de bevolking op te vangen in dat soort situaties."