Nieuws NL

Het Amerikaanse leger zegt dat het voor de zevende dag op rij aanvallen op Iran heeft uitgevoerd. De aanvallen zijn volgens de Amerikanen bedoeld om de militaire capaciteit van Iran "verder te blijven verzwakken".

Gisternacht waren de Amerikaanse aanvallen onder meer gericht op bruggen in het zuiden van Iran. Ook zou een marinebasis van de Islamitische Revolutionaire Garde bij de stad Bandar Abbas zijn aangevallen. Die basis ligt aan de Straat van Hormuz. VN-secretaris-generaal Guterres noemde de aanvallen op civiele infrastructuur onacceptabel.

Ook Iran maakt zich schuldig aan aanvallen op civiele infrastructuur. Het land viel een belangrijke ontziltingsinstallatie in Koeweit aan. Dat is een installatie waar drinkwater uit zeewater wordt gewonnen. Koeweit is voor 90 procent van zijn drinkwatervoorziening afhankelijk van deze installaties. Volgens Iran valt ook de VS ontziltingsinstallaties aan.

De Islamitische Revolutionaire Garde zegt dat ze de afgelopen nacht ook raketten heeft afgevuurd op Qatar, Bahrein, Oman, Jordanië en Syrië.

Intentieverklaring

Iran en de VS kwamen in juni een intentieverklaring overeen, die een eind moest maken aan de aanvallen over en weer en tot heropening van de Straat van Hormuz moest leiden. De vrije doorvaart door deze zeestraat is cruciaal voor olie- en gaslevering wereldwijd.

Verdere onderhandelingen moesten binnen zestig dagen de weg effenen voor een vredesakkoord en afspraken over Iraans nucleaire programma.

Het staakt-het-vuren kwam nooit echt van de grond. De afgelopen periode laaiden de vijandelijkheden weer op. President Trump zegde de overeenkomst vorige week op. "Het is tuig. Het zijn zieke mensen. Wat mij betreft is het gewoon tijdverspilling om met ze te onderhandelen", zei hij.

Volgens het Amerikaanse leger zijn bij de aanvallen van de nacht van donderdag op vrijdag Iraanse commandocentra, raket- en drone-installaties en kustbewakingsinstallaties geraakt:

Voor de tweede dag op rij is op het festival Zwarte Cross in de Achterhoek een stuntman gewond geraakt nadat hij de lucht in was geschoten met een katapult. Bij de landing, op een groot kussen aan de andere kant van een grote feesttent, brak de waaghals zijn enkel.

De organisatie van het festival laat weten dat stuntman Laurent Arrabito het verder goed maakt. Door de gebroken enkel kon de man niet gehuldigd worden. Enige tijd was onduidelijk waarom niet. Door het uitvallen van ook deze stuntman wordt er een streep gezet door de vier andere katapultstunts die de komende twee festivaldagen op het programma stonden.

Gisteren ging het mis met een andere stuntman. Jim van Nes liep toen bij de landing een zware hersenschudding op. Hij raakte een minuut of twee buiten bewustzijn nadat zijn knie tegen zijn hoofd was gebotst. Met stunts als deze kunnen snelheden tot 185 kilometer per uur bereikt worden, zei de organisatie voorafgaand aan de eerste sprong.

Van Nes moest worden overgebracht naar het ziekenhuis. Toen hij daar de volgende ochtend weer uitkwam, zei hij: "Ik voel er niet heel veel van. Als ik niet te veel met mijn hoofd heen en weer ga, dan gaat het allemaal prima." Volgens de organisatie zijn de stunts ondanks de twee ongelukken "technisch goed verlopen".

"Wij hebben eindeloos ontzag voor de stuntmannen", meldt festival Zwarte Cross. "Wat hebben deze twee topatleten geweldige prestaties geleverd. Hulde!" De katapult was speciaal voor Zwarte Cross ontworpen.

De speciale expertisecentra waar postcovidpatiënten worden onderzocht, blijven zeker een jaar langer open. Dat meldt zorgminister Sophie Hermans (VVD) in een Kamerbrief. Van de 27 miljoen euro die voor deze centra vrijgemaakt was, is nog pakweg 8,5 miljoen euro over. Dat kan gebruikt worden om de centra in ieder geval volgend jaar nog open te houden.

Naar schatting 90.000 Nederlanders kampen met de langdurige gevolgen van een coronabesmetting, ongeveer 15.000 van hen zijn de afgelopen jaren arbeidsongeschikt verklaard. Er is voor zover bekend geen behandeling mogelijk waarmee postcovid genezen kan worden, eerder ook wel 'long covid' genoemd. De meest voorkomende symptomen zijn extreme vermoeidheid, concentratieverlies en ademhalingsproblemen.

Belangrijk gezondheidsprobleem

De academische ziekenhuizen in zes steden openden daarom anderhalf jaar geleden speciale expertisecentra om de ziekte nader te bestuderen, en onderzoek te doen naar een mogelijke behandeling. Tot eind mei zijn daar 1550 volwassenen en 350 kinderen onderzocht met langdurige klachten na een coronabesmetting. Dat gebeurde in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Maastricht, Leiden en Groningen.

Het kabinet heeft de ziekenhuizen en zorgverzekeraars die betrokken zijn bij de expertisecentra gevraagd om een voorstel uit te werken over hoe de zorg voor postcovidpatiënten ook na 2027 behouden blijft. Daarbij bestaat de mogelijkheid dat meerdere van de expertisecentra samengaan in één grotere organisatie, zegt een woordvoerder van minister Hermans.

Het langer openhouden van de expertisecentra sluit aan bij het advies van de Gezondheidsraad in mei om postcovid serieus te nemen als belangrijk gezondheidsprobleem, en daar ook het benodigde geld voor vrij te maken. Het eerdere kabinet-Schoof maakte daar geen prioriteit van.

In de Noorse stad Drammen, bij Oslo, zijn volgens Noorse media bij een brand honderd woningen in vlammen opgegaan. Het hoofd van de politie zei bij een persconferentie dat het vuur nog niet onder controle was. Honderden mensen zijn geëvacueerd.

De brand brak rond 15.30 uur, schrijft de Noorse publieke omroep NRK. Als gevolg van de harde wind kon het vuur zich snel verspreiden. Vanuit de wijde omtrek zijn brandweerlieden naar Drammen gekomen om de brand te bestrijden. De brand is ontstaan bij een huis, melden Noorse media.

Ook zijn zes blushelikopters ingezet:

De politie waarschuwt inwoners weg te blijven uit het gebied waar de brand woedt, deuren en ramen gesloten te houden en luchtverversing uit te schakelen.

Drammen ligt zo'n 50 kilometer ten westen van Oslo. De burgemeester spreekt van een ramp. Voor de evacuees zijn twee opvangplekken ingericht. Voor zover bekend is er niemand omgekomen. Een brandweerman raakte lichtgewond.

Bij een aardverschuiving aan de rand van de stad Chongqing in centraal-China zijn zeker acht mensen om het leven gekomen. Nog 34 anderen worden vermist. Meerdere gebouwen zijn ingestort. Zeker 1100 mensen moesten worden geëvacueerd.

De aardverschuiving gebeurde iets na 09.00 uur lokale tijd. Enorme hoeveelheden gesteente en grond stortten naar beneden en bedolven meer dan tien woongebouwen, meldt de Chinese staatsomroep CCTV.

Er zijn meer dan 800 hulpverleners ter plaatse, melden de lokale autoriteiten. Op sociale media zijn beelden te zien van reddingswerkers in oranje kleding die met graafmachines door het puin graven.

Zeker tien mensen zijn levend onder het puin vandaan gehaald, onder wie twee zwaargewonden. Volgens de Chinese staatsmedia werden de reddingswerkzaamheden bemoeilijkt door het risico op een nieuwe aardverschuiving.

Beelden van de staatsmedia laten zien hoe een deel van een berghelling instortte en op een woonwijk terechtkwam. Ook gleden grote rotsblokken langs de gebouwen naar beneden.

Deze beelden laten grote rotsblokken zien na de aardverschuiving:

De aardverschuiving vond plaats in de buurt van de rivier Wujiang, die door een steil karstgebergte stroomt. Het is nog onduidelijk waardoor de berghelling is gaan schuiven. De Chinese president Xi heeft de autoriteiten gevraagd de oorzaak van de ramp te achterhalen.

De Chinese autoriteiten laten weten dat zij meer dan 8000 hulpgoederen naar Chongqing sturen, waaronder tenten, veldbedden en noodpakketten.

Earth is absorbing a lot more sunshine.

Al elf jaar hebben bewoners last van een vliegenplaag, veroorzaakt door een lokaal afvalverwerkingsbedrijf. Met de huidige hitte wordt het alleen maar erger. Van huisvliegen tot aas- en vleesvliegen. „Zou jij nog mensen thuis uitnodigen?”

De speciale expertisecentra waarin mensen met postcovid kunnen worden behandeld, blijven zeker een jaar langer open. Zorgminister Sophie Hermans (VVD) meldt in een Kamerbrief dat geld dat hiervoor is vrijgemaakt nog niet op is, waardoor de centra in 2027 open kunnen blijven.

De centra bestaan inmiddels ruim anderhalf jaar. Tot eind mei zijn hier 1550 volwassenen en 350 kinderen ontvangen met langdurige klachten na een coronabesmetting. Het kabinet heeft de organisaties die betrokken zijn bij de expertisecentra gevraagd om een voorstel uit te werken over hoe de zorg voor postcovid-patiënten ook na 2027 behouden blijft.

België zet een stap die veel Nederlandse automobilisten direct zullen voelen. Volgens uitgelekte en breed gemelde plannen wil het land vanaf 1 mei 2027 een verplicht wegenvignet invoeren voor auto’s en bestelwagens die gebruikmaken van autosnelwegen en andere hoofdwegen. Daarmee komt de vraag automatisch ook in Nederland op tafel: als onze zuiderburen weggebruikers laten meebetalen, volgt Den Haag dan ook?

Voor België is de redenering helder. Het land wil geld ophalen voor het onderhoud van bruggen, tunnels en viaducten, terwijl er veel transitverkeer over het wegennet rijdt. Het voorstel gaat bovendien niet alleen over buitenlandse automobilisten: ook Belgische bestuurders zouden moeten betalen, juist omdat onderscheid naar nationaliteit juridisch lastig ligt binnen de Europese regels.

Voor Nederlandse automobilisten is vooral de prijs relevant. In de meest recente berichtgeving wordt gesproken over een jaarvignet van ongeveer 100 euro, met ook kortere varianten voor bijvoorbeeld één dag, tien dagen, een maand of twee maanden. Dat maakt het systeem vooral voelbaar voor vakantiegangers, dagjesmensen, grenswerkers en automobilisten die België vooral als doorgangsroute gebruiken richting Frankrijk of verder Zuid-Europa.

Nederland kijkt met argusogen naar dat Belgische plan, maar kiest voorlopig niet voor eenzelfde route. Uit recente berichtgeving blijkt dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wel erkent dat de Nederlandse infrastructuur veroudert en dat onderhoud duurder en ingewikkelder wordt, maar een nationaal wegenvignet ligt niet concreet op tafel. Dat heeft ook met de Nederlandse situatie te maken: experts wijzen erop dat Nederland minder een klassiek “doorrijland” is dan België, en dat een algemeen vignet hier al snel iedereen zou raken, dus ook de eigen automobilist.

Daarmee is het debat in feite verschoven van de vraag óf weggebruikers meer gaan betalen naar de vraag hóé dat gebeurt. In Den Haag wordt al langer gekeken naar alternatieve financiering van infrastructuur, waaronder private investeringen, gebiedsgerichte heffingen en op langere termijn vormen van betalen naar gebruik. Vooral rekeningrijden of een kilometerheffing wordt in discussies vaker genoemd als logischer Nederlands model dan een vast jaarvignet, omdat je dan betaalt naar gebruik, tijdstip en mogelijk ook milieubelasting.

Voor consumenten maakt dat verschil veel uit. Een Belgisch vignet is eenvoudig maar grof: wie weinig rijdt, betaalt relatief snel te veel, terwijl intensieve gebruikers juist voordelig uit kunnen zijn. Een systeem van rekeningrijden klinkt eerlijker, maar is technisch en politiek veel ingewikkelder, omdat het direct raakt aan privacy, koopkracht en regionale afhankelijkheid van de auto.

Voor reizigers is het praktische gevolg nu al duidelijker dan het politieke eindspel in Nederland. Wie vanaf 2027 met de auto via België naar bijvoorbeeld Frankrijk, Luxemburg of de Ardennen reist, moet waarschijnlijk extra kosten incalculeren, afhankelijk van de definitieve tarieven en de duur van de rit. Dat kan het reisgedrag veranderen: sommige automobilisten zullen vaker route-opties vergelijken, kortere vignetten kiezen of zelfs uitwijken naar alternatieve routes via Duitsland of Luxemburg als dat financieel gunstiger uitpakt.

Toch is het niet waarschijnlijk dat Nederland op korte termijn simpelweg het Belgische voorbeeld kopieert. Het kabinet zegt juist de basis van de infrastructuur op orde te willen brengen met extra investeringen en scherpe keuzes in onderhoud en vernieuwing. Maar de onderliggende realiteit is dezelfde als in België: bruggen, tunnels en wegen worden ouder, de rekening loopt op, en uiteindelijk komt de vraag vanzelf terug bij de gebruiker terecht.

De echte Nederlandse discussie is daarom waarschijnlijk niet: “krijgen we ook een vignet?” De echte vraag is eerder: wanneer durft de politiek eerlijk te zeggen dat goed onderhouden infrastructuur niet gratis kan blijven?

Na het opladen van je telefoon blijft de adapter vaak gewoon in het stopcontact zitten. Handig, want de volgende keer hoef je hem er niet opnieuw in te steken. Toch is het minder onschuldig dan het lijkt. Een oplader die permanent in het stopcontact zit, verbruikt nog altijd een beetje stroom, slijt sneller en kan bij een stroompiek beschadigd raken.

Veel mensen denken dat een oplader niets doet als er geen apparaat is aangesloten. Dat klopt niet helemaal. Zodra de adapter in het stopcontact zit, staan de interne onderdelen onder spanning. Daardoor gebruikt hij een kleine hoeveelheid elektriciteit, ook al is dat verbruik minimaal.

Dat zogenoemde sluipverbruik zal je energierekening niet direct fors verhogen, maar in een huishouden met meerdere opladers, adapters en andere apparaten die continu ingeplugd blijven, kan het ongemerkt oplopen.

Permanente spanning zorgt voor extra slijtage

Elektronica gaat het langst mee als die alleen wordt gebruikt wanneer dat nodig is. Een adapter die dag en nacht onder spanning staat, krijgt voortdurend kleine elektrische belastingen te verwerken. Moderne opladers zijn daar wel op ontworpen, maar dat betekent niet dat ze onbeperkt meegaan.

Door de stekker uit het stopcontact te halen wanneer je klaar bent met opladen, verklein je de kans dat de adapter vroegtijdig defect raakt.

Extra risico tijdens onweer of stroompieken

Een ander aandachtspunt zijn spanningspieken op het elektriciteitsnet. Die kunnen ontstaan tijdens onweer of door storingen in het stroomnet. Een oplader die op dat moment in het stopcontact zit, kan daardoor beschadigd raken. In de meeste gevallen blijft de schade beperkt tot de adapter zelf, maar een flinke piek kan ook aangesloten apparatuur treffen.

Wie kostbare elektronica wil beschermen, doet er daarom goed aan opladers niet onnodig ingeplugd te laten.

Pas op voor spotgoedkope opladers

Niet iedere adapter biedt dezelfde bescherming. Goedkope namaakladers of producten zonder de juiste certificeringen beschikken vaak over minder goede beveiliging tegen oververhitting, kortsluiting en spanningspieken. Dat vergroot de kans op defecten en kan in uitzonderlijke gevallen zelfs tot gevaarlijke situaties leiden.

Kies daarom bij voorkeur voor een originele oplader of een gecertificeerd exemplaar van een betrouwbaar merk.

Een kleine gewoonte met groot effect

De oplossing is eenvoudig: trek de adapter uit het stopcontact zodra je telefoon of tablet is opgeladen. Controleer ook regelmatig of de kabel en de behuizing nog in goede staat zijn. Zie je scheurtjes, beschadigingen of merk je dat een oplader erg warm wordt of vreemd ruikt? Vervang hem dan direct.

Met een simpele handeling bespaar je een beetje energie, verleng je de levensduur van je oplader en verklein je de kans op schade door onverwachte stroompieken.

Bron: Panorama

Geluk is niet iets dat je overkomt. Steeds meer psychologisch onderzoek laat zien dat een gelukkig leven vooral het resultaat is van dagelijkse keuzes en gewoontes. Dit zijn vijf bewezen manieren om daar zelf aan te werken.

1. Investeer in je relaties

Goede relaties blijken de belangrijkste voorspeller van een gelukkig en gezond leven. Dat is de conclusie van de beroemde Harvard Study of Adult Development, die deelnemers al meer dan tachtig jaar volgt. Sterke sociale banden zijn belangrijker voor je welzijn dan een hoog inkomen of een succesvolle carrière.

Zie je sociale leven daarom als een vorm van onderhoud. Plan tijd in voor vrienden en familie, ook als je agenda vol zit. Een appje, telefoontje of kop koffie kan al veel verschil maken.

2. Bescherm je tijd

Veel mensen hebben niet zozeer geldgebrek, maar tijdgebrek. Wie voortdurend het gevoel heeft te moeten haasten, scoort lager op levensgeluk en mentale gezondheid. Onderzoek laat bovendien zien dat geld uitgeven om tijd vrij te maken, bijvoorbeeld door huishoudelijke taken uit te besteden, vaak gelukkiger maakt dan het kopen van spullen.

Vraag jezelf bij grote beslissingen daarom niet alleen af wat iets oplevert, maar ook hoeveel vrije tijd het kost.

3. Stap uit je comfortzone

Een goed leven draait niet alleen om plezier of zingeving. Wetenschappers spreken ook over een ‘psychologisch rijk’ leven: een bestaan vol nieuwe ervaringen, uitdagingen en verrassingen.

Een reis, een nieuwe hobby of een cursus kan ongemakkelijk voelen, maar levert vaak herinneringen en persoonlijke groei op. Probeer jezelf daarom elke maand bewust uit te dagen met iets nieuws.

4. Geef iets aan een ander

Geld of tijd besteden aan anderen maakt mensen opvallend vaak gelukkiger dan alles aan zichzelf uitgeven. Dat blijkt uit tientallen internationale onderzoeken. Een cadeau, een donatie of vrijwilligerswerk versterkt niet alleen sociale banden, maar geeft ook een gevoel van betekenis.

Geluk groeit vaak juist door iets weg te geven.

5. Ga minstens twee uur per week de natuur in

Een opvallende vuistregel uit onderzoek: wie minimaal 120 minuten per week in de natuur doorbrengt, voelt zich gemiddeld gezonder en gelukkiger. Dat hoeft geen lange wandeling te zijn; zes keer twintig minuten in het park telt ook mee.

De natuur vermindert stress, geeft je brein rust en helpt je beter herstellen van de drukte van alledag. En misschien wel het mooiste: het kost vrijwel niets.

Geluk zit uiteindelijk minder in grote veranderingen dan in kleine gewoontes die je blijft volhouden. Investeer in mensen, bewaak je tijd, zoek af en toe het avontuur op, wees gul en trek regelmatig de natuur in. De wetenschap laat zien dat juist die eenvoudige keuzes het verschil maken.

Bron: Psychology Today

Wie op vakantie gaat naar Zuid-Europa of rond de Middellandse Zee, merkt al snel dat de regels rond fooi net anders zijn dan in Nederland. In veel populaire vakantielanden is een extra bedrag welkom bij goede service, maar vaak is het geen verplichting en zit een deel van de service al in de prijs verwerkt.

Vooral in restaurants, taxi’s en hotels lopen de gewoonten uiteen. Daarom is het handig om per land te weten wat normaal is, zodat je niet te weinig geeft, maar ook zeker niet onnodig te veel.

Spanje

In Spanje is fooi meestal geen automatisme, maar wel een vriendelijk gebaar als de bediening goed was. In restaurants laten veel mensen wat kleingeld achter of geven ze een paar euro; in luxere zaken kan 5–10% passend zijn, maar grote fooien zijn minder gebruikelijk dan in sommige andere landen.

Voor taxi’s is afronden naar boven vaak genoeg, zeker bij korte ritten. In hotels geldt vaak een bescheiden bedrag van ongeveer 1 tot 2 euro per dag voor de schoonmaak of 1 euro voor iemand die met je bagage helpt.

Italië

In Italië is fooi meestal geen vaste verwachting, omdat je op de rekening al termen kunt tegenkomen zoals coperto of soms een servicebedrag. Daardoor blijft extra fooi vooral iets dat je geeft bij echt goede service, bijvoorbeeld door het bedrag af te ronden of een paar euro achter te laten; tot ongeveer 10% geldt als royaal.

Ook bij taxi’s is afronden gebruikelijker dan een vast percentage geven. In hotels volstaat vaak 1 à 2 euro voor schoonmaak of ontbijtservice, en ongeveer 1 euro per tas voor een portier is een nette richtlijn.

Frankrijk

In Frankrijk is service compris vaak al inbegrepen op de rekening, waardoor extra fooi niet verplicht is. Wie tevreden is, rondt vaak af of laat ongeveer 5–7% achter; 10% is eerder gul dan standaard.

Bij taxi’s is 1 à 2 euro extra of afronden naar boven normaal als de rit prettig verliep. In hotels kun je voor een meerdaags verblijf ongeveer 1,50 tot 2 euro per nacht achterlaten voor de schoonmaak, terwijl bagagehulp meestal om een klein extraatje vraagt.

Griekenland

In Griekenland is een fooi in restaurants gebruikelijker dan in Noord-Europa, vooral in toeristische gebieden. Een bedrag van ongeveer 5–10% wordt doorgaans gewaardeerd als de service goed was, terwijl je in eenvoudige tavernes ook prima met afronden of een paar euro wegkomt.

Voor taxi’s werkt afronden meestal goed, met iets extra’s bij lange ritten of hulp met bagage. In hotels is 1 à 2 euro per dag voor de kamer en een klein bedrag voor koffers of speciale service een nette gewoonte.

Portugal

Portugal lijkt qua fooigewoonten op Spanje: fooi is welkom, maar niet zwaar verplicht. In restaurants kun je denken aan een paar euro of ongeveer 5–10% bij goede bediening, zeker in toeristische gebieden of bij uitgebreid dineren.

Ook hier is bij taxi’s afronden meestal voldoende. In hotels kun je uitgaan van ongeveer 1 à 2 euro per dag voor schoonmaak of een kleine fooi voor bagage en extra hulp.

Turkije

In Turkije wordt fooi in toeristische gebieden vaker verwacht dan in veel West-Europese landen. In restaurants is ongeveer 5–10% een gangbare richtlijn bij goede service, terwijl in hotels en resorts kleine bedragen voor schoonmaak, bagage of roomservice heel normaal zijn

Bij taxi’s is een fooi niet altijd verplicht, maar afronden naar boven wordt doorgaans gewaardeerd. Vooral in drukke vakantieplaatsen is het slim om kleine biljetten of muntgeld achter de hand te houden voor korte diensten.

Handige regels

Een paar simpele regels helpen bijna altijd:

• Kijk eerst of service al op de bon staat, bijvoorbeeld als service compris, servizio incluso of een andere servicepost.
• In restaurants is 5–10% in veel vakantielanden een veilige bovengrens bij goede service.
• In taxi’s is afronden vaak genoeg.In hotels werkt 1–2 euro per nacht of 1 euro per koffer meestal prima.

Voor Nederlandse vakantiegangers is de belangrijkste les dus eenvoudig: in deze vakantielanden hoef je meestal niet Amerikaans royaal te tippen. Een kleine, nette fooi op het juiste moment is vaak precies wat lokaal als beleefd en passend wordt gezien.

Wopke Hoekstra's duurzaamheidsplannen

Brussel wil de industrie meer tijd geven om zijn uitstoot te verminderen. Dat staat in de herziening van het emissiehandelssysteem (ETS) voor na 2030, die de Europese Commissie vandaag presenteert. In diezelfde plannen staat dat in 2040 bijna de helft van het energiegebruik in de EU elektrisch moet zijn.

We praten over al deze plannen met Eurocommissaris Wopke Hoekstra.

Oud-agenten willen erkenning voor optreden tegen Molukkers

Een groep oud-politieagenten uit Assen, die dienden tijdens de gewelddadige acties van Molukkers in de jaren 70, vraagt erkenning. Dat schrijft de Volkskrant. De regering droeg hen op hard op te treden tegen de Molukkers, bijvoorbeeld bij de treinkaping bij De Punt. Dat veroorzaakte óók leed en trauma bij agenten.

Premier Jetten maakte vorige maand namens de Nederlandse regering excuses voor de behandeling van de eerste generatie Molukkers. Gaat iets soortgelijks gebeuren voor de agenten van toen?

The Odyssey

Regisseur Christopher Nolan - bekend van onder meer Inception, Interstellar en The Dark Knight - heeft een nieuwe film uitgebracht: The Odyssey. Het is een actie- en fantasyfilm gebaseerd op het gelijknamige Griekse epos van dichter Homerus. Net als bij Nolans vorige films is Nederlander Hoyte van Hoytema verantwoordelijk voor het camerawerk.

