Batterijen kunnen stroomnet ontlasten, 'maar er is geen beleid en geen doel'
Door het overvolle stroomnet kunnen duizenden bedrijven die graag willen uitbreiden dat nu niet. En nog even en in Utrecht kunnen nieuwe huizen helemaal geen elektriciteitsaansluiting meer krijgen. Het stroomnet zit dan vol. Daardoor komt alleen al in Utrecht de bouw van 22.000 nieuwe woningen in gevaar. Batterijen kunnen een oplossing bieden, maar Nederland benut die opslag nog amper, zeggen experts.
Volgens topman Marinus Tabak van RWE Nederland, een bedrijf dat batterijen bouwt voor de opslag van elektriciteit, heeft dat alles te maken met de dubbele belasting die Nederland op batterijen heft. Eén keer voor het opslaan van stroom en één keer voor het terugleveren.
"In Duitsland betalen we veel minder netkosten voor batterijen. In Nederland zien ze ons als grootverbruiker van stroom. Dat is natuurlijk niet reëel, omdat we de elektriciteit niet verbruiken, maar even tijdelijk opslaan en daarna weer doorsturen."
Opslag in batterijen komt daardoor in Nederland maar moeilijk van de grond, omdat het economisch minder rendabel is dan in andere landen, zegt hij. RWE Nederland is van plan de grootste batterij van Nederland te bouwen, maar het bedrijf aarzelt nog. "Eigenlijk verlenen we het netwerk een dienst door het net te ontlasten. En in plaats van dat we daarvoor beloond worden, moeten we daar extra voor betalen."
Geen stroom voor huizen
Woningen hebben tot nu toe nog weinig last van de netcongestie. Maar vanaf 1 juli zijn ook nieuwe huizen en wijken niet langer zeker van een aansluiting op het stroomnet. En dat heeft grote maatschappelijke gevolgen, zegt de Utrechtse wethouder ruimtelijke projecten Senna Maatoug (GroenLinks). "Dan is het niet langer een vraag van verdelen, maar wie krijgt wel elektriciteit en wie niet. We vragen echt om urgentie vanuit Den Haag. Maatregelen zijn al in kaart gebracht, maar blijven nu op de plank liggen."
Oude regels zitten de overgang naar een nieuw energiesysteem in de weg, vindt Tabak. "De overheid reageert te traag." Terwijl de vraag naar stroom steeds verder stijgt. Dat betekent steeds meer elektriciteit door alle elektriciteitskabels. Het aanbod van stroom van windmolens en zonnepanelen stijgt ook. Dat geeft nog meer drukte op het net. Batterijen kunnen het teveel aan stroom tijdelijk opslaan, zegt Tabak.
Maar er is nog een probleem voor de overgang naar een nieuw energiesysteem: het is nu onduidelijk waar en hoeveel batterijopslag in de toekomst nodig is. "Dat is juist het gemis en wat in andere landen wel gebeurt", zegt Jeroen Neefs van de brancheorganisatie voor energieopslag. "Een land als Italië heeft een 'nationale opslagdoelstelling' en heeft vervolgens aanbestedingen georganiseerd. Dan heb je mechanismes die elkaar helpen en kan opslag ook versneld worden ingezet."
Honderd uur energie
Ook zijn er in Nederland zorgen omdat alle lithiumbatterijen nu nog uit China komen. Vooral lithium-ion-batterijen, oplaadbare batterijen die in consumentenelektronica en elektrische auto's zitten. Zijn de Chinezen op dat gebied nog in te halen? Tabak: "Op het gebied van lithium-ion wordt dat een uitdaging. Maar misschien op andere gebieden nog wel. We hebben ook systemen nodig die bijvoorbeeld voor honderd uur energie kunnen opslaan. We moeten kijken of we die technologie hier kunnen maken."
Dat doen ze op de campus van de TU Delft. Daar staat een ijzer-luchtbatterij. De techniek gebruikt het roesten van ijzer om te ontladen en het ontroesten van ijzer om op te laden. Daarmee is energie tot wel vier dagen op te slaan, zegt Aytaç Yılmaz, oprichter van Ore Energy.
De techniek is nog in ontwikkeling, maar het bedrijf wil binnen twee jaar honderden batterijen per jaar gaan maken. Ze hebben dan wel steun nodig van het nieuwe kabinet, zegt de oprichter. "Nederland heeft een zeer gunstig klimaat om technologie te ontwikkelen. Maar om de productie op te schalen, zijn er nu juist beperkingen. In andere landen ondersteunen ze bedrijven actief."
Voorrang
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) zegt in een reactie dat er vanaf dit jaar door de netbeheerders geen ruimte op het net voor kleine aansluitingen zoals woningen meer wordt gereserveerd. Maar de woningbouw krijgt wel, na noodzakelijke voorzieningen als gemalen, politiebureaus en ziekenhuizen, voorrang boven bedrijven die in de wachtrij staan.
Exploitanten van batterijen worden volgens de ACM niet benadeeld. Ze kunnen in Nederland aanspraak maken op tariefkorting, als ze de energie niet aan het net leveren op de piekmomenten, en ze krijgen voorrang op alle partijen in de wachtrij als ze congestie verzachten.