Emigratie? Toronto telt 42 moorden, Chicago 400: waarom Canada plots het ‘echte’ Amerika is
Terwijl de Verenigde Staten onder Trump verder polariseren, profileert hun noorderbuur zich als de glimlachende tegenhanger. Maar trekt die droom de Nederlander nog?
Steeds dieper duikt de jetboot het "Groene Water" in, een zijrivier van de Skeena in British Columbia. Geen weg leidt naar deze vallei, geen TripAdvisor-recensent heeft het uitzicht ooit aanbevolen, geen vijfsterrenchalet heeft zich er gevestigd. Alleen sporen van zwarte beren, de geur van cederhout en, midden in dit Canadese decor, een echtpaar op een boot. Het is dit beeld waarmee het Duitse weekblad Stern zijn uitgebreide reportage opent, onder een titel die ook in Nederland de aandacht trekt: "Kanada ist das wahre Land der unbegrenzten Möglichkeiten"1.
Het kokosnootprincipe
De Canadese filosoof Joseph Heath, hoogleraar in Toronto, omschrijft het succes van zijn land als het "kokosnootprincipe": van buiten hard, van binnen zacht. Anders dan de Verenigde Staten verloot Canada geen visa, maar werkt het met een puntensysteem dat hoogopgeleide migranten uit Hongkong, Iran, India en de Filipijnen aantrekt. Het resultaat is een verzorgingsstaat met een flexibele arbeidsmarkt, gratis zorg en ruim ouderschapsverlof, zo schetst Stern. In Toronto vertelt rechercheur Mustafa Popalzai, ooit als Afghaanse tiener gevlucht, hoe hij van wantrouwende nieuwkomer politieagent werd. De cijfers ondersteunen zijn verhaal: Toronto telde vorig jaar 42 moorden, terwijl het qua bevolking vergelijkbare Chicago er ruim tien keer zoveel registreerde.
Voor Nederlanders is Canada geen abstractie. Volgens cijfers van het CBS woonden op 1 januari 2025 ongeveer 19.000 mensen met de Nederlandse nationaliteit in Canada; volgens Statistics Canada zijn er bijna 89.000 in Nederland geboren inwoners, Wie verder kijkt naar afkomst, ziet een diepere band: de Canadese volkstelling van 2021 telde ruim 1,1 miljoen Canadezen van Nederlandse afkomst, een erfenis van de naoorlogse emigratiegolf en van de Canadese bevrijders die in 1945 onze provincies binnentrokken3. Ook economisch zijn de lijnen kort: in 2023 exporteerde Nederland voor 5,5 miljard euro naar Canada, terwijl de invoer 6 miljard euro bedroeg. Sinds de handelsovereenkomst CETA groeit het goederenverkeer gestaag door4.
Tegelijk laat de hedendaagse emigratiestatistiek zien dat de mythe van het beloofde land aan het slijten is. Het CBS registreerde in 2024 nog ruim 57.000 Nederlanders die naar het buitenland vertrokken, maar Canada figureert al jaren niet meer in de top van de bestemmingen. De Atlantische droom is, anders dan in de jaren vijftig, vooral een sentimentele geworden.
De keerzijde van de ahornsiroop
Toch is Canada geen liberaal La La Land, waarschuwt Stern. Bijna driekwart van de Canadezen wil de immigratie inperken, en premier Mark Carney heeft de instroom drastisch teruggeschroefd: van 500.000 naar 395.000 permanente verblijfsvergunningen in 2025, met een verdere afbouw naar 365.000 in 20275. Vancouver geldt inmiddels als fentanylhoofdstad van de wereld. In het olierijke Alberta proben separatisten een referendum over afsplitsing. En aan de grens met Detroit blokkeert president Trump de opening van een gloednieuwe miljardenbrug, omdat er geen Amerikaans staal in zou zitten.
Zelfs het verkeer tussen de twee buren stokt: het aantal Amerikanen dat een Canadese verblijfsvergunning kreeg, kelderde in januari 2026 met ongeveer 63 procent ten opzichte van een jaar eerder6. De vriendelijke buurman heeft de deur op een kier gezet, maar niet meer wagenwijd open.
Misschien is dat juist het ware Canadese geheim: een land waar de droom blijft werken zolang je hem niet aan iedereen tegelijk verkoopt.