De eerste recensies zijn overwegend lovend. Tegelijkertijd klinkt kritiek: zo balen Grieken dat in de film niet één Griek speelt, ondanks subsidies van de Griekse regering.

Ook de anti-woke-beweging is niet blij met de casting. Zo valt de conservatieve techmiljardair Elon Musk over het feit dat de rol van Helena - door Homerus omschreven als mooiste vrouw van Griekenland - wordt gespeeld door de zwarte actrice Lupita Nyong'o. Musk zegt dat Nolan haar alleen maar heeft gecast om kans te maken op een Oscar.

Jeugdbeschermingsorganisatie SAVE heeft de afgelopen jaren tegen de regels in jongeren in een jeugdzorgtraject in Spanje geplaatst. De organisatie had niet de verplichte toestemming van de Spaanse autoriteiten.

Zelfs toen de Nederlandse rechter deze werkwijze afkeurde, plaatste SAVE daarna nog kwetsbare jongeren in Spanje zonder toestemming. Dat blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur.

In Nederland geen plek

Voor jongeren met complexe problemen is in Nederland soms geen plek. Of jeugdzorgmedewerkers menen dat het goed is jongeren in een totaal andere omgeving onder te brengen, bijvoorbeeld omdat ze omgaan met vrienden die hen aanzetten tot verkeerd gedrag. Dit soort trajecten en opvangplekken bestaan in Spanje, Polen, Portugal, Frankrijk en België.

Plaatsing in een ander EU-land kan alleen met toestemming van dat ontvangende land. Dat is sinds 2022 geregeld in een Europese verordening om kindontvoeringen tegen te gaan. Spanje laat alleen buitenlandse jongeren toe in hulptrajecten wanneer een van de ouders Spaans is of wanneer ze bij familieleden worden geplaatst.

Er zijn meer risico's van illegale plaatsingen, volgens kinderrechters, want vanuit de autoriteiten in het ontvangende land is er geen toezicht. En wanneer een kind wegloopt of een strafbaar feit pleegt, kan de jeugdbeschermingsorganisatie uit Nederland niet ingrijpen, omdat die daar geen bevoegdheid heeft.

Oproep

Nieuwsuur onderzoekt (Nederlandse) jeugdzorgtrajecten over de grens. Heb jij ervaringen hiermee? Mail naar yoeri.vugts@nieuwsuur.nl.

SAVE Jeugdbescherming krijgt in de zomer van 2024 meermaals van de rechter te horen dat toestemming nodig is van de Spaanse autoriteiten. Maar in de maanden daarna plaatst SAVE weer twee jongeren in Spanje, wederom zonder toestemming.

De kinderrechters bepalen vervolgens dat de kinderen terug naar Nederland moeten worden gehaald. "Minderjarige was zichtbaar en ook begrijpelijk zeer aangeslagen bij het horen van de beslissing", merkt een rechter op in een van de uitspraken.

Terug naar Nederland

SAVE zegt tegen Nieuwsuur pogingen te hebben ondernomen alsnog toestemming te krijgen van Spanje. Dat de organisatie de plaatsingen door liet gaan, verklaart een woordvoerder als volgt: "Passende zorgtrajecten in Nederland [waren] niet tijdig beschikbaar." Ook zegt de organisatie, die actief is in Utrecht en Flevoland, dat directe terugkeer risico's zou opleveren voor deze jongeren en dat de jongeren zelf graag in Spanje wilden blijven.

Na de uitspraken van de rechter duurde het nog maanden om de jongeren naar Nederland te krijgen. Volgens een woordvoerder komt dat omdat "de huidige werkelijkheid is dat een passende plek 9 tot 12 maanden op zich kan laten wachten".

De zomervakantie is begonnen en dat betekent dat veel gezinnen op familiebezoek gaan in hun land van herkomst. Voor een groep jonge meisjes uit bepaalde landen schuilt daarachter gevaar. Zij lopen risico op meisjesbesnijdenis, ook wel genitale verminking genoemd. Experts vinden dat de Nederlandse overheid deze meisjes beter moet beschermen.

Lubna Abdul groeide op in Soedan en werd daar op haar achtste besneden. Ze beschrijft dat ze die dag cadeautjes kreeg en zakgeld. "We dachten dat het een meisjesfeestje was." Maar in plaats van een feestje onderging ze, zonder verdoving, een besnijdenis. Het knopje van haar clitoris en vulvalippen werden afgesneden.

Pas toen ze dertig jaar geleden naar Nederland kwam, sprak ze er voor het eerst over met een hulpverlener. "Het kwam allemaal terug: de geur, het gezicht van de vrouw die het uitvoerde, mijn tante die me vasthield." Nog altijd kan Abdul niet fietsen door de ingreep.

Wat is meisjesbesnijdenis?

Meisjesbesnijdenis of genitale verminking is het (deels) verwijderen van het vrouwelijk geslachtsdeel. Bij type één wordt het zichtbare knopje van de clitoris geheel of gedeeltelijk verwijderd. Bij type twee worden ook de binnenste en soms de buitenste lippen van de vulva verwijderd. Als die ook aan elkaar worden gehecht, is sprake van type drie. Dan blijft er slechts een kleine opening van de vagina open.

