Nieuws algemeen

Een meisje van 16 in Duitsland is waarschijnlijk bij haar billen gegrepen door een mensachtige robot die op afstand werd bestuurd door een tienerjongen. De robot maakte daarna stootbewegingen tegen het meisje, meldt de politie van Keulen.

Het meisje stond volgens de Duitse politie rond middernacht met vriendinnen op de hoek van een straat, toen de 1,20 meter lange robot op haar afliep. De politie ontving kort daarna een melding over een aanranding.

De politie vond de vermoedelijke dader bij een auto, tientallen meters verderop. De robot lag in de kofferbak.

Aanranding gelivestreamd

De 16-jarige jongen zou samen met een19-jarige vriend dit weekend alles live via sociale media hebben uitgezonden. Daarbij zouden ze de robot-aanranding van commentaar hebben voorzien.

De robot en de telefoons van de tienerjongens, waarop de aanranding mogelijk is gelivestreamd, zijn in beslag genomen. De politie zegt niet of de twee zijn aangehouden. Wel loopt er een onderzoek.

Juridisch grijs gebied

Volgens een Duitse jurist met wie de Duitse omroep WDR sprak, kan het nog wel eens lastig worden om het tweetal verantwoordelijk te houden voor de aanranding met een robot.

"Als de gevolgen van een actie onvoorspelbaar zijn, vanwege een zekere mate van autonomie van een robot, dan kampt de huidige wetgeving met een probleem", zegt jurist Martin Ebers. "Dan wordt de aansprakelijkheid ingewikkeld."

Aftrekbewegingen naar de politie

Voorafgaand aan de aanranding 's avonds gedroeg de robot zich al baldadig. Op beelden van eerder op de dag is te zien hoe de op afstand bestuurbare robot aftrekbewegingen maakt naar een agente in een politiewagen. De politie greep toen niet in.

Het komt niet vaak voor dat de oppergeneraal van de NAVO in de spotlight staat. Dus toen werd aangekondigd dat Alexus Grynkewich een toespraak ging houden over de kwestie-Rusland, richtten alle ogen zich op hem. Hij wilde met de speech NAVO-burgers in een tijd van hybride aanvallen geruststellen en tegelijk een stevige waarschuwing geven aan Rusland.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Defensie-expert Michelle Haas was erbij op de veiligheidsconferentie in Warschau en zij vertelt in de podcast wat haar opviel in de toespraak en hoe die onder de aanwezigen viel. "Er is in zo'n zaal achteraf wel twijfel over de geloofwaardigheid. Want de grote olifant is niet benoemd", zegt ze, verwijzend naar de toenadering die de Amerikaanse president Trump dit weekend naar Poetin maakte. Hij sloot een deal om grote hoeveelheden Russische diesel in te kopen, wat de Russische oorlogskas spekt.

Rusland-deskundige Helga Salemon keek voor De Dag naar de Russische tv en andere media om te zien hoe de toespraak daar is geland. "Ook voor Poetin is de toespraak van de militaire commandant een oppepper."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith Kutschenreuter

Eindredactie: Rosanne Sies

Ahold laat weten dat het bezig is met een "gecontroleerde herstart van bepaalde systemen". Ook zegt het moederbedrijf van Albert Heijn dat er op dit moment geen aanwijzingen zijn dat er klantgegevens zijn gestolen bij het cyberincident waar Ahold sinds zondagmiddag mee te kampen heeft.

Aan het einde van de ochtend werd al duidelijk dat Albert Heijn weer supermarkten is gaan bevoorraden. Sinds gisteren ligt het werk in een deel van de distributiecentra stil. Daardoor begonnen in supermarkten de schappen leeg te raken.

"Er zijn op dit moment meerdere distributiecentra operationeel om onze winkels te bevoorraden", schrijft Albert Heijn in een verklaring. "Daarnaast zetten we vandaag op verschillende manieren extra leveringen in." Albert Heijn wil verder niet zeggen wat dit precies inhoudt, vanuit welke distributiecentra wordt geleverd en om welke producten het gaat.

Vakbond CNV bevestigt de leveringen. "Er wordt vanuit verschillende distributiecentra geleverd", zegt bestuurder Jacqueline Twerda. Het is onduidelijk welke dat precies zijn.

'Houtje-touwtje'

De leveringen gaan niet heel gecoördineerd, meldt een bron aan de NOS die bekend is met het logistieke proces. "Het is echt houtje-touwtje. Alle bederfelijke spullen worden uitgereden, maar waar die naartoe gaan is willekeurig. Ze gaan gewoon rijden en dan zien ze wel waar ze het kwijt kunnen."

Volgens Albert Heijn kunnen er ondanks de bevoorrading wel lege schappen blijven. "Naar verwachting blijven bijvoorbeeld langer houdbare producten, non-food, diepvriesproducten en brood beter beschikbaar dan bepaalde versproducten, zoals groente en fruit. We werken hard aan het volledig herstellen van onze leveringscapaciteit."

Cyberincident

Albert Heijn, Etos en Gall & Gall maakten gisteren bekend sinds zondagmiddag last te hebben van een cyberincident.

De website, apps en klantenservice van de winkels zijn door technische problemen niet bereikbaar. Online bestelde boodschappen konden niet worden bezorgd en de elektronische schapkaarten gaven gisteren verkeerde prijzen aan.

Inmiddels zijn de prijzen volgens Albert Heijn weer correct. "De actuele Bonusprijzen zijn hier nog niet zichtbaar, maar de kortingen worden wel gewoon bij de kassa verrekend." De spaarsystemen werken niet.

Albert Heijn wil nog niks zeggen over wat er precies aan de hand is. "We hebben preventief onze systemen uitgezet om onze systemen te beschermen", zei CEO Margaret Versteden-van Duijn gisteren tegen de NOS.

Ook vandaag is het nog niet mogelijk om online boodschappen te bestellen of te laten leveren. De systemen die dat regelen werken nog altijd niet. De klantenservice blijft onbereikbaar.

De essentaksterfte vormt een steeds groter probleem in Groningen. De Groningse gemeenten houden de zieke essen nauwlettend in de gaten, maar komen soms voor lastige keuzes te staan. Bij een drukke weg kan een zieke es bijvoorbeeld leiden tot gevaarlijke situaties, en dan kan hij worden gekapt. Aan de andere kant willen de gemeenten genoeg groen in de omgeving.

De essentaksterfte wordt veroorzaakt door een schimmel die zich via de lucht verspreidt. De boom sterft dan tak voor tak af. Er is op dit moment geen remedie tegen de ziekte. In 2010 werd de essentakziekte voor het eerst aangetroffen in Groningen. In de jaren daarna greep de ziekte snel om zich heen, ook doordat in Nederland veel bossen alleen uit essen bestaan.

Staatsbosbeheer schat dat 80 procent van alle essen in Nederland is aangetast. Van al die bomen staat 43 procent in Flevoland. Groningen staat met 12 procent qua essendichtheid op de tweede plaats.

'Slechts 10 procent zal ziekte overleven'

"Dat komt door de vochtige Groningse grond", zegt bomenexpert Bert Plaat van de Bomenstichting tegen RTV Noord. "Daar houdt de es van, van die vochtige, voedselrijke grond."

Plaat zag de essentaksterfte voor het eerst in 2015. "In de Kuzemerkooi, een klein natuurgebied van zo'n 10 hectare bij Niekerk. Dat staat vol met essen, waarvan inmiddels zo'n 90 procent is geïnfecteerd."

De Stichting Groninger Bomenwacht, die bomen in de provincie controleert op ziekten, deed in 2017 een onderzoek naar de essentaksterfte bij de Groninger gemeenten. Toen schatten de meeste gemeenten in dat het ziektepercentage boven de 50 ligt. In enkele gevallen lag het percentage zelfs tussen de 75 en 100. Plaat: "Ga er maar van uit dat uiteindelijk niet meer dan 10 procent van de essen de ziekte zal overleven."

Geen directe kap

Wanneer de schimmel bij essen wordt vastgesteld, betekent dit niet dat ze direct gekapt worden. In eerste instantie stellen de gemeenten de bomen onder extra toezicht. De essen worden dan vaker gecontroleerd. Zolang ze geen direct gevaar vormen, blijven ze staan.

In het algemeen wordt sneller ingegrepen wanneer de bomen langs een drukke weg staan. Het risico van een zieke es hangt niet alleen af van de conditie van de boom, maar ook van de locatie, zegt de gemeente Groningen, die 16000 essen heeft. "Bomen op drukbezochte locaties, zoals langs wegen, fietspaden of wandelroutes, vormen een groter risico voor de omgeving dan bomen in een bosplantsoen."

De gemeente Westerkwartier, waar bijna 8000 essen staan, heeft zelfs besloten in bossen helemaal niet in te grijpen. "Dit doen we omdat dode bomen belangrijk zijn in een gezond bos. Door het verteren van dode bomen komen voedingsstoffen weer terug in de bodem."

Hele bossen ruimen en herplanten

Wanneer bomen toch gekapt moeten worden, planten de gemeenten er in de meeste gevallen nieuwe voor in de plaats. De gemeente Midden-Groningen, waar ruim 3700 essen staan, is bezig met grootschalig bosonderhoud in verschillende parken en natuurgebieden.

Daar zijn de essen zo aangetast, dat de gemeente heeft besloten hele delen te ruimen en opnieuw te planten, dit keer met verschillende bomensoorten. "Op die manier willen we de nieuwe beplanting minder kwetsbaar maken voor ziekten, plagen en veranderende klimaatomstandigheden", aldus de gemeente.

Tolerante boom

De gemeenten kunnen niet aangeven hoeveel geld ze precies kwijt zijn aan het bestrijden van de essentaksterfte, omdat de kosten vallen onder het algemeen groenbeheer.

Bomenexpert Plaat heeft hoe dan ook met de essen te doen. "Het is een heel tolerante boom", zegt hij. "Vergelijk het met een beuk, die is heel egoïstisch, daar mag niks onder groeien. Maar onder een es mag alles en wemelt het van de vegetatie."

Paus Leo XIV is aangekomen in het ziekenhuis in Rome waar hij vanmiddag zal worden geopereerd aan zijn long. De 71-jarige kerkvorst stapte aan het begin van de middag uit de auto die hem naar het ziekenhuis had gebracht en zwaaide naar de honderden belangstellenden die hem verwelkomden.

De paus maakte zondag bekend dat bij een medische controle een knobbeltje was ontdekt op een van zijn longen. In het ziekenhuis zal het worden verwijderd.

Ook als het knobbeltje kwaadaardig is, is de prognose volgens Leo's artsen hoopvol omdat het in een vroeg stadium is ontdekt.

Week uit de running

Leo is opgenomen in het Gemelli-ziekenhuis, waar pausen vaker worden behandeld. Het Vaticaan schat dat hij er een week moet blijven.

De agenda van de paus is leeggehaald tot en met volgende week dinsdag. De hoop is dat een geplande reis naar Zuid-Amerika volgende maand gewoon kan doorgaan.

Seksuoloog raadt stellen aan om seks in te plannen, net als een date.

Als je goed bij elkaar past, gaat goede seks vanzelf. Die misvatting komt de Ierse seksuoloog Aoife Drury steeds weer tegen. Ze werkt al ruim twintig jaar als psychoseksueel therapeut en relatietherapeut, tegenwoordig in Dublin. "Er heerst het idee dat goede seks betekent dat we niet hoeven te communiceren, dat we het gewoon moeten weten," zegt ze in The Irish Independent. Ze geeft vijf adviezen. Het laatste klinkt het minst opwindend.

1. Zoek het probleem ook buiten de slaapkamer

Loopt het in bed niet lekker, kijk dan ook naar de rest van je leven, zegt Drury. Hoe je over je lichaam denkt, stress op je werk, hoe het in je relatie gaat en de seksuele voorlichting die je wel of niet kreeg: "Al die onderdelen voeden wie we zijn als seksueel persoon."

Vrouwen hebben de neiging pijnlijke seks te verdragen en ons eigen genot op te geven

Die voorlichting begint vroeg. Een kind dat nieuwsgierig is naar seks en geen volwassene heeft om het aan te vragen, zoekt het zelf uit. Ontwijken de ouders het gesprek, dan gaat het kind denken dat de vraag zelf fout is. "Als gesprekken worden afgekapt, komt schaamte in het spel," zegt Drury. Volgens haar kan die schaamte tot ver in de volwassenheid blijven hangen.

2. Mannen hoeven niet altijd te kunnen

Mannen voelen vaak een enorme druk om te presteren, ziet Drury. "Ik hoor altijd klaar te zijn voor seks", denken ze. Ze vinden ook dat ze een erectie moeten krijgen en houden. Lukt dat een keer niet, dan volgen angst en een gevoel van falen.

In haar therapie vraagt ze waar die boodschap vandaan komt. Hoe werd er thuis over mannen en seks gepraat? Wat leerde je over wat het betekent om een man te zijn?

Nederlandse cijfers laten zien dat aanhoudende problemen minder vaak voorkomen dan veel mannen vrezen. In de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 van kenniscentrum Rutgers heeft 4 procent van de mannen een erectiestoornis en 3 procent last van vroegtijdig klaarkomen. Rutgers telt een probleem alleen mee als het vaak of altijd optreedt en iemand er behoorlijk of erg veel last van heeft.

3. Seks hoort geen pijn te doen

Bij vrouwen ziet Drury een ander patroon. "Vrouwen hebben de neiging pijnlijke seks te verdragen en ons eigen genot op te geven," zegt ze. Seks is in veel bedden klaar als de man is klaargekomen. Pijn wordt zo normaal, tot een vrouw seks liever helemaal vermijdt.

Volgens Drury nemen we de klachten van vrouwen ook minder serieus. "Woorden als erectiestoornis en vroegtijdige zaadlozing kennen we. De woorden dyspareunie of vaginisme kennen we niet, omdat het niet belangrijk voelt." Dyspareunie is de medische term voor pijn bij het vrijen. Bij vaginisme spannen de spieren rond de vagina zich onwillekeurig aan, waardoor penetratie pijnlijk of onmogelijk wordt.

Het komt vaak voor. Ongeveer 20 op de 100 vrouwen hebben weleens pijn bij het vrijen en 5 op de 100 hebben er vaak last van, meldt Thuisarts.nl, de website van het Nederlands Huisartsen Genootschap. Een veelvoorkomende oorzaak: je bent nog niet opgewonden genoeg, of je bekkenbodemspieren spannen zich te snel aan. "Vrijen hoort geen pijn te doen," schrijft Thuisarts.

4. Zeg wat je wilt, ook als het ongemakkelijk voelt

"We zijn geen gedachtelezers van elkaar," zegt Drury. Stellen moeten kunnen zeggen wat ze fijn vinden, wat niet en wat ze willen proberen. Juist omdat seks zo kwetsbaar en privé is, is praten belangrijker.

Daar valt in Nederland nog winst te halen. In de Rutgers-monitor is 56 procent tevreden over zijn seksleven. Over hoe vaak ze seks hebben, is 48 procent tevreden.

5. Plan seks in

Haar laatste advies klinkt het minst sexy. Is seks bij een stel iets geworden dat af en toe nog gebeurt, wacht dan niet tot het verlangen vanzelf terugkomt. Drury raadt aan om bewust tijd voor intimiteit vrij te maken, zoals stellen ook een avondje uit plannen.

Die tijd hoeft niet op geslachtsgemeenschap uit te draaien. "Het kan handen vasthouden betekenen, het kan naakt knuffelen betekenen," zegt ze. Het gaat erom dat je ruimte maakt om elkaar weer te vinden.

We zijn geen gedachtelezers van elkaar

Wat je nu kunt doen

• Pijn bij het vrijen? Vrij een tijd zonder penetratie, met aanraken, masseren en zoenen, adviseert Thuisarts. Blijft de pijn, maak dan een afspraak bij je huisarts.
• Schaam je je om het te vragen? Je huisarts is gewend om over seksuele klachten te praten, schrijft Thuisarts. Als het nodig is, verwijst de huisarts je door naar een specialist.
• Loopt het al langer stroef? Zet een avond in de agenda en spreek af dat seks mag, maar niet hoeft.

Een afspraak voor seks in de gedeelde agenda: Drury vindt het een betere strategie dan wachten.

Meer weten?

• Thuisarts.nl: Ik heb pijn bij vrijen (vrouw)
• Thuisarts.nl: Ik wil seksuele klachten bespreken met mijn huisarts
• Rutgers: Monitor Seksuele Gezondheid 2023 (pdf)

Bij de kassa van de supermarkt ben je in september minder kwijt dan een jaar geleden. Aan de pomp ben je juist veel meer kwijt. Het CBS bevestigt vandaag dat het leven in september 3,4 procent duurder was dan een jaar eerder. Achter dat ene cijfer zitten twee prijzen die in tegengestelde richtingen gaan.

Het snelle cijfer klopte

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek waren consumentengoederen en -diensten in september 3,4 procent duurder dan een jaar eerder. In augustus lag de inflatie op 3,3 procent. Het definitieve cijfer is gelijk aan de snelle raming die het CBS op 2 oktober publiceerde.

Ten opzichte van augustus stegen de prijzen met 0,1 procent. Dit jaar lag de inflatie alleen in mei hoger: toen was het 3,5 procent.

Tanken drijft de stijging

De stijging komt vooral door motorbrandstoffen, schrijft het CBS. Die waren in september 27,2 procent duurder dan een jaar eerder. In augustus was dat nog 23,4 procent. Diesel steeg het hardst: een liter kostte in september gemiddeld €2,499, tegen €2,369 in augustus. Voor benzine betaalde je gemiddeld €2,448, een maand eerder was dat €2,333.

Dat merk je bij elke tankbeurt. Een tank van 50 liter diesel kostte in september gemiddeld zo'n €6,50 meer dan in augustus. Bij benzine is dat ongeveer €5,75 per volle tank. Ook mobiele telefoons zijn duurder geworden en duwden de inflatie omhoog.

Eén maand later betaal je voor een volle tank diesel zo'n zes en een halve euro meer.

De supermarkt remt af

Voedingsmiddelen hadden juist een drukkend effect op de inflatie. In september waren ze 1,7 procent goedkoper dan een jaar eerder. In augustus was dat nog 0,7 procent. Dat strookt niet met het gevoel dat alles duurder wordt.

Of dat zo blijft, is nog maar de vraag. Begin oktober waarschuwde CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen al tegenover de NOS dat hogere energieprijzen op termijn ook in de winkel doorwerken, omdat de productiekosten stijgen. Over hoe lang dat duurt, zei hij:

Doorgaans duurt het ongeveer een half jaar.

Een herhaling van 2022 verwacht hij niet. In september van dat jaar kwam de inflatie uit op 14,5 procent.

Houdt je spaargeld het bij?

Voor spaarders is 3,4 procent het getal om je rente naast te leggen. Volgens Geld.nl lag de gemiddelde variabele spaarrente op 1 oktober op 1,89 procent. De grootbanken zitten daaronder: ING en ABN Amro geven 1,25 procent op hun gewone spaarrekening. Rabobank verhoogt de rente op 14 oktober naar 1,60 procent over de eerste €10.000, meldt RevoSave.

Een eenvoudige rekensom: €10.000 tegen 1,25 procent levert in een jaar €125 rente op. Om bij te blijven met prijzen die 3,4 procent hoger liggen, heb je €340 nodig. Je levert dus ruim €200 aan koopkracht in. Ook bij de gemiddelde rente van 1,89 procent blijft er een gat.

Bij 1,25 procent rente verliest €10.000 spaargeld ruim €200 aan koopkracht per jaar.

Lonen en pensioenen

Werkenden houden er nauwelijks iets aan over. De cao-lonen lagen in het derde kwartaal 4,0 procent hoger dan een jaar eerder, meldde het CBS begin oktober. Na correctie voor inflatie blijft daar 0,8 procent van over.

Voor AOW'ers is de verhoging van 1 januari 2027 nog niet bekend. De AOW blijft gekoppeld aan het minimumloon, en de SVB maakt de nieuwe bedragen naar verwachting eind december bekend. Bij pensioenfondsen lopen de verwachtingen sterk uiteen. ABP rekent volgens een eerste voorlopige berekening op circa 6,1 procent extra.

Wat je nu kunt doen

• Leg je spaarrente naast 3,4 procent. Zit je bij een grootbank, vergelijk dan met het gemiddelde van 1,89 procent.
• Kijk bij een pensioenbrief of je verhoging boven of onder de inflatie uitkomt. Pas dan weet je of je koopkracht houdt.
• Tank bewust: elke liter diesel kostte in september gemiddeld 13 cent meer dan in augustus.
• Profiteer nu van lagere voedselprijzen, maar reken er niet op dat het zo blijft: energie werkt volgens het CBS met vertraging door in de winkel.
• Volgend ijkpunt: de snelle raming voor oktober, begin november.

Bronnen: CBS, NOS, TPO, Bank Nieuws, RevoSave, AOW.nu, Langer Thuis in Huis, RD

We doen het allemaal praat als de stewardess zegt dat ons de telefoon uit moet. Maar slaat het ook ergens op?

Het lampje gaat aan, de deuren gaan dicht en de stewardess vraagt het voor de zoveelste keer: telefoon op vliegtuigmodus. Wie het vergeet, vraagt zich soms in paniek af of het toestel nu gevaar loopt. Het korte antwoord: nee, het vliegtuig stort niet neer. Het lange antwoord is interessanter.

Een telefoon die niet in de vliegtuigmodus staat, blijft zoeken naar een zendmast. Daarbij zendt hij radiosignalen uit. Tijdens het snel stijgen en dalen raakt hij steeds zijn verbinding kwijt en gaat hij opnieuw zoeken.

Eén telefoon doet weinig. Maar als veel toestellen aan boord tegelijk verbinding zoeken, kan dat storingen geven op bepaalde apparatuur in de cockpit.

Het vliegtuig valt niet uit de lucht, maar de piloot hoort het wel.

Het bekendste effect is een zoemend of tikkend geluid in de koptelefoon van de piloten. Een Amerikaanse piloot vergeleek het met een mug in zijn oor, precies op het moment dat hij instructies van de verkeersleiding moest noteren.

Dat speelt vooral bij opstijgen en landen. Dan is het vliegtuig dicht bij zendmasten op de grond, kan je telefoon echt verbinding maken en kan een binnenkomend bericht het geluid veroorzaken. Juist in die fases moeten piloten elk woord goed verstaan.

Moderne vliegtuigen zijn goed beschermd tegen signaalstoring. Dat bevestigt ook de luchtvaartsector zelf. Een woordvoerder van Brussels Airlines gaf zelfs toe dat de vliegtuigmodus op hun Airbus-toestellen eigenlijk niet nodig is.

Waarom dan toch? Omdat het bij sommige vliegtuigtypes wel echt belangrijk is, en één regel voor iedereen eenvoudiger is dan uitzonderingen per toestel. Daarnaast wil de bemanning tijdens kritieke fases je volle aandacht, niet die van je scherm.

Eén regel voor elke vlucht is eenvoudiger dan uitzonderingen per vliegtuigtype.

Er is ook een eigenbelang. Op kruishoogte zoekt een telefoon zonder vliegtuigmodus voortdurend naar een netwerk, vindt het niet en trekt zo zijn batterij leeg. Wie na de landing nog wil navigeren of een taxi wil bestellen, heeft dus zelf baat bij die ene tik.

In het kort

• Telefoon, tablet en laptop mogen in de EU aan blijven, in vliegtuigmodus.
• Wifi aan boord kun je vaak gewoon gebruiken naast de vliegtuigmodus.
• Sinds juni 2023 mogen Europese maatschappijen 5G aan boord aanbieden, via een eigen zendertje in de cabine.
• Bij een landing met slecht zicht kan de bemanning vragen toestellen helemaal uit te zetten.

Luchtvaartmaatschappijen mogen in Europa ook toestaan dat toestellen zonder vliegtuigmodus aanblijven, maar alleen na een veiligheidsbeoordeling van hun vliegtuigen. Tot die tijd geldt: volg de instructies van de bemanning.

Vergeten? Geen ramp. Maar zet hem alsnog even om. De piloot zal je dankbaar zijn, en je batterij ook.

Meer weten?

• Het hoe en waarom van vliegen – EASA
• 7 weetjes over jouw vliegtuigreis – VRT NWS
• Met 5G in het vliegtuig internetten – Tweakers

De meeste mensen gebruiken ChatGPT om een vraag te stellen of een tekstje te laten schrijven. AI-journalist Fares Masharawi, die dagelijks AI-tools test, laat zien dat er nog zoveel meer is wat je met de fascinerende software kunt doen. Technische kennis is niet nodig: het gaat om functies die al klaarstaan.

1. Gebruik de desktop-app

Wie ChatGPT alleen in een browsertabblad opent, mist de helft, vindt Masharawi. In de app kun je makkelijker met bestanden op je computer werken. Vanuit Work kan ChatGPT bijvoorbeeld onderzoek doen en taken van begin tot eind uitvoeren. Zijn waarschuwing: "Let daarbij wel goed op welke bestanden, websites en gegevens je toegankelijk maakt."

2. Plan taken in

Laat ChatGPT op vaste momenten iets voor je doen, zoals elke ochtend een samenvatting van het voetbal- of aandelennieuws. Een opdracht in gewone taal is genoeg. Zijn tip: begin bij iets wat je nu elke dag of week met de hand doet.

3. Koppel je andere apps

Door bijvoorbeeld e-mail, notities en documenten aan ChatGPT te koppelen, kan die zelf informatie zoeken en verbanden leggen. Welke koppelingen er zijn, hangt af van je abonnement. Kies bewust: "Het gaat er niet om dat je zoveel mogelijk tools aansluit, maar dat je kiest voor de koppelingen die daadwerkelijk iets toevoegen."

4. Werk met Projecten

Een Project is een vaste werkmap rond één onderwerp, met gesprekken, bestanden en instructies bij elkaar. Zo hoef je niet elke keer opnieuw uit te leggen waar je mee bezig bent of welke schrijfstijl je wilt.

5. Blijf nieuwe dingen proberen

ChatGPT verandert zo snel dat je handige vernieuwingen mist als je het nog gebruikt zoals een halfjaar geleden. Een voorbeeld is Spaces, een werkruimte die volgens Masharawi een beetje doet denken aan Google Docs, maar met veel meer AI erin.

Bonus: plaatjes

ChatGPT maakt inmiddels serieus bruikbare posters, thumbnails en mock-ups, en kan bestaande foto's aanpassen. Het geheim zit volgens Masharawi in het bijsturen. "Een opdracht als 'maak een mooie poster' geeft ChatGPT weinig richting." Upload liever voorbeelden, zeg wat je mooi vindt en schaaf stap voor stap aan het resultaat.

Je bent 54 en wilt kleiner gaan wonen of de keuken verbouwen. Vanaf maart 2027 kijkt Rabobank dan al naar het pensioen dat je over dertien jaar krijgt. De bank en haar dochter Obvion rekenen het verwachte pensioeninkomen straks vijftien jaar voor je pensioenleeftijd mee bij het bepalen van je maximale hypotheek. Nu is dat tien jaar.

Dat staat in een persbericht dat Rabobank op 1 oktober publiceerde.

Wat er verandert

Met een pensioenleeftijd van 67 jaar telt Rabobank je pensioen dus vanaf je 52e mee, in plaats van vanaf je 57e. Omdat een pensioen meestal lager is dan je salaris, kan je maximale hypotheek daardoor lager uitvallen.

Daarnaast gaat de bank rekening houden met je levensverwachting. Op je 85e mag je hypotheekschuld nog maximaal 70 procent van de waarde van je huis zijn. Daar keek Rabobank tot nu toe niet naar.

Voor wie het geldt

Laat je je hypotheek zoals hij is, dan verandert er niets. De nieuwe normen gelden bij herfinancieren, verhuizen of het verhogen van je hypotheek. Loopt je hypotheek af, ga je scheiden of overlijdt je partner, dan zoekt de bank "samen met de klant" naar een oplossing.

Rabobank zegt dat de toezichthouders aandrongen op de wijziging. Die vinden dat banken het pensioeninkomen anders moeten meetellen en rekening moeten houden met de levensverwachting van de klant.

De tweede aanscherping dit jaar

Sinds 11 mei mag je bij Rabobank en Obvion nog maar 30 procent van de woningwaarde aflossingsvrij lenen. Van alle hypotheekschuld in Nederland is 45 procent aflossingsvrij, meldt de Nederlandse Vereniging van Banken. Veel van die leningen lopen tegelijk af: tussen 2035 en 2038 en tussen 2047 en 2052.

Wat je nu kunt doen

• Zoek je einddatum op. Kijk in je hypotheekoverzicht wanneer je lening afloopt en hoeveel er aflossingsvrij is.
• Vraag je pensioenoverzicht op. Op mijnpensioenoverzicht.nl zie je hoeveel AOW en aanvullend pensioen je kunt verwachten.
• Los extra af als dat kan. Bij de meeste hypotheken mag je jaarlijks 10 tot 20 procent van de lening boetevrij aflossen, schrijft de Consumentenbond.
• Plan wijzigingen op tijd. Bij Rabobank en Obvion gelden tot maart 2027 nog de huidige normen voor het pensioeninkomen.
• Neem contact op met je bank. Banken benaderen klanten met een aflossingsvrije hypotheek al jaren om hun situatie door te nemen, aldus de NVB.

Een hypotheek die blijft zoals hij is, valt buiten alle nieuwe regels. Het wordt pas spannend op het moment dat je wilt verhuizen.

Meer weten?

• Rabobank: Rabobank en Obvion passen hypotheeknormen aan per maart 2027
• NVB: update aflossingsvrije hypotheken
• Consumentenbond: hypotheek voor senioren

Ondanks het oplopende tekort aan tandartsen, komen er geen extra opleidingsplekken bij voor studenten die tandarts willen worden. Dat blijkt uit een Kamerbrief die onderwijsminister Rianne Letschert vandaag naar de Tweede Kamer stuurt. Volgens de minister is een uitbreiding van de opleiding tandheelkunde "zeer kostbaar" en kost het elk jaar 30,1 miljoen euro.

Met dit besluit slaat de minister het advies van het Capaciteitsorgaan, een onafhankelijke stichting die onderzoekt hoeveel tandartsen en andere zorgprofessionals er in de toekomst nodig zijn, in de wind. Afgelopen december adviseerde het adviesorgaan het aantal opleidingsplekken te verhogen naar 386 per jaar. Nu zijn dat er 270, en vanaf volgend jaar 290.

'Opleidingen hebben genoeg ruimte'

Etienne Verheijck, onderwijsdirecteur van tandheelkundefaculteit Acta in Amsterdam, is teleurgesteld dat de minister het advies niet overneemt. "Wij vinden dit onverstandig. We hadden gehoopt dat het advies zou worden opgevolgd, desnoods voor een deel. Ja, het kost geld, maar de opleidingen hebben de ruimte om meer studenten op te leiden."

Het tekort aan tandartsen loopt de komende jaren naar verwachting verder op. Het Capaciteitsorgaan adviseert al sinds 2009 om het aantal opleidingsplekken te verhogen.

Hans de Vries, voorzitter van de beroepsorganisatie van tandartsen (KNMT), noemt het "ronduit zorgelijk" en "onbegrijpelijk" dat de minister het advies naast zich neerlegt. Daarmee zou ze "een structurele oplossing om de Nederlandse mondzorg in de toekomst toegankelijk te houden" blokkeren.

Wel meer mondhygiënisten

Wel heeft minister Letschert besloten om meer studenten op te leiden tot mondhygiënist. Vanaf het studiejaar 2027-2028 mogen 28 studenten extra beginnen aan de opleiding mondheelkunde, in totaal 381.

Volgens de minister is deze verhoging nodig, omdat er meer "taakdelegatie" komt vanuit de tandartsen, waardoor mondhygiënisten een deel van het werk van tandartsen overnemen. Hoeveel extra kosten dit met zich meebrengt, wordt in de Kamerbrief niet benoemd.

Buitenlandse tandartsen

In Nederland wordt het tekort aan tandartsen steeds vaker opgevangen door tandartsen uit het buitenland. Inmiddels is één op de vier werkzame tandartsen in Nederland opgeleid in het buitenland, blijkt uit cijfers van de KNMT. In sommige regio's, zoals Zeeland, geldt dat inmiddels al voor één op de twee tandartsen.

Er komt nog maar weinig terecht van een nationaal plan om meer bossen aan te planten. In 2020 presenteerde het ministerie van Landbouw de Bossenstrategie. Daarin stond dat er in tien jaar tijd 37.000 hectare bos bij moest komen.

Provincies zijn voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor het aanplanten, maar zes jaar later zijn hun doelstellingen nog ver uit zicht. Dat blijkt uit een rondgang van Nieuwsuur. Gezamenlijk hebben de provincies pas ongeveer 4000 hectare bos aangeplant.

De Rekenkamer Oost-Nederland constateerde al dat de provincies Gelderland en Overijssel de doelstelling voor 2030 niet gaan halen. Ook de andere provincies zeggen tegen Nieuwsuur dat ze achterlopen op schema.

