Experts waarschuwen: EU wordt te afhankelijk van Trumps gas
Er zijn zorgen over Europa's groeiende afhankelijkheid van vloeibaar gas (lng) uit Amerika. Deskundigen van onderzoeksinstituut TNO en Instituut Clingendael waarschuwen dat president Trump de levering van aardgas als politiek drukmiddel kan gebruiken.
Diezelfde zorgen uitte de Mijnraad vorig jaar ook al, een adviesorgaan voor de minister van Klimaat en Groene Groei. Sindsdien is de afhankelijkheid van de VS alleen maar toegenomen: het land is inmiddels samen met Noorwegen onze belangrijkste leverancier van gas dat onze huizen verwarmt. Volgens berekeningen van het Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA) komt over vier jaar zelfs 80 procent van alle lng uit Amerika.
Dat is veel te veel, vindt gasexpert René Peters van TNO. "We hebben ervaren wat het is om heel afhankelijk te zijn van één land en dat dat land die afhankelijkheid ook tegen ons gebruikt."
Peters doelt op Rusland. Europa importeerde decennialang veel gas uit dat land, maar bouwde dat sterk af na de inval in Oekraïne in 2022. Sindsdien is ons continent aangewezen op Amerika. Dat land is van oudsher Europa's bondgenoot, maar de relatie vertroebelt.
Bij Instituut Clingendael, een kenniscentrum voor internationale betrekkingen, zijn daar al langer zorgen over. Volgens expert geopolitiek Louise van Schaik ziet de Trump-regering olie- en gasexport als belangrijk onderdeel van het buitenlandbeleid. "Ze schuwen niet om economische instrumenten in te zetten als er ruzie ontstaat, bijvoorbeeld met Groenland."
Gasdeal van 250 miljard
De EU sloot vorig jaar een handelsakkoord met Amerika om zo de eerder aangekondigde forse importheffingen te verlagen. Onderdeel van dat akkoord is dat de EU voor 250 miljard dollar per jaar aan Amerikaanse olie, uranium en vooral lng afneemt.
Het Europees Parlement moet die de deal nog goedkeuren. De verwachting is dat dat volgende maand gebeurt. "Op dit moment hebben we dit handelsakkoord nodig", zegt Europarlementariër Ingeborg ter Laak van het CDA. "We willen de energieleveringen in Europa zekerstellen. Dat hebben we nodig voor onze huishoudens en bedrijven."
Zes tot zeven keer zo vervuilend
Toch ligt er nog een bommetje onder de deal: lng uit Amerika is namelijk slecht voor het milieu. TNO schat dat het zes tot zeven keer vervuilender is dan gas uit Europa. Bij de winning van Amerikaans gas komt veel methaan vrij, een verontreinigend broeikasgas. Ook zorgt het transporteren en vloeibaar maken van het gas voor extra uitstoot.
De EU eist dat lng-producenten uit de VS de methaanuitstoot vanaf 2027 beter monitoren. Maar het lijkt erop dat de Amerikanen dat niet van plan zijn. Gasexpert Peters verwacht dat de VS dan stopt met leveren aan Europa en de afzetmarkt verplaatst naar landen in Azië. "Dan hebben wij een probleem, want dan moeten wij onze lng uit andere landen halen." De vraag is of die landen wel milieuvriendelijk produceren.
Inmiddels deelt ook de Europese Commissie de zorgen over de afhankelijkheid van Amerika. Daarom wordt gezocht naar alternatieve leveranciers die de plek van de VS (deels) kunnen innemen. De vraag is vervolgens: hoe zal Trump reageren als de eerder mondeling toegezegde olie- en lng-deal uit zicht raakt?
Louise van Schaik: "Je hoopt eigenlijk dat hij dan alweer druk is met andere brandjes in de wereld en met armpje drukken met andere landen. Maar dat is misschien ook een beetje wensdenken."