Meisjesbesnijdenis kent geen medische noodzaak en wordt in geen enkele religie verplicht gesteld. De traditie is ouder dan de islam en het christendom en is cultuurgebonden.

Deze praktijk gebeurt veel in Afrikaanse landen als Somalië, Soedan, Mali, Egypte en Eritrea. Het aantal asielaanvragen uit met name Somalië en Soedan is het afgelopen jaar sterk toegenomen en daarmee groeit ook de urgentie om het thema hoger op de politieke agenda te zetten, zeggen deskundigen.

In Nederland is meisjesbesnijdenis strafbaar, ook als het in het buitenland gebeurt. Toch lopen naar schatting 2600 meisjes in Nederland direct risico.

De ingreep gebeurt vanuit de overtuiging dat het de maagdelijkheid beschermt en de huwelijkskansen van meisjes vergroot. Ervaringsdeskundige Abdul noemt onwetendheid als belangrijkste reden. "Het is puur cultuur. Je móet meedoen."

Abdul kreeg in Nederland twee dochters. Zij ervoer druk vanuit haar Soedanese familie om haar dochters ook te laten besnijden. Tijdens een vakantie was ze bang dat familieleden haar dochters zouden meenemen. "Mijn dochters waren altijd bij mij. Ook tijdens het douchen, in de wc. Ik ben twee weken daar geweest, want mijn vader was ziek. Maar ik liet mijn dochters niet los."

Onderzoeker Annemarie Middelburg is gespecialiseerd in internationaal recht met een focus op vrouwenrecht en genitale verminking. Zij beaamt dat die druk uit buitenland niet moet worden onderschat. "Zelfs gezinnen die hier al twintig jaar wonen voelen de druk om de culturele, sociale en gendernormen na te leven die in hun eigen familie gangbaar zijn."

Middelburg noemt een aantal signalen die volwassenen om deze meisjes heen - leraren, huisartsen, familievrienden - kunnen oppikken. "Als meisjes het hebben over cadeaus, een groot feest, 'vrouw worden', dan moeten echt alle alarmbellen afgaan. En natuurlijk is het belangrijk dat zij weten wat de risicolanden zijn en wat ze kunnen doen als ze deze signalen oppikken."

Met name bij dat laatste valt nog veel winst te behalen, zegt Middelburg. "We zien in Nederland dat de signalen er wel zijn, maar dat professionals gewoonweg niet weten hoe ze moeten handelen."

Abdul dient nu als zogenoemd sleutelpersoon en organiseert, in samenwerking met de GGD, huiskamergesprekken met Soedanese, Somalische en Eritrese vrouwen. Zo proberen ze families van meisjes die risico lopen te signaleren en informeren.

Bevel van de rechter

Middelburg vindt vooral dat de Nederlandse overheid meer moet doen om meisjes te beschermen. "In het vorige regeerakkoord van Rutte IV stond al dat de aanpak tekortschiet. Nu zijn we twee zomers verder, waarin meisjes niet alleen risico hebben gelopen, maar ook daadwerkelijk zijn besneden."

De onderzoeker pleit voor de Britse aanpak. Daar kan een familierechter een beschermingsbevel opleggen als er een risico bestaat op besnijdenis. Per situatie wordt dan gekeken wat er nodig is om het meisje te beschermen. Dat kan zijn: een verbod om het land te verlaten, het paspoort afnemen of een contactverbod met familie uit het buitenland.

Als het bevel wordt overtreden, staat daar een gevangenisstraf van maximaal vijf jaar op. "Uit de evaluaties in het VK blijkt dat mogelijke plegers bang zijn voor die gevangenisstraf en het daarom niet doen."

Het ministerie van Justitie en Veiligheid onderzoekt of zulke wetgeving ook in Nederland kan komen en laat weten begin 2027 met een antwoord te komen. Vorige maand riep de Tweede Kamer het kabinet op sneller met maatregelen te komen.

President Volodymyr Zelensky heeft zijn minister van Defensie Mychajlo Fedorov ontslagen. De Oekraïense president lijkt daarmee opnieuw schoon schip te willen maken, tot onvrede van Oekraïners die vandaag gingen demonstreren. De minister had grote ambities en was populair onder de bevolking. Afgelopen weekend moest ook premier Joelia Svyrydenko het veld ruimen. Wat is er aan de hand? Vijf vragen en antwoorden.

Hoe staat Mychajlo Fedorov bekend?

Federov is een zelfverklaarde technerd en voormalig marketingondernemer. Van 2019 tot begin dit jaar was hij minister van Digitale Transformatie. In die functie werd hij de drijvende kracht achter Diiaa, een app waarmee Oekraïners overheidszaken kunnen regelen.

Als minister van Defensie boekte hij meerdere resultaten. Zo zou hij Elon Musk ervan hebben overtuigd om de Starlink-satellieten voor de Russische strijdkrachten uit te zetten. Ook was hij bezig om het leger te moderniseren. Vorige maand bezocht hij nog het Hengelose bedrijf Destinus om te spreken over plannen voor nieuwe luchtverdedigingsraketten.

Waarom heeft president Zelensky hem ontslagen?

