Tekort aan duurzame energie kan Nederland miljarden euro's kosten
De klad zit in de ontwikkeling van duurzame energie in Nederland. Dat constateerde het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) al eerder. Maar het niet halen van de Europese afspraken over de productie van elektriciteit uit zon en wind kan Nederland ook veel geld kosten.
Zo betaalde Nederland in 2020 al een keer 200 miljoen euro aan Denemarken omdat we de klimaatdoelen niet haalden. Lidstaten van de Europese Unie kunnen een overschot van een ander land tegen betaling laten meetellen bij de eigen groene stroomproductie wanneer ze zelf niet genoeg opwekken.
Kosten kunnen oplopen tot 2,6 miljard euro
Onderzoeksbureau Ecorys onderzocht in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) wat Nederland nu te wachten staat. De kosten in 2030 en in de jaren daarna kunnen volgens Ecorys oplopen tot 2,6 miljard euro. Het PBL voorspelt dat de Nederlandse energieproductie in 2030 voor 32 procent duurzaam is, terwijl dit volgens Europese afspraken dan 39 procent zou moeten zijn.
Waar Nederland in 2020 nog redelijk makkelijk een overschot in Denemarken kon vinden, zal dat volgens Ecorys in 2030 veel lastiger worden. Vanwege het gebrek aan overschotten in andere landen zullen de kosten naar verwachting flink stijgen.
"Het is ontzettend zonde van het geld," zegt voorzitter Olof van der Gaag van de NVDE. "Want je krijgt er niets voor terug als Nederland." Los van het klimaat is er volgens Van der Gaag dus ook een financiële reden om de komende vier jaar extra te investeren in de productie van duurzame energie. Anders zal Nederland waarschijnlijk pas in 2034 aan de Europese afspraken voldoen.
De Europese doelstellingen zijn vanwege de energiecrisis in 2022 aangescherpt, om minder afhankelijk van met name Russisch gas te worden. Nederland kan vooral grote stappen maken met de uitbreiding van het aantal windparken op de Noordzee. Dat leek een aantal jaren de goede kant op te gaan, maar nu stokt de bouw vanwege toegenomen kosten en twijfel over de toekomstige afname van de elektriciteit.
Subsidie
Dit jaar geeft de overheid daarom voor het eerst weer subsidie voor de bouw van windparken op de Noordzee, maar het budget hiervoor is beperkt. Van der Gaag roept het nieuwe kabinet daarom op om weer extra te gaan investeren in klimaatbeleid. "De subsidies voor de verduurzaming van woningen en voor de productie van duurzame energie moeten worden uitgebreid. En er is extra geld nodig voor wind op zee en voor de verduurzaming van de industrie."
Naast de verplichting om meer duurzame energie te produceren zijn er ook afspraken gemaakt over het besparen van energie. Van Europa moet er 26,4 procent minder energie verbruikt worden, maar in Nederland dreigt dat percentage te blijven steken op 21,5 procent.
"Dus we moeten er ook voor zorgen dat we huizen sneller gaan isoleren en dat we elektrische auto's stimuleren, want die gaan veel efficiënter om met energie dan benzineauto's", zegt Van der Gaag.
Waar het kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB het klimaatbeleid niet hoog op de agenda had staan, is de NVDE optimistisch over de ambities van het nieuwe kabinet. "Ik geloof eigenlijk dat Jetten, Bontenbal en Yesilgöz echt gemotiveerd zijn voor de energietransitie. De een misschien wat meer vanwege het klimaat, de ander misschien meer vanwege de onafhankelijkheid en de kansen voor bedrijven in Nederland. Maar ik geloof eigenlijk dat zij wel van plan zijn om hier werk van te gaan maken."
Naar verwachting wordt er eind deze maand meer duidelijk over de plannen van het minderheidskabinet van D66, CDA en VVD. Dan moet ook blijken of, en zo ja hoeveel, extra geld er voor klimaatbeleid beschikbaar is.