De Bossenstrategie van het ministerie van Landbouw gaat niet alleen over het aanplanten van nieuwe bossen, maar ook over het herplanten van gekapte bomen en het beter onderhouden van bestaande bossen. En de bossen moeten beter bestand worden tegen klimaatverandering, bijvoorbeeld door loofbomen aan te planten in plaats van naaldbomen.

Bas Lerink, boswetenschapper bij de Wageningen Universiteit (WUR), ziet ook dat er nog weinig van de strategie is terechtgekomen. "Er is wel wat bos bijgekomen en sommige bossen zijn nieuw leven ingeblazen, maar het is niet genoeg." Bovendien is er in de afgelopen jaren ook ontbost, zeg Lerink. "We weten niet goed hoeveel dat is."

Geldgebrek

De onderzoeker wijt de vertraging van de plannen aan juridische obstakels en ruimtegebrek. Zo is er vaak discussie tussen de provincie, bewoners en bijvoorbeeld boeren over het grondgebruik van een bepaald gebied. "Er is te weinig ruimte in Nederland", zegt Lerink.

De provincie Overijssel heeft bijvoorbeeld maar 319 van de geplande 3900 hectare bos aangeplant. "Grond is schaars en niet elke gemeente of terreineigenaar is bereid om landbouwgrond om te zetten naar bos", zegt gedeputeerde Maurits von Martels van de provincie.

Hij en Lerink wijzen daarnaast op geldgebrek. Lerink: "Dat geld zat in het Nationaal Programma Landelijk Gebied, het NPLG. Dat is op dag één van het kabinet-Schoof in de prullenbak beland. En dat was een funeste stap voor deze strategie."

In een reactie zegt ook het ministerie dat het NPLG "een belangrijk instrument" was om de bossenstrategie te financieren. "Dat is weggevallen door besluitvorming van het vorige kabinet."

'Weinig animo onder grondeigenaren'

Maar de vraag is of extra geld alles zou oplossen. Von Martels legt uit dat de provincie niet altijd invloed heeft op de aanleg van extra bossen. Grondeigenaren moeten er vrijwillig aan meewerken. "We verlenen subsidie en we hopen ook dat daar gebruik van wordt gemaakt, maar de animo is beperkt."

Gemeente Hof van Twente is zo'n gemeente die niet bij boeren wil aankloppen met de vraag bomen te planten op hun grond. "We hebben een sterk agrarische gemeente, een groot buitengebied met daarin vijfhonderd boeren. Zij hebben op dit moment veel onduidelijkheid over het voortbestaan van hun bedrijf. Wij willen boeren niet extra beperken door landbouwgrond om te zetten in natuurfuncties", zegt Miriam Doeschot, wethouder in Hof van Twente.

Voordelen van bomen

Lerink stelt dat gemeenten onvoldoende inzien hoeveel voordelen extra bomen bieden. Volgens de onderzoeker kunnen bossen verschillende problemen in Nederland oplossen. "Het bos is een hotspot van biodiversiteit en bomen filteren CO2 uit de lucht."

De onderzoeker vindt het niet realistisch dat de doelstellingen voor 2030 worden gehaald, maar hij vindt wel dat de ambitie moet blijven. Daarvoor moet snel extra geld beschikbaar komen, zegt hij. "En de provincies moeten hulp krijgen bij de planning, zodat we in 2030 wel een serieus gebied kunnen bebossen."

Volgens Lerink liggen de plannen bij provincies al klaar om dit voor elkaar te krijgen. "Die kunnen zo weer worden gerecycled en daar kunnen provincies weer mee aan de slag."

"We zijn een van de minst beboste landen van Europa", vervolgt Lerink. "Maar we hebben fantastische bossen in Nederland en er zijn tal van redenen om die uit te breiden."

Reactie ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur:

"Het huidige kabinet heeft de ambitie om fors in te zetten op meer bos en het herstel van bestaand bos.

Het NPLG was een belangrijk instrument dat de bossenstrategie financierde en dat is weggevallen door besluitvorming van het vorige kabinet.

Op dit moment wordt de Landelijke Bossenstrategie geëvalueerd. De resultaten zullen dit jaar gedeeld worden met de Tweede Kamer. Met de evaluatie van de bossenstrategie zal gekeken worden naar de resultaten tot nu toe en ook de ambitie en de beschikbare middelen."

Met nog drie dagen tot de voetbalwedstrijd van AZ tegen de Israëlische club Hapoel Be'er Sheva, voert Israël de diplomatieke druk op. In een telefonisch gesprek met de Alkmaarse burgemeester Anja Schouten plaatste de Israëlische ambassadeur vanmiddag "grote vraagtekens bij de rechtvaardiging" van het besluit om Israëlische supporters te weren, bevestigt de Israëlische ambassade aan Nieuwsuur.

Volgens ambassadeur Zvi Aviner Vapni moet er alles aan gedaan worden om Israëlische supporters de wedstrijd op een veilige manier te laten bijwonen, "desnoods in beperkte aantallen". Kan dat niet, dan wil Israël dat de wedstrijd wordt verplaatst naar een locatie waar dat wel kan, mogelijk in het buitenland.

De woordvoerder van de burgemeester laat aan Nieuwsuur weten dat het besluit om uitfans te weren vaststaat en dat er donderdag in Alkmaar gevoetbald wordt, zonder uitpubliek.

Contact tussen ministers

Er was ook diplomatiek contact op hoger niveau. De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Gideon Sa'ar, kaartte de zaak aan bij de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen. Dat schrijft de krant The Israel Times. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat er doorlopend contact is met de Israëlische autoriteiten en dat deze zaak inderdaad aan de orde kwam, maar doet verder geen uitspraken over de inhoud van het contact.

Lennard Swolfs, correspondent Israël en Palestijnse gebieden:

"Het opvoeren van de diplomatieke druk op Nederland past in een bredere lijn van de Israëlische regering: het beschermen van Israëlische burgers in het buitenland nadrukkelijk op de politieke agenda zetten.

In een eerdere, vergelijkbare situatie deed de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa'ar dat ook. Vorig jaar waren fans van de club Maccabi Tel Aviv niet welkom bij de wedstrijd tegen Aston Villa in Birmingham. Sa'ar reageerde toen fel en noemde het besluit op X "beschamend" en eiste dat het werd teruggedraaid. Dat laat zien dat Sa'ar zulke besluiten niet alleen als lokale veiligheidskwesties behandelt, maar ze ook aangrijpt om een bredere politieke boodschap uit te dragen over de veiligheid en behandeling van Israëliërs in Europa."

Eind vorige maand besloot Alkmaar om geen Israëlische supporters toe te staan bij het Europa League-duel tegen AZ, dat op 15 oktober plaatsvindt in het AFAS-stadion in Alkmaar. Hoewel de supporters van de Israëlische club door UEFA een 'medium risicoprofiel' zijn toebedeeld, wordt de wedstrijd door de gemeente Alkmaar "vanwege de geopolitieke context als (zeer) hoog risico aangemerkt".

Daarbij verwijst de gemeente expliciet naar de rellen rondom de wedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv in 2024. De burgemeester heeft zich laten adviseren door de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema.

Verplaatste wedstrijden

Nieuwsuur heeft contact met enkele Israëlische supporters die alsnog van plan zijn om naar Nederland te komen. De gemeente Alkmaar zegt rekening te houden met de mogelijke aanwezigheid van "een onbekend aantal" Israëlische supporters buiten het stadion. Daarnaast zijn er twee pro-Palestijnse demonstraties aangekondigd.

De burgemeester van de Belgische stad Leuven besloot eerder dat de wedstrijd Royale Union Saint-Gillouse tegen Hapoel Be'er Sheva "omwille van de publieke veiligheid" überhaupt niet in zijn stad kan worden gespeeld. De twee clubs treffen elkaar op 22 oktober in het stadion van Düsseldorf.

Ook de wedstrijd tussen het Turkse Beşiktaş en Hapoel Be'er Sheva, die op 26 november oorspronkelijk in Turkije zou plaatsvinden, is verplaatst naar het Batumi-stadion in Georgië.

Campagne tegen zelfdoding op spoor

De NS en Prorail zijn vandaag, in samenwerking met de stichting 113 Zelfmoordpreventie gestart met een campagne om het aantal zelfdodingen op het spoor naar beneden te krijgen. Jaarlijks overlijden in Nederland zo'n tweehonderd mensen door zelfdoding op het spoor. Er zijn dagelijks pogingen tot suïcide. Spoorpersoneel wordt hier dus regelmatig mee geconfronteerd.

Eelco van Asch, operationeel directeur van de NS, en Emiel Jansen, incidentbestrijder bij ProRail, schuiven aan in de studio.

Online veiligheidsincident Albert Heijn

In meerdere distributiecentra van Albert Heijn ligt het werk stil als gevolg van het 'online veiligheidsincident' bij de supermarktketen. Wat zijn de gevolgen voor de schappen in de supermarkt? En wie zit hier achter?

In de studio: cybersecuritydeskundige Pim Takkenberg en Dirk Mulder, retaildeskundige bij ING.

Toespraak hoogste NAVO-militair

"We zullen een aanval van de vijand tegenhouden, hem afzwakken als hij aanhoudt en uiteindelijk het operationeel gevechtssysteem uitschakelen." Dat is de boodschap van de Amerikaanse opperbevelhebber van de NAVO, generaal Alexus Grynkewich, op de veiligheidstop in Warschau. De militair commandant van het bondgenootschap, die de naam Rusland tijdens zijn toespraak niet in de mond nam, benadrukte meermaals dat de NAVO een defensieve organisatie is. "Maar als iemand zo dwaas is om ons aan te vallen, zullen we vechten."

Veiligheidsdeskundige bij Clingendael Koen Aartsma schuift aan in de studio.

Aanval op luchthaven Riyad

De aanval van Houthi-rebellen op de luchthaven van de Saudische hoofdstad Riyad wordt internationaal breed afgekeurd. Wereldleiders spreken schande van de moedwillige aanval op een burgerdoel en noemen het een gevaarlijke escalatie van de strijd op het Arabische schiereiland.

Sinds de start van een grootschalig offensief door het Jemenitische regeringsleger, afgelopen maandag, hebben de Houthi's hun aanvallen op doelen in Saudi-Arabië aanzienlijk opgevoerd. Saudi-Arabië is een bondgenoot van Jemen; de Houthi's worden op hun beurt gesteund door Iran. We praten over de escalatie met Midden-Oostenkenner Abdou Bouzerda.

Model voorspelt verloop natuurbrand

De zomer is voorbij en brandweerkorpsen in heel Europa kijken terug op een van de meest destructieve natuurbrandseizoenen ooit. Een gebied groter dan de provincie Gelderland en Utrecht samen ging in de EU in vlammen op: in totaal 6900 vierkante kilometer. Het voorspellen van dit soort natuurbranden is vrijwel onmogelijk. Tot nu: een Catalaanse brandweerman heeft een model ontwikkeld dat kan helpen het vuur voor te blijven en zo slachtoffers te voorkomen.

Bericht uit de 'killzone' in Oekraïne

Wat gebeurt er aan het front in Oekraïne? Rukt Rusland op? Of pakt Oekraïne gebieden terug? Wat er echt gebeurt, is lastig te zeggen. Want steeds minder journalisten wagen het om het front te bezoeken. Journalist Francis Farrell, van de Kyiv Independent, reist nog wel regelmatig naar het front. Hij vertelt hoe de situatie er nu echt is in zijn laatste reportage, uit een gebied zo gevaarlijk dat het een bijnaam heeft: de killzone.

Bruges (The Brussels Morning Newspaper) October 13, 2026 – Preparatory groundworks have begun for eight new wind turbines at the Port of Zeebrugge in Belgium, adding 42.6 megawatts of renewable electricity capacity. The project is a joint investment ... Read more

Brussels (The Brussels Morning Newspaper) – October 13, 2026 – A public sector strike disrupted Brussels public transport on Monday, reducing metro and bus frequencies and suspending several tram services. Belgian railway operator SNCB-NMBS announced that around three in ten ... Read more

Halle (The Brussels Morning Newspaper) – October 13, 2026 – French actor Olivier Martinez says his 13-year-old son, Maceo, wants to address the court directly during ongoing custody proceedings involving his former wife, American actress Halle Berry. In recently reported ... Read more

Genk (The Brussels Morning Newspaper) – October 13, 2026 – GEN Restaurant Group Inc. shares closed at $1.58 on 12 October, falling 4.82% during the session, according to reported market data. Technical indicators published by financial data providers show continued ... Read more

Houston (Brussels Morning Newspaper) October 12, 2026 – Official data released by the United States Bureau of Labor Statistics indicate that employment levels within the domestic oil and gas extraction sector have reached a post-pandemic low for the ... Read more

Ukraine’s president says his country has halted strikes on Russian oil refineries for two days after Trump’s energy ceasefire announcement

On frozen Russian assets, Poland’s Sikorski says the use of frozen Russian assets is “a complicated issue,” but takes a very clear stance in response to any suggestion of releasing them back to Russia.

“We are working on it, but there is also some rumours that some people are expecting these assets to be released back to Russia.

I don’t think I’m speaking just for myself in saying: over our dead bodies.”

“Russia right now is not ready for ceasefire, but still, this only can encourage us to stay with Ukraine and to, strengthen, the pressure on Russia and always be ready for conversations, but and also especially for, for ceasefire negotiations.

But, until this doesn’t happen, we are with Ukraine. We are with the president the German government is is backing the Ukrainian government and the president, completely. He is the person to lead Ukraine, and we are with him.”

Zacharia – who recently served as a communications adviser to parent company of Truth Social – has replaced Karoline Leavitt

• Sign up for the US Breaking News email

At 9.30am ET we will bring you the latest from the White House, when Katie Zacharia, the new press secretary, holds her first briefing for reporters. Zacharia – who recently served as a communications adviser to parent company of Truth Social – has replaced Karoline Leavitt. The new press secretary is also a frequent commentator on conservative talkshows, often defending the Trump administration’s policies.

Here’s a bit more about Zacharia’s background:

Hundreds of people displaced in Bangka Belitung province as shift in wind direction drove blaze towards settlement

A forest fire on Indonesia’s Sumatra island fuelled by El Niño has razed nearly 300 homes, forcing hundreds of people to evacuate, an official said on Tuesday as the country battles devastating blazes and haze.

Residents first spotted the fire approaching their village in Bangka Belitung province on Saturday and tried to put it out themselves with portable water pumps, the head of South Bangka regency, Riza Herdavid, said.

The Guardian’s picture editors select photographs from around the world

• African Grand Prix will take place at new track near Kigali
• Stefano Domenicali: ‘Today is a landmark moment for F1’

Formula One has confirmed Rwanda will join the calendar having concluded a 10-year agreement for the meeting to be hosted on a purpose-built circuit, with the first race set for the early 2030s. It will mark the first time F1 has raced in Africa since 1993.

The meeting, to be known as the African Grand Prix, will be held on a circuit in Bugesera, approximately 40km south of the capital Kigali and represents a successful conclusion to the sport’s long-held ambition to return to the African continent championed by Lewis Hamilton.

During past periods of chaos and brutality in Russia, such as Stalin’s Great Terror, there was generally a sense that the country was headed somewhere—that the suffering served some end, however unjustifiable the means. But the repression Russians are enduring today has only one aim: to perpetuate the state that is executing it.

Although fiscal responsibility is the right goal for any government, it cannot be properly measured through deficits and debt targets alone. Those who demand budget cuts in the face of higher debt levels overlook the importance of public spending that strengthens the economy's productive capacity over time.

Even as most people have grown more accustomed to spotting fake news and questioning what they see online, new technologies and older tactics familiar from Cold War psyops have created a more vexing problem. Can our shared information ecosystem survive the rise of the “rep-op”?

The scandal over antisemitic comments made by the far-right National Rally's Jordan Bardella could die down quickly, enabling Marine Le Pen to stick to her current plan: win the 2027 presidential election and name Bardella her prime minister. But there are two other possible scenarios, neither of which would be good for Bardella.

For at least a generation, China's "economic miracle" allowed its people to look at Americans not as inhabitants of a richer world, but as potential peers. But now the two societies are peers in a different sense, because the Chinese are increasingly suffering the same rude awakening that Americans did when their own miracle ended.

Een auto is vanmorgen over de kop geslagen bij een ongeval op de Admiraal de Ruijterweg in Bos en Lommer. De bestuurder is daarbij gewond geraakt.

Op bewakingsbeelden die AT5 heeft ontvangen is te zien hoe de auto met hoge snelheid vanaf de Haarlemmerweg over het gras en het fietspad komt. De auto raakt daarna eerst een laadpaal en daarna een taxi.

Na de aanrijding met de taxi belandt de auto op de kop. Twee omstanders rennen naar de auto toe om de bestuurder, die dan nog in de auto zit, te helpen.

