Gisèle Pelicot: 'Het was mijn rechtszaak, maar ook van al die andere vrouwen'
"Aanvankelijk wilde ik niet gezien worden, niet bekend zijn. Ik wilde me afzonderen, en dat heb ik een tijdje ook gedaan. Maar een proces achter gesloten deuren zou een enorm cadeau zijn geweest voor de daders." Dat vertelt de Franse Gisèle Pelicot over haar schokkende verkrachtingszaak, in een interview met Nieuwsuur.
Het is de zaak die Frankrijk op z'n kop zette: het proces van de 72-jarige Pelicot, die haar verkrachters in de rechtszaal recht in de ogen keek. Pelicot werd bijna tien jaar lang door haar echtgenoot gedrogeerd en verkracht door hemzelf en door tientallen andere mannen, in haar eigen huis.
Schaamte
Ze werd een gezicht, een beroemdheid. Vrouwen noemen haar een heldin, een icoon, een voorbeeld. Want slachtoffer Pelicot wilde zich niet verstoppen. De schaamte moest van kamp wisselen. De daders moesten zich schamen en de wereld mocht zien wat haar was aangedaan. Het werd haar motto.
Sinds de veroordeling van de 51 daders heeft Pelicot gezwegen. Nu vertelt ze haar verhaal in een boek: 'Ode aan het Leven', dat ook in het Nederlands verschijnt. "Dit proces heeft vrouwen bevrijd. Daarvan ben ik overtuigd. Tegenwoordig durven vrouwen te praten", zegt Pelicot.
"Als slachtoffer voel je je vies. Als modder die maandenlang aan je blijft plakken", zegt Gisèle Pelicot:
Tegen alle gewoonten in vroeg Pelicot in 2024 of haar proces in alle openbaarheid kon plaatsvinden. Zodat iedereen het gruwelijke misbruik, dat haar jarenlang was aangedaan, kon horen en zien. "De blik van de samenleving, zelfs vandaag de dag, is dat men twijfelt. Mensen zeggen: hoe kan het dat ze niets in de gaten heeft gehad? Dat vond ik ook zo erg, want ik heb echt niets geweten."
Pelicot had wel al jaren klachten. Ze had black-outs en gynaecologische problemen waar ze zich zorgen over maakte. "Ik kreeg zetpillen die natuurlijk niets oplosten."
Lappenpop
Ze noemt het haar geluk, vergeleken met andere slachtoffers, dat er volop bewijs was. "Er waren beelden. We hebben niet eens naar bewijs hoeven zoeken."
In haar boek beschrijft ze hoe ze voor het eerst foto's ziet van de gruwelijkheden, op het politiebureau: "Brigadier Perret pakte een foto. Een vrouw in een jarretelgordel lag op haar zij. Naast haar lag een zwarte man die haar penetreert. 'Dat bent u.' 'Nee dat ben ik niet'."
"Hij gaf me een tweede foto. Dezelfde vrouw op haar rug, een man met tatoeages naast haar. 'Dat bent u.' 'Nee.' Ik herkende de personen niet. En de vrouw ook niet. Haar wang was zo slap. Haar mond zo levenloos. Ze leek wel een lappenpop."
"Een derde foto. De man had zijn brandweertrui aangehouden. Ik hoorde niet wat de agent allemaal zei. Of eigenlijk hoorde ik hem wel, maar het had niets met mij te maken. 'Dit is uw slaapkamer. Zijn dat soms niet uw bedlampjes?'"
Ruim vijftig mannen kwamen op verzoek van haar echtgenoot naar haar huis om haar te misbruiken. Het lukte Pelicot niet meteen om zichzelf te herkennen in de beelden. "Mijn hersenen konden het niet aan. Hoe kon de man met wie ik mijn leven deelde in staat zijn tot zo'n monsterlijke daad. Het verwoestte me."
'Lichaam als vuilnisbak'
Toen er ook video's bleken te zijn, wilde Pelicot niemand in haar buurt op het moment dat ze de beelden bekeek. Ze schrijft in haar boek: "Ik opende de eerste. Ik zag de levenloze vrouw in het donker. Ik zag dat haar handen waren vastgebonden. Haar voeten ook."
"Mijn advocaat stuurde nog een video. En nog een. Ik zag dat haar mond met geweld werd geopend. Ik zag haar naar adem snakken, stikken. En dat de echtgenoot en de verkrachter niet stopten. Ik zag beesten. Mijn lichaam als vuilnisbak voor zijn fantasieën."
Tijdens het proces voelde ze de blikken van de verdachten. "Hun blikken waren bedoeld om me uit mijn evenwicht te brengen. Ze wilden dat ik mijn ogen neersloeg. Maar ik was degene die hun blik vasthield."
Bewusteloos
Het spreken in de rechtbank was ongelooflijk moeilijk, vertelt Pelicot. "Ik werd bestookt door advocaten die me zonder medelijden vragen stelden. Want het slachtoffer is schuldig. Het slachtoffer is de beschuldigde. Dat moet veranderen."
De verdachten waren mannen tussen de 22 en 70 jaar. Ze kwamen naar de rechtbank met hun gezichten bedekt of capuchons over hun hoofd. Pelicot: "Getrouwde mannen, alleenstaande mannen, oudere mannen. En ongelooflijk genoeg gaven ze de verkrachting niet toe."
"Toen de rechter hen vroeg: 'hebben jullie mevrouw Pelicot verkracht?', was hun antwoord: 'nee, want meneer Pelicot gaf toestemming'. Meneer Pelicot had zelfs geëist hun handen met heet water te wassen, geen parfum te dragen en niet te roken. Ze wisten waarom ze naar mijn huis kwamen, naar mijn slaapkamer. En niemand is naar de politie gegaan. Niemand."
Strijd
Buiten de rechtszaal groeide de steun voor Pelicot. Elke dag stonden er bij de rechtbank rijen vrouwen. "Er waren momenten van ontmoediging, maar als ik aankwam of wegging, was er altijd het applaus van die vrouwen. Dat vond ik ongelooflijk krachtig. Zonder hen had ik het nooit gered."
"Ik denk dat ze zich herkenden in mijn verhaal. En ik denk dat het de strijd van al deze vrouwen was; het was mijn rechtszaak, maar het was ook die van hen."
Pelicot wil haar oude leven nu achter zich laten en heeft zelfs een nieuwe liefde. "Ook dat is een boodschap van hoop voor al die vrouwen die alles zijn kwijtgeraakt. Ik was volledig de weg kwijt, maar bouw mezelf weer op. Het leven is de moeite waard, we moeten die levensvreugde in onszelf bewaren."
Kijk hier het hele interview met Gisèle Pelicot: