Hoe een Europees netwerk schoonmakers ronselt voor een Nederlands hotel
Een opstootje in Arnhem, nog geen maand geleden. Bij toeval staan we vlakbij. Een groep mannen haalt verhaal bij het Ibis-hotel. Ze worden weggestuurd door agenten die zij zélf hadden gebeld. Een van de mannen wordt opgepakt.
Uiteindelijk blijkt: de mannen zijn Syrische en Palestijnse asielzoekers die kamers schoonmaken in het hotel. En ze hebben wel degelijk reden om boos te zijn.
Wat is er aan de hand? Nieuwsuur zocht het uit, en ontdekte een Europees ronselnetwerk.
Paar euro per kamer
Na het opstootje op 16 januari vertellen de mannen dat ze salaris kwamen opeisen. Ze tonen bewijs: WhatsApp-gesprekken, foto's, audioberichten en hun contracten. Ze vertellen dat ze tussen de 3,50 en 4,50 euro per kamer betaald krijgen.
Nieuwsuur filmde het opstootje op 16 januari:
De acht mannen die Nieuwsuur spreekt, verblijven in een asielzoekerscentrum in Arnhem. Een paar maanden geleden werden twee van hen benaderd in het centrum van de stad door een Arabisch sprekende man. Die biedt ze werk aan: schoonmaken in het Ibis Styles Hotel in Arnhem, pal tegenover het station.
"Wij wonen in het asielzoekerscentrum, en iedereen zit hier zonder werk en ver van de stad. Dus toen de twee terugkwamen en vertelden over werk in het hotel, wilden veel mensen wel", zegt een van de mannen. "Ze zeiden dat het legaal werk zou zijn, dat we contracten krijgen. In het begin een 0-urencontract, als een soort proefperiode."
Hamburg
De mannen krijgen polo's met het logo van Ö&I Clean Group, een Duits schoonmaakbedrijf dat op naam staat van een Turkse zakenman. Hij bezit zeker 21 ondernemingen in Duitsland, Kroatië en Oostenrijk: schoonmaakbedrijven, bouwbedrijven en hotels.
Op de contracten van de schoonmakers staat niet Ö&I, maar een ander schoonmaakbedrijf: AHR Clean UG, met een adres in een voorstad van Hamburg. De laatste opname op Google Street View (uit 2022) toont daar geen schoonmaakbedrijf, maar een groentewinkel met een andere naam.
Als Nieuwsuur het adres bezoekt, treffen we een leegstaand pand. Buurtbewoners vertellen dat het pand sinds een grote brand in november 2023 leegstaat. Een schoonmaakbedrijf zegt hen niets.
We volgen een tweede spoor. Want naast de asielzoekers is er nog een groep schoonmakers in het Ibis-hotel die onderbetaald krijgt: drie Oekraïners en een vrouw uit Oezbekistan.
Ook zij dragen polo's met het rode logo van O&I Clean Group. Zij vertellen te zijn geronseld via een arbeidsbemiddelingsbureau in Dnipro, Oekraïne.
De Oekraïense Nataliia zegt aan de baan te zijn gekomen via een online advertentie van het bureau. Ze betaalt omgerekend 150 euro in de verwachting dat ze in Nederland in een loods in Alkmaar gaat werken.
Vlak voordat Nataliia op de bus stapt, hoort ze dat ze naar het Ibis-hotel gaat.
Het arbeidsbureau geeft Nataliia de naam van een contactpersoon voor als ze aankomt in Arnhem. In het WhatsApp-profiel van die persoon staat dat ze werkt in hotels in negen Duitse steden.
Eenmaal aangekomen bij het hotel wordt ze door iemand anders ontvangen. In het WhatsApp-profiel van deze persoon: een logo van AHR, hetzelfde bedrijf als op het contract van de asielzoekers.
Geen salaris
Hoewel ze via verschillende wegen in het hotel terechtkomen, hebben de Oekraïners en de asielzoekers in het hotel contact met dezelfde tussenpersoon. "Ik heb hem enkele keren gezien", vertelt Nataliia. "Hij controleerde de kwaliteit van mijn schoonmaakwerk."
De schoonmakers krijgen van hem geen salaris. "Hij zei altijd dat we voor hém werkten", zegt een van de asielzoekers. "Maar toen we geen geld kregen, zei hij: ga maar met het bedrijf praten."
De Ibis-schoonmakers hebben geen tewerkstellingsvergunning, terwijl werkgevers die verplicht moeten regelen voor mensen van buiten de EU. De schoonmakers hebben wél contracten, maar als Nieuwsuur die voorlegt aan juristen, blijken die niet rechtsgeldig. De teksten lijken rechtstreeks uit het Duits vertaald, inclusief woorden die in het Nederlands niet bestaan.
Nataliia, de twee andere Oekraïners en de vrouw uit Oezbekistan werken soms twaalf uur op een dag. Per kamer zouden ze vier euro krijgen. Samen maken ze 651 kamers schoon in het Ibis-hotel. Ze krijgen nooit uitbetaald.
Een van de Syriërs krijgt uiteindelijk wel betaald: 1100 euro, contant. De andere mannen krijgen niks.
Reacties
De fracties van PvdA en GroenLinks in Arnhem "spreken hun diepe zorgen uit" over de uitbuiting en stellen vragen aan het college. Branchevereniging Schoonmakend Nederland is "geschokt door de berichtgeving" en roept bedrijven op alert te zijn op signalen van misstanden.
Experts vrezen dat dit soort schimmige constructies om kwetsbare mensen goedkoop aan het werk te zetten, steeds vaker voorkomen. "Omdat er gewoon echt een tekort aan mensen is", aldus Jan Kampherbeek van vakbond CNV.
De Arbeidsinspectie onderzoekt de misstanden.