Medische oorzaak

Het ongeval is mogelijk ontstaan door een medische oorzaak, laat een politiewoordvoerder weten. De bestuurder was na het ongeluk aanspreekbaar en is naar het ziekenhuis overgebracht.

De auto is door een bergingsbedrijf meegenomen.

Een arrestatieteam van de Dienst Speciale Interventies (DSI) van de politie is gisteravond een woning aan Mijehof in Zuidoost binnengevallen. Dat gebeurde op verzoek van de recherche.

Het ging om een lopend onderzoek, meldt een politiewoordvoerder. De politie wil uit onderzoeksbelang niet zeggen of er aanhoudingen zijn verricht. Ook wordt vooralsnog niet gemeld om wat voor onderzoek het ging.

Een getuige laat weten dat er na de inval nog een paar uur lang een bus van de politie voor de woning heeft gestaan.

De politie is op zoek de 29-jarige Hajar. Ze is op zondag 4 oktober het laatst gezien in de buurt van de Rai in Zuid.

De vermiste vrouw vertrok volgens de politie toen met een onbekende man met fiets richting Buitenveldert. " De politie en familie van Hajar maken zich ernstig zorgen om haar welzijn", laat de politie weten.

Hajar is 1.65 tot 1.70 meter lang, heeft zwart krullend haar en donkere ogen. Ze droeg zaterdag een jurk met tijgerprint en witte schoenen van het merk New Balance. Het is onduidelijk of ze dezelfde kleding zondag ook droeg.

"Heb jij Hajar na zondag 4 oktober nog gezien? Weet je waar zij is? Of heb je meer informatie over haar vermissing? Dan komt het onderzoeksteam graag met je in contact", schrijft de politie.

Buurtbewoners en de politie maken zich zorgen over een mogelijk conflict tussen groepen jongeren in Nieuw-West. De laatste weken zijn er in met name Osdorp veel explosies. De politie zegt signalen te hebben dat er mogelijk sprake is van een conflict, waarover op sociale media verschillende verhalen rondgaan. De politie onderzoekt of er een link is met de explosies en zal 's nachts vaker aanwezig zijn in de buurt.

In de nacht van 20 op 21 september worden buurtbewoners van de Bottekerksingel in Osdorp rond 4.00 uur opgeschrikt door een enorm harde dreun. De portiek blijkt flink beschadigd door een explosief en de gevel is zwartgeblakerd. Bij daglicht wordt goed zichtbaar dat de letters 'BVL' op de muur zijn gespoten. Die letters staan voor de Burgemeester Van Leeuwenlaan, een straat in Slotermeer.

Osdorp en Slotermeer

Het vermeende conflict in Nieuw-West zou gaan tussen een groep uit Osdorp en een groep uit Slotermeer. De groep uit Slotermeer zou zich BVL noemen, de Osdorpers zouden bekend staan als OSD.

Diezelfde nacht ging er even verderop ook een explosief af bij een portiek aan de Beek en Hoff. Daarbij ontstond brand en sneuvelden meerdere ramen. In een muziekvideo die later op TikTok wordt gedeeld zijn jongeren te zien met pistolen en andere vuurwapens. Daar is bijgeschreven: "Osd ready voor war?!".

Op 5 oktober, zo'n twee weken later, werd hetzelfde appartementencomplex aan de Bottekerksingel wéér doelwit van een explosie. Het glas van de portiek was nog niet gerepareerd, of de volgende knal zorgde ervoor dat alle brievenbussen uit de gevel werden geblazen.

Bij de eerste explosie op de Bottekerksingel in Osdorp werden de letters 'BVL' op de muur gespoten:

In de tussentijd was de politie op 23 september ook al groots uitgerukt naar de Wildemanbuurt. Bewoners waren nog aan het bijkomen van de verwoestende explosie in juni, of er werd tussen twee flats een geïmproviseerd explosief gevonden. De Explosieven Opruimingsdienst (EOD) heeft het explosief uiteindelijk meegenomen en op een veilige plek laten ontploffen. Een 18-jarige jongen die zich in de buurt ophield werd opgepakt.

Op 2 oktober moest de EOD opnieuw richting Nieuw-West afreizen. Een bezoeker van Stadspark Osdorp vertelde AT5 dat hij een plastic tas met een cobra en een fles wasbenzine uit een prullenbak zag hangen. Na inspectie door de politie bleek het inderdaad om een explosief te gaan.

Op 24 september, 4 oktober en 7 oktober vonden er ook explosies plaats in Osdorp.

Opruiend

De politie heeft zich inmiddels uitgelaten over de flinke toename van explosies in Osdorp de laatste weken. "Er zijn signalen dat er in Nieuw-West mogelijk sprake is van een conflict tussen groepen jongeren", vertelt een woordvoerder aan AT5. "De politie doet volop onderzoek naar de achtergrond van deze explosies en kijkt daarbij ook naar een mogelijke link met het conflict."

Op sociale media gaan veel verhalen rond over het conflict. De politie laat weten niet blij te zijn met de verhalen die worden gepost. "We zien dat mensen zich helaas online opruiend uitlaten over het conflict en acties toedichten aan het conflict."

Meer nachtelijk toezicht

De woordvoerder benadrukt dat de explosies angst en frustraties oproepen bij bewoners. Daarom zal de politie-inzet geïntensiveerd worden. Zo komt er meer nachtelijk toezicht van agenten en zullen er meer straatcoaches ingezet worden. Ook worden betrokken partners zoals jongerenwerkers ingezet om in contact te blijven met jongeren uit de buurt.

De politie komt graag in contact met mensen die meer weten over de explosies. Iedereen met informatie, beelden of andere tips wordt gevraagd contact op te nemen.

De slagboom bij de wisselbuis van de Coentunnel is vanmorgen beschadigd geraakt door een aanrijding. De wisselbaan kan daarom voorlopig niet gebruikt worden.

Bij de aanrijding raakte niemand gewond. Het ongeluk leidt voor verkeer dat uit Noord-Holland komt tot file op de A8 en in en rond de Coentunnel. Ook op de A7 staat file.

Rijkswaterstaat laat weten dat de slagboom nog vervangen moet worden. Er zijn inmiddels wel twee rijstroken op de verbindingsweg van de A8 naar de A10 West vrijgegeven. Eerder vanochtend was de verbindingsweg nog volledig dicht en moest het verkeer vanuit Noord-Holland omrijden via de A10 Noord.

Het is zeker niet de eerste keer dat de slagboom aangereden wordt. Volgens sommige weggebruikers is de situatie er onduidelijk. De slagboom werd zo vaak geraakt, dat er in het verleden vaak een reserveslagboom in de berm zou hebben gelegen.

Welkom in het NH Nieuwsblog van dinsdag 13 oktober. In dit liveblog houden we je de hele dag op de hoogte van het nieuws uit de provincie.

Ahold Delhaize start de IT-systemen weer op. Volgens het bedrijf zijn er geen aanwijzingen dat klantdata zijn buitgemaakt. Wat er wel is gebeurd, blijft nog onbekend. Meerdere distributiecentra van Albert Heijn leveren weer aan winkels, meldt de winkelketen. Er komen extra leveringen aan supermarkten om lege schappen te vullen.

Naar verwachting van AH blijven bijvoorbeeld langer houdbare producten, non-food, diepvriesproducten en brood beter beschikbaar dan bepaalde versproducten, zoals groente en fruit. "We werken hard aan het volledig herstellen van onze leveringscapaciteit", meldt Albert Heijn in een persbericht.

Het cybersecurity-incident bij de Albert Heijn is mogelijk verholpen. De supermarktketen zegt hard te werken aan het volledig herstellen van de leveringscapaciteit en het veilig herstellen van hun systemen.

Online bestellen nog niet mogelijk

Klanten kunnen voorlopig nog geen online boodschappen bestellen en bestaande bestellingen worden niet bezorgd. Zodra de systemen weer werken, wil Albert Heijn klanten compenseren die hun bestelling al hadden betaald. Wanneer de bezorgingen worden hervat, is nog niet bekend.

De winkels zijn open en de kassasystemen werken. Ook de digitale schapkaartjes zijn hersteld, waardoor de reguliere prijzen weer correct op de schappen staan. De actuele Bonusprijzen zijn nog niet zichtbaar, maar de kortingen worden wel bij de kassa verrekend.

Klanten kunnen nog geen gebruik maken van persoonlijke kortingen en spaaracties. Albert Heijn vraagt klanten hun bonnetjes goed te bewaren, zodat zij hun koopzegels op een later moment alsnog kunnen kopen in de winkel.

