Nieuws NL

De voormalige Hongaarse premier Orbán blijft de leider van zijn Fidesz-partij. Ondanks de verpletterende nederlaag bij de parlementsverkiezingen stemden op een partijcongres vrijwel alle afgevaardigden voor zijn herbenoeming. Er waren geen tegenkandidaten.

De 62-jarige Orbán is voor een jaar benoemd als partijleider. Eerder zei hij al bereid te zijn om aan te blijven als leider van zijn populistische en rechts-nationalistische partij.

Op het partijcongres zei Orbán dat Fidesz zestien jaar lang een "fantastische regeringspartij" is geweest, maar dat er veranderingen nodig waren om een oppositiepartij te worden die weer klaar zal zijn om te regeren. Ook nam hij de schuld van de verkiezingsnederlaag van zijn partij op zich.

Magyar

Péter Magyar won in april met zijn partij Tisza de parlementsverkiezingen. Daarmee kwam een einde aan het zestien jaar durende premierschap van Orbán.

Tegenstanders verweten hem de rechtsstaat en de democratie te hebben uitgehold. De Europese Unie bevroor miljarden euro's aan subsidies voor Hongarije. Ook isoleerde Orbán zich binnen de EU door zijn pro-Russische houding.

78 Superbowls. Zo zien de lokale autoriteiten de 78 wedstrijden die tijdens het WK voetbal op Amerikaanse bodem worden gespeeld, van de aftrap in Los Angeles tot de finale in het New York/New Jersey-stadion.

Elf steden zijn het, waar de wereld op bezoek komt. In deze tijd van oorlog en politiek geweld maken de diensten de borst nat.

"We hebben hier al een Super Bowl gehad, en kennen de veiligheidsvereisten", zegt David Sierotowicz. Hij is korpschef in New Jersey, en leidt de veiligheidsoperatie in de staat die gastheer is van de finale. "Tegelijk: met alles eromheen is het echt veel meer dan dat."

De eerste Oranjefans zijn al neergestreken in Dallas, waar Nederland morgen speelt tegen Japan:

Alleen al in het New York/New Jerseystadion worden acht wedstrijden gespeeld, en er zijn meerdere fanzones in New York. En in tegenstelling tot de Superbowl is het WK uitgespreid over meerdere weken. "Er zijn veel plekken waar grote groepen mensen samenkomen", aldus de korpschef. Sowieso is het toernooi groter dan het vorige Amerikaanse WK, in 1994.

Belangrijkste verschil misschien nog wel met toen: het vindt plaats in een wereld die er een stuk onveiliger op is geworden. Volgens onderzoekers van de Universiteit van Uppsala, in Zweden, lag het aantal conflicten in de wereld afgelopen jaar op het hoogste punt sinds de Tweede Wereldoorlog. En dat was nog voor de oorlog met Iran.

"Alles wat ik kan zeggen is dat we alles nauwgezet in de gaten houden", zegt Sierotowicz op de vraag of het dreigingsbeeld rond 'zijn' stadion is veranderd sinds de oorlog met Iran. Of ze rekening houden met aanslagen? "Vooralsnog hebben we niets dat daarop wijst."

Het is wel waar ze rekening mee houden in het grote commandocentrum van de politie in New Jersey, dat alleen gebruikt wordt bij de allergrootste evenementen en bij calamiteiten. De laatste keer was tijdens covid. Net als in andere staten is dat zenuwcentrum tijdens het WK 24 uur per dag, zeven dagen per week bemand.

Ook zit er in Virginia een politiecentrum waar inlichtingen en achtergronden gedeeld worden door afgevaardigden uit deelnemende landen. Van binnenlandse problemen tot geopolitieke risico's en fancultuur, want elk nationaal elftal komt met supporters met een eigen gebruiksaanwijzing.

Oranjemarsen

De marsen van de Oranjefans zijn in de VS niet onopgemerkt gebleven. Sterker nog: ze hebben zich erop voorbereid tijdens het EK bij onze oosterburen. "Toen we in Duitsland waren, hebben we een aantal van die fanmarsen bekeken", vertelt luitenant-kolonel Doug Lemanowicz van het FIFA-incidententeam. "De manier waarop de Nederlanders dat doen, is echt geweldig."

Dat is ook in Arlington niet onopgemerkt gebleven. In die stad, bij Dallas, speelt het Nederlands elftal morgen zijn eerste wedstrijd en zullen de fans als gewoonlijk in een Oranjemars naar het stadion gaan. "Mijn eerste indruk is dat Nederlandse supporters prettig zijn om mee samen te werken en vooral komen om er een mooi feest van te maken", zegt sergeant Richard Coleman van de politie in de speelstad.

"Ook hier hebben we een Super Bowl gehad en de World Series in het honkbal. Maar het WK voetbal is van een andere orde: alsof je negen Super Bowls achter elkaar organiseert, zoveel wedstrijden worden hier gespeeld." Zoals voor veel speelsteden geldt: het stadion ligt ver buiten de stad.

Benadering van de sport

Wennen is het wel, de manier waarop de fans hun sport benaderen. "In New Jersey kunnen we dat niet op diezelfde manier organiseren, de infrastructuur is daar niet op ingericht", zegt Lemanowicz over de oranjemarsen. Niet dat dat nodig is voorlopig: op zijn vroegst zou Oranje in de achtste finales terecht kunnen komen in New York.

"In plaats van dat supporters over de snelweg moeten marcheren en alles platleggen, geven wij ze de ruimte om hun marsen rond het stadion te lopen," zegt Lemanowicz van het FIFA-team. Dat gaan ze ook in Dallas doen, zondagochtend, op de wegen rond het stadion.

"Marsen zijn niet iets wat de Dallas Cowboys normaalgesproken doen", lacht Coleman. "Wel parades, met veel grotere aantallen dan er naar verwachting aan de oranjemars zullen deelnemen."

Gerekend wordt op enkele duizenden supporters. Behalve agenten langs de route en barricades moeten ook drones de beveiliging op orde houden. "Om de menigte te monitoren, maar ook om drones uit de lucht te halen als dat nodig is."

Duizenden mensen hebben in Belfast meegedaan aan een antiracismedemonstratie. De afgelopen dagen was het erg onrustig na een mesaanval in de Noord-Ierse hoofdstad.

Volgens een van de aanwezige politieke partijen was het het grootste antiracismeprotest ooit in Belfast. Demonstranten droegen borden bij zich met teksten als "Jullie racisme is geen patriottisme" en "Bescherm mensen, veroordeel niet".

"Vandaag heeft Belfast gesproken met één stem", zegt Gerry Carroll van de politieke partij People Before Profit. "De inwoners van deze stad hebben terreur beantwoord met solidariteit, en er is geen twijfel over mogelijk wat het échte Belfast is."

Ook burgemeester Róis-Máire Donnelly van Belfast sprak de menigte toe. Ze maakte eerder bekend dat ze doodsbedreigingen kreeg. "Diversiteit verrijkt onze stad, en ik laat me niet weerhouden om daarvoor op te komen." De burgemeester stond ook stil bij het slachtoffer van de mesaanval.

Racistische rellen

De Together Against Hate-demonstratie was een reactie op de racistische rellen na de mesaanval van maandag. Een 30-jarige Sudanees viel een man met een mes aan op straat. Het slachtoffer liep ernstige verwondingen op in het gezicht en raakte gedeeltelijk blind. Volgens de familie van het slachtoffer is de toestand van Stephen Ogilvie verbeterd en wordt hij binnenkort uit zijn coma gehaald.

De aanvaller is opgepakt en aangeklaagd voor poging tot moord, het bezit van een scherp voorwerp op een openbare plaats en doodsbedreigingen.

Nadat de beelden van de aanval online rondgingen, werden in Belfast anti-immigratieprotesten gehouden die uit de hand liepen. Extreemrechtse activisten zoals Tommy Robinson riepen online op om de straat op te gaan, ondanks oproepen van de Noord-Ierse autoriteiten om kalm te blijven. Ook techbiljonair Elon Musk wordt ervan beschuldigd mensen op sociale media te hebben opgehitst.

Relschoppers staken huizen in brand waarvan zij dachten dat er immigranten woonden. Ook staken ze voertuigen in brand en bekogelden ze de politie met stenen, flessen en molotovcocktails. Twaalf mensen raakten dakloos. Ook raakten twaalf agenten gewond bij de rellen.

De rellen werden door politici in het Verenigd Koninkrijk veroordeeld. Zo zei de Noord-Ierse minister van Justitie Long dat online onruststokers die "gisteren nog moeite zouden hebben om Belfast op de kaart te vinden", de angst van de lokale bevolking "misbruikten".

De Britse premier Keir Starmer veroordeelde de wrede steekpartij, maar zei dat geweld tegen mensen op basis van hun afkomst niet getolereerd werd.

Tegendemonstratie

Ook in de Noord-Ierse plaats Londonderry hebben honderden demonstranten vandaag actiegevoerd tegen de racistische rellen.

In Belfast werd een tegenprotest gehouden. Daar kwamen volgens Noord-Ierse media zo'n twintig mensen op af.

Het drinkwater van huishoudens in Dordrecht, Zwijndrecht en Hendrik-Ido-Ambacht is veilig te gebruiken. Dat meldt drinkwaterbedrijf Evides. "Uit tests blijkt dat het kraanwater volledig betrouwbaar en dus veilig is", meldt het bedrijf. In de drie gemeenten wonen samen zo'n 200.000 inwoners.

Gisteren bleek uit tests dat mogelijk de E.coli-bacterie in het drinkwater in de regio zat. Daarop stelde Evides een kookadvies in. Inwoners werd geadviseerd om hun drinkwater voor consumptie drie minuten te koken. Het advies gold in eerste instantie voor 72 uur, tot maandagavond.

De afgelopen 24 uur is er aanvullend onderzoek uitgevoerd en zijn extra controles gedaan, waaruit blijkt dat de bacterie toch niet in het drinkwater zit. Daarom is het kookadvies ingetrokken. Het bedrijf onderzoekt nog waarom sommige tests toch een indicatie gaven voor vervuild water.

E.coli-bacterie

De E.coli-bacterie komt van nature voor in de darmen van mensen en dieren. Bij besmet voedsel of water kan de darmbacterie leiden tot maag- en darmklachten. Mensen met een lagere weerstand kunnen daar flink ziek van worden.

Om die reden is het voor een drinkwaterbedrijf belangrijk om te handelen wanneer er een aanleiding is om te denken dat de bacterie in het drinkwater zit.

Gewapende mannen hebben in Haïti een hoge functionaris van het ministerie van Defensie ontvoerd. Het gaat om James Boyard; hij geldt als een van de belangrijkste veiligheidsexperts van het land.

Volgens lokale media werd Boyard donderdag ontvoerd in de wijk Bourdon in de hoofdstad Port-au-Prince. Dat gebied geldt als een van de weinige relatief veilige delen van de stad. Naar schatting hebben bendes zo'n zeventig procent van stad in handen. Het is nog onduidelijk wie achter de ontvoering zit en of er losgeld is geëist.

Boyard speelt een belangrijke rol bij de wederopbouw van het Haïtiaanse leger en werkt aan hervormingen binnen de nationale politie. De functionaris werd vanwege zijn functie streng bewaakt. Experts gaan er daarom vanuit dat de ontvoerders hulp hebben gekregen van binnenuit.

Bendegeweld

Sinds 2021 wordt Haïti geteisterd door extreem bendegeweld. Daarbij zijn ruim 20.000 doden gevallen. Meer dan een miljoen mensen zijn op de vlucht geslagen.

Het land zit zonder president sinds de moord op president Moïse, die in de zomer van 2021 in zijn slaapkamer werd doodgeschoten. Een internationale VN-troepenmacht helpt het Haïtiaanse leger de orde te herstellen. Toch zijn er nog altijd honderden bendes actief verspreid over het land.