"Het vertrek van premier Svyrydenko en Fedorov is onderdeel van een herschikking van Zelensky's kabinet om de spanningen tussen het parlement en het kabinet te verbeteren", zegt Oekraïne-specialist Julia Soldatiuk-Westerveld van Instituut Clingendael.

In The Kyiv Independent wijst politiek analist Volodymyr Fesenko ook op de spanningen. "De belangrijkste reden is dat premier Svyrydenko er nooit in is geslaagd een goede werkrelatie met het parlement op te bouwen."

Volgens correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe had Fedorov grote ambities om de krijgsmacht te hervormen en om de corruptie in het leger aan te pakken. "Juist die ambitieuze aanpak van de jonge minister zou tot spanningen hebben geleid met de oude garde, zoals de hoogste generaal van Oekraïne Oleksandr Syrski die Fedorov weg wilde hebben."

Julia Soldatiuk-Westerveld: "Als minister pleitte Fedorov voor meer ruimte binnen defensie en meer steun voor diegenen die leiderschap nemen binnen het leger. Syrski is juist meer van een topdown-aansturing. Tijdens een persconferentie vanochtend zei Zelensky beide kanten te begrijpen: hij wil dat ze allebei Oekraïne blijven versterken." De Oekraïense president wil naar eigen zeggen Fedorov in zijn team houden.

Hoe is gereageerd op het ontslag?

"Het vertrek komt in Oekraïne als een verrassing en er heerst onbegrip. Er is brede erkenning dat zowel Svyrydenko als Fedorov veel gedaan hebben en dat ze op de goede plek zaten", zegt Soldatiuk-Westerveld.

"De huidige situatie wordt ook wel vergeleken met vorig jaar zomer, toen het parlement de onafhankelijkheid van de anticorruptiebureaus in Oekraïne inperkte. Dat leidde tot grote protesten en uiteindelijk draaide Zelensky die wet toen grotendeels terug. Zelensky's motivatie werd destijds in twijfel getrokken: in hoeverre is hij echt geïnteresseerd in de bestrijding van corruptie? En ook nu vragen mensen zich af of het vertrek van de premier en Fedorov wel het juiste besluit is voor het land."

Vanochtend gingen duizenden mensen de straat op om te demonstreren:

Maakt het vertrek van twee kabinetsleden de regering-Zelensky niet kwetsbaar?

"Ja en nee", zegt Soldatiuk-Westerveld. "Nee, omdat een oorlog veel vraagt van ministers om lang aan te blijven. Afgelopen jaren gaven ministers ook aan dat zij het tempo en de verantwoordelijkheid te veel vonden. Vaker wisselen is ook een manier om de kans op corruptie te beperken."

"Aan de andere kant: expertise gaat verloren en dat is voor Oekraïne schadelijk voor het proces om toe te kunnen treden tot de Europese Unie. Dat is een heel complex en technisch proces, dus met elke nieuwe wisseling van de macht wordt dat proces weer met een half jaar vertraagd."

Wie volgt Fedorov als minister van Defensie op?

Zelensky heeft vandaag Jevheni Chmara voorgedragen als Fedorovs opvolger. Chmara is nu hoofd van de Oekraïense geheime dienst, de SBU. Zelensky zegt dat de SBU een belangrijke rol heeft gespeeld in het plannen van recente aanvallen op Rusland en dat Chmara daarom een geschikte kandidaat is. De Oekraïense president heeft het parlement gevraagd de benoeming goed te keuren.

Onrust in kabinet Oekraïne

De Oekraïense president Zelensky heeft de bezem door zijn kabinet gehaald. Afgelopen weekend werd de premier weggestuurd, maar nu is ook de minister van Defensie, Mychajlo Fedorov, opgestapt. Volgens Zelensky moest hij wel ingrijpen, omdat Fedorov en de militaire top niet meer met elkaar spraken. Hij wil naar eigen zeggen Fedorov wel in zijn team houden.

Het is inmiddels de vijfde herschikking van het kabinet sinds het begin van de grootschalige Russische invasie. Wat is er aan de hand? We zijn in Kyiv en spreken met demonstranten. Verslaggever Gert-Jan Dennekamp schuift aan in de studio.

'Voorlichting meisjesbesnijdenis schiet tekort'

De zomervakantie is een periode waarin jonge meisjes een risico lopen om besneden te worden in het land van herkomst (van de ouders). In Nederland valt dit onder kindermishandeling: het is een praktijk die gepaard gaat met veel pijn en gezondheidsrisico's. Experts vinden dat de aanpak tekortschiet: ondanks oproepen in de afgelopen jaren blijft het voorkomen. Ondertussen wordt er bezuinigd op een belangrijke preventieregeling.

Nieuwe apensoort ontdekt

Wetenschappers hebben in de tropische bossen van de Democratische Republiek Congo een nieuwe aap ontdekt. Het dier werd al in 2008 gefotografeerd tijdens onderzoek in het gebied, maar wetenschappers konden toen nog niet vaststellen om welke soort het ging. Het gaat om een zwarte aap met een opvallende roze-oranje gekleurde huid rond de mond. De nieuwe soort heet Likweli, een naam die door mensen uit de Balanga-gemeenschap in het gebied aan de onderzoekers is doorgegeven. Nieuwsuur spreekt met de fotograaf die de aap recent vastlegde en een van de onderzoekers.