De cadeaukaart 'Schuif lekker aan' van de Postcode Loterij is ook tijdelijk niet te gebruiken. De actie is verlengd tot en met zondag 25 oktober.

Klantenservice niet bereikbaar

De klantenservice van Albert Heijn is nog niet bereikbaar. De supermarktketen deelt updates via sociale media en in de winkels.

Wanneer alle systemen en diensten volledig zijn hersteld, is nog niet bekend.

Aangekondigde demonstraties van pro-Palestinagroepen mogen niet worden gehouden op het stadionterrein van AZ, maar alleen daar tegenover. "De vrees bestaat dat betogers met elkaar, met supportersgroepen of met de politie in conflict raken", schrijft burgemeester Anja Schouten. Verder treft Alkmaar nog geen extra veiligheidsmaatregelen rond de wedstrijd tussen AZ en het Israëlische Hapoel Be'er Sheva aanstaande donderdag.

Met nog twee dagen te gaan presenteert burgemeester Anja Schouten op dinsdagochtend het plan van de gemeente om de wedstrijd tussen AZ en Hapoel Be’er Sheva in goede banen te leiden. Om 18.45 uur spelen de Alkmaarders donderdag tegen de Israëlische tegenstander in de UEFA Europa League.

Demonstranten scheiden van supporters

Er zijn op dit moment twee demonstraties aangemeld bij de gemeente Alkmaar. "De protesten zijn gericht op het uitdragen van standpunten met betrekking tot de deelname van een Israëlische voetbalclub aan een wedstrijd bij AZ, het beleid van de UEFA ten aanzien van Israëlische clubs en de situatie in Israël en de Palestijnse gebieden", schrijft burgemeester Anja Schouten in de informatiebrief aan de raad.

De demonstranten hadden zich aangemeld om voor de deuren van het AZ-stadion te protesteren, maar dat zien de gemeente en politie niet zitten. "Op het stadionterrein is het niet mogelijk om voldoende beheersmaatregelen te nemen om wanordelijkheden te voorkomen en is het niet mogelijk om bezoekers van het voetbalstadion te scheiden van de demonstranten", zegt Schouten.

De demonstranten hebben een nieuwe plek toegewezen gekregen tegenover het AZ-stadion aan de Rhijnvis Feithlaan. Ze staan dan vlakbij Hotel Alkmaar, uitkijkend op de grote Kooimeerrotonde en het stadion. Dat is langs het fietspad waar voor de wedstrijd veel supporters naar het stadion fietsen en lopen.

Voorlopig geen verdere maatregelen

De protesten zijn aangekondigd vanaf 17.30 uur, maar hoeveel demonstranten er verwacht worden, is niet bekend. "Op de locatie waar gedemonstreerd mag worden kan een veilige aankomst en vertrek van demonstranten beter worden gefaciliteerd", zegt Schouten. "Ook kan daar voorkomen worden dat er confrontaties met andere groepen plaatsvinden."

Op dit moment zijn er verder geen maatregelen aangekondigd. "Als het informatiebeeld daar in aanloop naar de wedstrijd aanleiding toe geeft, zijn aanvullende maatregelen niet uitgesloten", besluit een woordvoerder van de gemeente.

Een minderjarige jongen is gisteravond aangehouden in Heemskerk nadat hij op een elektrische step op de vlucht was geslagen voor de politie. De jongen reed met een andere jongen weg toen agenten een groep jongeren staande hield vanwege overlast.

Rond 21.05 uur kreeg de politie een melding dat een groep jongeren overlast veroorzaakte op de Stroomwal in Heemskerk. Ze reden met fietsen en e-steps met hoge snelheid door de wijk. Op de Vlaskamp hielden agenten vervolgens een groepje staande. Twee jongens gingen er daarna op een e-step vandoor.

Achtervolging

Een agent op een motor zette de achtervolging in en wist al snel één step in te halen en tot stilstand te brengen. De minderjarige bestuurder is aangehouden.

De e-step is in beslag genomen, omdat die niet is toegestaan op de openbare weg. Het Openbaar Ministerie beslist of de step wordt teruggeven.

Snelheid van 50 kilometer per uur

Volgens de politie reden de jongeren uit de groep met snelheden van ongeveer 50 kilometer per uur over de weg en de stoep. Ook de e-step haalde die snelheid.

De politie waarschuwt voor de gevaren daarvan: bij een ongeval kunnen de gevolgen groot zijn en de step is bovendien niet verzekerd.

Wie gisteren nog volop van de zon genoot, moet vandaag even schakelen. Met overheersende bewolking en af en toe wat regen is het vandaag 'totaal ander weer', aldus NH-weerman Jan Visser. Wel blijft het zacht voor de tijd van het jaar, met temperaturen die oplopen tot 19 graden.

Druilerige dinsdag

De blauwe lucht van gister maakt vandaag plaats voor een dik pak wolken. Later op de dag kan er af en toe lichte regen en motregen vallen. "Het kan druilerig zijn", aldus Jan Visser.

Koud wordt het niet: de temperatuur loopt op tot 19 graden.

Zon keert morgen terug

Morgen is het droog, waarbij de zon zich geregeld laat zien. Het wordt zo'n 17 graden.

Donderdag wordt het nog aangenamer. De zon krijgt nog meer ruimte en de temperatuur kan oplopen tot 20 graden.

Komend weekend zakt de temperatuur

Op vrijdag slaat het om en kan er wat regen vallen. Ook zaterdag kunnen er een paar buien vallen.

Zondag is het droger met geregeld wat zon. Wel zakt de temperatuur naar zo'n 14 graden.

De Verhalenkade is een levensgrote boekenkast aan het water in Delfshaven. Op de enorme boeken kunnen bezoekers verhalen vinden uit de geschiedenis van Rotterdam-West. Het kunstwerk zal waarschijnlijk zo’n drie jaar blijven staan. Burgemeester Carola Schouten opende het werk op vrijdag 9 oktober. Met het project willen de initiatiefnemers de rijke geschiedenis van Rotterdam-West belichten. [...]

Het bericht Levensgrote boekenkast aan het water in Delfshaven vertelt verhalen van Rotterdam-West verscheen eerst op OPEN Rotterdam.

Er vindt een landelijke staking in het streekvervoer plaats, waaronder in Rotterdam. Dit gaat gebeuren op woensdag 14 oktober. Vakbonden CNV en FNV organiseren deze staking in verband met vastgelopen onderhandelingen over de CAO. In eerste instantie deed Rotterdam niet mee met deze staking, want een deel van alle Rotterdamse buschauffeurs heeft namelijk een andere [...]

Het bericht Landelijke staking in streekvervoer: Rotterdam ook de dupe verscheen eerst op OPEN Rotterdam.

In de nieuwe aflevering van Daddy’s Place volgen we Irenio en Kevin. Irenio, die zich met zijn platforms De Mentale Man en Mannen Huilen Ook inzet om meer aandacht te krijgen voor de mentale gezondheid bij jonge mannen. Net als jonge vader Kevin, werkzaam in de zorg, die spreekt over zijn ervaringen met het opgroeien [...]

Het bericht Mannen huilen ook: Irenio en Kevin doorbreken taboes over vaderschap in Daddy’s Place verscheen eerst op OPEN Rotterdam.

Er zitten steeds meer werknemers thuis door stressgerelateerde klachten. Het aantal mensen dat thuis zit met stressklachten is in vijf jaar tijd met bijna 50 procent toegenomen, blijkt uit onderzoek van HumanCapitalCare en Arboned. Wij gingen de West-Kruiskade op om aan Rotterdammers te vragen hoe zij kijken naar stressgerelateerde klachten rondom werk en school. “Zeker [...]

Het bericht Rotterdammers over toenemende werkstress: ‘Werk en privé goed gescheiden houden’ verscheen eerst op OPEN Rotterdam.

Opengebroken wegen, betaald parkeren, afschaffing van gratis OV en stoepen vol terrassen en strooiscooters: de stad wordt onbereikbaar! Wie denkt erover na, over de toegankelijkheid van de stad? Want het is de combinatie van al deze factoren die het onmogelijk maakt om op je gemak de stad in of uit te gaan. Stadsbreed betaald parkeren [...]

Het bericht Betaald parkeren, geen gratis OV en volle stoepen: hoe bereikbaar blijft Rotterdam? verscheen eerst op OPEN Rotterdam.