Ook ontvoeringen zijn een groot probleem. Volgens een rapport van de Verenigde Naties werden tussen december 2025 en februari 2026 minstens 267 mensen ontvoerd. De ontvoeringen komen ook steeds vaker voor in wijken die als relatief veilig worden beschouwd.

De elementaire vraag is hoe ambitieus bondscoach Ronald Koeman nog is om met Oranje voor het hoogste te gaan dit WK. „Nou ja, we doen mee om te winnen.”

Niet het romantische diner of het weekend weg, maar het dagelijkse "hoe was je dag?" en een hand op de schouder bepalen of een relatie standhoudt. Dat is de kernconclusie van de Amerikaanse psychologen John en Julie Gottman, die in hun zogenoemde Love Lab inmiddels meer dan veertigduizend stellen observeerden. Hun bevindingen worden deze week opnieuw onder de aandacht gebracht in Flow Magazine, dat zeven concrete tips uit hun boek Liefde samenvat.

Volgens de Gottmans floreren succesvolle stellen bij het alledaagse: een aanraking in het voorbijgaan, een oprecht compliment, een vraag naar elkaars dromen. Op basis van hun observaties kan het echtpaar met een nauwkeurigheid tot 94 procent voorspellen of een stel binnen zes jaar uit elkaar gaat. De cruciale verhouding: in stabiele relaties staan tegenover elke negatieve interactie minstens vijf positieve — de inmiddels beroemde "magic ratio" van 5:13.

De zeven kleine gebaren

• De tienminutencheck-in: leg je telefoon weg en vraag je partner of je iets voor hem of haar kunt doen.

• Stel een grote vraag: vraag bijvoorbeeld naar elkaars dromen, en geef desnoods zelf eerst antwoord ter inspiratie.

• Zeg dankjewel: benoem expliciet de kleine dingen die je partner voor je doet — ook al lijken ze vanzelfsprekend.

• Geef een oprecht compliment: benoem op het moment zelf wat je waardeert in je partner.

• Vraag wat je nodig hebt: beschrijf je behoefte in positieve bewoordingen, bijvoorbeeld "ik mis je een beetje, zullen we samen iets leuks doen?"

• Raak de ander even aan: een korte aanraking verhoogt de afgifte van oxytocine, het hormoon dat verbinding stimuleert.

• Ga op date: plan een avond samen, telefoon weg, en maak bewust contact met open vragen en aandacht.

Vooral dat fysieke contact is biologisch onderbouwd: zelfs een korte aanraking verhoogt de oxytocineafgifte, het hormoon dat verbinding en vertrouwen stimuleert.

Opvallend is hoe weinig moeite het kost. Stellen die zes jaar later nog samen waren, reageerden in 86 procent van de gevallen positief op een klein "bod om aandacht" van hun partner; bij gescheiden stellen was dat slechts 33 procent.

Met andere woorden: wie écht naar zijn partner luistert als die zegt "kijk, een eekhoorn", doet meer voor zijn relatie dan wie een citytrip boekt.

PRO-leider Jesse Klaver stelt het kabinet voor de keuze tussen samenwerking met PRO of met JA21. Tijdens een partijcongres in Den Bosch zei de partijleider in een toespraak dat het kabinet moet kiezen tussen progressief en conservatief.

Het minderheidskabinet van premier Rob Jetten kan meerderheden zoeken bij PRO en bij partijen als JA21 en de SGP. Als het aan Klaver ligt, kiest het kabinet echt een kant. "Onze inzet is glashelder. Wij willen dit land progressiever en eerlijker maken."

"Geen afbraak van de sociale zekerheid, maar juist versterking", zei Klaver. Hij stelde in zijn toespraak ook dat hij samen met de vakbonden wil optrekken om de voorgestelde bezuinigingen op de sociale zekerheid terug te draaien. FNV-voorzitter Hans Spekman zei tijdens zijn toespraak op het congres dat de vakbond samen met PRO gaat optrekken tegen plannen van het kabinet.

