Migrantenkerken groeien, maar vinden steeds moeilijker onderdak
Migrantenkerken in Nederland hebben moeite met het vinden van huisvesting. In Rotterdam loopt de nood nu zo hoog op dat 63 kerken en organisaties in de regio een brandbrief stuurden aan de gemeente.
Migrantenkerken zijn christelijke geloofsgemeenschappen die vanuit een andere cultuur naar Nederland zijn gekomen. In Nederland zijn er naar schatting van SKIN (Samen Kerk in Nederland) ruim een miljoen migrantenchristenen en ongeveer 1200 migrantenkerken. Een deel van deze kerken lukt het om een eigen gebouw te kopen, maar een groot deel slaagt daar niet in. Deze groepen maken nu gebruik van kantoorpanden, schoolgebouwen en gymzalen.
In Rotterdam, met ruim tweehonderd internationale kerken, staan momenteel vijf kerken 'op straat'. Volgens de ondertekenaars van de brandbrief zijn daardoor tientallen gemeenschappen "beperkt in hun functioneren doordat hun huisvesting niet past bij hun manier van kerk-zijn". Kerken raken hun locaties kwijt door bijvoorbeeld sloop of opzegging van de huur. Veelal kunnen zij niet concurreren met commerciële partijen bij de verkoop van panden.
Schaarse ruimte
Aan de gemeente vragen de kerken nu om directe hulp voor de vijf dakloze kerken en meer actieve hulp bij het verkrijgen van huisvesting voor kerken. Ze vinden dat ook in het belang van de gemeente. "Deze gemeenschappen zorgen voor ouderen, begeleiden jongeren en er is hulp voor mensen in nood. En de kerk stopt niet op zondag, op doordeweekse dagen zijn er allerlei sociale activiteiten, buurtmaaltijden en kledingbanken op deze plekken."
Kerken komen nu noodgedwongen samen in gebouwen die niet geschikt zijn. Zoals de Spaanse gemeenschap in Rotterdam die tot twee uur een kantoor mag gebruiken:
Levensbeschouwelijke organisaties, waaronder migrantenkerken, vervullen naast geloofsbeleving vaak ook een maatschappelijke rol. Het zijn plekken voor ontmoeting, sociale cohesie en ze bieden vaak allerlei vormen van ondersteuning voor mensen uit de wijk.
Wethouder Faouzi Achbar van de gemeente Rotterdam erkent die sociale rol van levensbeschouwelijke organisaties en laat in een schriftelijke reactie aan Nieuwsuur weten dat de organisaties "niet automatisch voorrang hebben op vastgoed of grond, maar net als andere maatschappelijke initiatieven worden beoordeeld op basis van dezelfde criteria". Rotterdam staat volgens Achbar voor grote ruimtelijke opgaven en de beschikbare ruimte is schaars.
Structurele ruimte
In Amsterdam werd in het voorjaar van 2025 een vergelijkbare brandbrief gestuurd aan burgemeester Femke Halsema. Hierin verzochten tientallen kerkleiders de gemeente om hulp. Ook Amsterdam erkent de maatschappelijke rol van geloofsgemeenschappen en schrijft in een reactie dat ook in Amsterdam de ruimte schaars is. "De situatie verschilt sterk per stadsdeel. In verschillende ontwikkelgebieden wordt er bijvoorbeeld actief meegedacht over de huisvesting van religieuze gemeenschappen. Er is helaas geen pasklare oplossing voor het huisvestingprobleem, dat speelt breder", laat gemeente Amsterdam weten.
Wel is vorig jaar in samenwerking met een woningcorporatie gestart met de bouw van de C3-kerk in Amsterdam-Zuidoost en werkt de stad aan de bouw van twee moskeeën in Amsterdam-Noord.
SKIN-Rotterdam pleit voor structurele ruimte voor religieuze en maatschappelijke organisaties bij de ontwikkeling van gebieden en binnen het gemeentelijke vastgoedbeleid. Ook willen ze een vast aanspreekpunt voor kerken. "Rotterdam heeft internationale kerken nodig voor een leefbare en verbonden stad," aldus de organisatie.