'Israël sproeit landbouwgif over grensgebieden Syrië en Libanon'
Israël heeft de grensgebieden van buurlanden Syrië en Libanon besproeid met chemische bestrijdingsmiddelen. Dat schrijft de Nederlandse vredesorganisatie PAX in een onderzoeksrapport. Israël zou met vliegtuigen landbouwgif hebben verspreid waardoor vegetatie is vernietigd.
Volgens PAX doet Israël dit om de controle op die gebieden te vergroten: als boeren en gewassen verdwijnen, zouden Israëlische grensposten beter zicht hebben. De acties roepen vragen op over schade voor milieu en volksgezondheid. Ook is het in strijd met internationaal recht.
Israël zou gebruikmaken van het omstreden onkruidmiddel glyfosaat en de beschadigde gebieden zijn tientallen kilometers lang. De regering-Netanyahu heeft vooralsnog niet gereageerd op de beschuldiging.
PAX-onderzoekers zagen verkleurde gewassen op satellietbeelden en video's van lokale journalisten en burgers:
De actie brengt risico's voor de volksgezondheid met zich mee, zegt Wim Zwijnenburg van PAX. "Lokale gemeenschappen zijn niet geïnformeerd waardoor er risico is voor blootstelling aan burgers. We hebben videobeelden gezien van mensen die vlak onder zo'n vliegtuigje liepen. Het is zeer kwalijk dat ze dit omstreden landbouwgif gebruiken buiten hun eigen grensgebied."
Israël is formeel al decennia in oorlog met zowel Libanon als Syrië. Het leger voert regelmatig aanvallen uit in die landen, met name op vijandelijke milities zoals Hezbollah.
In de grensgebieden van de landen wonen veel boeren. Zij lijden onder de oorlog en worden extra geraakt als hun inkomstenbronnen verdwijnen doordat Israël landbouwgrond vergiftigt, zegt PAX.
Israëls acties kunnen niet door de beugel, vindt Marieke de Hoon. Zij is hoofddocent internationaal strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) en ziet het sproeien van landbouwgif als een aanval op de soevereiniteit en territoriale integriteit van Libanon en Syrië.
Bovendien, zegt De Hoon, is het verboden expres milieuschade te veroorzaken. De Verenigde Naties bestempelen aanvallen op landbouwgrond en voedselbronnen als "een ernstig humanitair risico" en bepaalden in 2022 dat een schone en gezonde leefomgeving een mensenrecht is.
Binnen het oorlogsrecht gelden soms ruimere regels. "Maar ook dan zijn er eisen voor het gebruik van herbiciden (chemische bestrijdingsmiddelen, red.). Als het burgers schade berokkent, moet het wel echt in proportionaliteit zijn met een concreet en direct militair voordeel. En dat is hier heel erg de vraag."
Correspondent Israël en Palestijnse Gebieden Nasrah Habiballah:
"Het lijkt erop dat Israël met deze acties een soort permanente bufferzone langs de grens wil creëren. Israël zegt: wij kunnen onze buurlanden niet vertrouwen en moeten zelf maatregelen nemen om de veiligheid van onze burgers te waarborgen.
Onder de Israëlische bevolking is geen grote discussie over dit soort onderwerpen. Er lijkt steun te zijn voor het creëren van zo'n bufferzone. We moeten niet vergeten dat tijdens de oorlog met Hezbollah tussen de 60.000 en 80.000 Israëliërs uit het grensgebied zijn gevlucht. Zelfs toen er een bestand was, heeft het nog lang geduurd voordat mensen terug durfden naar hun huizen. Zij willen juist dat hun regering meer doet om hun veiligheid te garanderen."
Het zou niet de eerste keer zijn dat Israël landbouwgif inzet: in 2019 concludeerde Forensic Architecture, een onderzoeksgroep verbonden aan de Universiteit van Londen, al dat het gebeurde in Gaza. UvA-hoofddocent De Hoon denkt niet dat Israël deze actie uithaalt enkel en alleen om de veiligheid van Israëlische burgers te vergroten. "We moeten dit zien in een bredere beweging waarbij Israël probeert steeds land af te pakken van omringende landen. Dat is de strategie."
Ze wijst erop dat Netanyahu militaire bases uitbreidt in Syrië, Libanon en op de bezette Golanhoogten (een bufferzone tussen Israël en Syrië). Ook ging de Israëlische regering vorige week akkoord met een voorstel om de controle over de bezette Westelijke Jordaanoever uit te breiden. Zo wordt het voor kolonisten makkelijker daar grond te kopen.
Israëls expansiedrift gaat "ongelooflijk snel", zegt De Hoon. "En de wereld negeert het een beetje. Het is echt de kern van de VN, onze internationale rechtsorde, om dit te voorkomen en ertegen op te staan."
Maar dat gebeurt volgens De Hoon niet of niet genoeg vanwege een gebrek aan "politieke wil" bij de internationale gemeenschap. "Landen zoals Nederland hebben de mogelijkheid om Israël financieel en economisch onder druk te zetten. Dat móéten ze zelfs doen, het is een juridische verplichting."