Toespraak

In de toespraak op het congres waar GroenLinks en PvdA officieel samengingen in PRO, probeerde Klaver het gevoel van een brede volkspartij te verwoorden. Hij zei een aantal keer dat hij wil dat het leven betaalbaar blijft voor "werkende en gewone mensen". Een van de speerpunten van PRO is dat het een brede volkspartij wil worden.

Klaver ging ook in op het fusieproces van de afgelopen jaren. Zo was er binnen de PvdA en GroenLinks nog wel weerstand, "maar zij hebben ondanks hun worsteling, ondanks hun twijfels toch gezegd: ja, we gaan het doen".

Terwijl de Verenigde Staten onder Trump verder polariseren, profileert hun noorderbuur zich als de glimlachende tegenhanger. Maar trekt die droom de Nederlander nog?

Steeds dieper duikt de jetboot het "Groene Water" in, een zijrivier van de Skeena in British Columbia. Geen weg leidt naar deze vallei, geen TripAdvisor-recensent heeft het uitzicht ooit aanbevolen, geen vijfsterrenchalet heeft zich er gevestigd. Alleen sporen van zwarte beren, de geur van cederhout en, midden in dit Canadese decor, een echtpaar op een boot. Het is dit beeld waarmee het Duitse weekblad Stern zijn uitgebreide reportage opent, onder een titel die ook in Nederland de aandacht trekt: "Kanada ist das wahre Land der unbegrenzten Möglichkeiten"1.

Het kokosnootprincipe

De Canadese filosoof Joseph Heath, hoogleraar in Toronto, omschrijft het succes van zijn land als het "kokosnootprincipe": van buiten hard, van binnen zacht. Anders dan de Verenigde Staten verloot Canada geen visa, maar werkt het met een puntensysteem dat hoogopgeleide migranten uit Hongkong, Iran, India en de Filipijnen aantrekt. Het resultaat is een verzorgingsstaat met een flexibele arbeidsmarkt, gratis zorg en ruim ouderschapsverlof, zo schetst Stern. In Toronto vertelt rechercheur Mustafa Popalzai, ooit als Afghaanse tiener gevlucht, hoe hij van wantrouwende nieuwkomer politieagent werd. De cijfers ondersteunen zijn verhaal: Toronto telde vorig jaar 42 moorden, terwijl het qua bevolking vergelijkbare Chicago er ruim tien keer zoveel registreerde.

Voor Nederlanders is Canada geen abstractie. Volgens cijfers van het CBS woonden op 1 januari 2025 ongeveer 19.000 mensen met de Nederlandse nationaliteit in Canada; volgens Statistics Canada zijn er bijna 89.000 in Nederland geboren inwoners, Wie verder kijkt naar afkomst, ziet een diepere band: de Canadese volkstelling van 2021 telde ruim 1,1 miljoen Canadezen van Nederlandse afkomst, een erfenis van de naoorlogse emigratiegolf en van de Canadese bevrijders die in 1945 onze provincies binnentrokken3. Ook economisch zijn de lijnen kort: in 2023 exporteerde Nederland voor 5,5 miljard euro naar Canada, terwijl de invoer 6 miljard euro bedroeg. Sinds de handelsovereenkomst CETA groeit het goederenverkeer gestaag door4.

Tegelijk laat de hedendaagse emigratiestatistiek zien dat de mythe van het beloofde land aan het slijten is. Het CBS registreerde in 2024 nog ruim 57.000 Nederlanders die naar het buitenland vertrokken, maar Canada figureert al jaren niet meer in de top van de bestemmingen. De Atlantische droom is, anders dan in de jaren vijftig, vooral een sentimentele geworden.

De keerzijde van de ahornsiroop

Toch is Canada geen liberaal La La Land, waarschuwt Stern. Bijna driekwart van de Canadezen wil de immigratie inperken, en premier Mark Carney heeft de instroom drastisch teruggeschroefd: van 500.000 naar 395.000 permanente verblijfsvergunningen in 2025, met een verdere afbouw naar 365.000 in 20275. Vancouver geldt inmiddels als fentanylhoofdstad van de wereld. In het olierijke Alberta proben separatisten een referendum over afsplitsing. En aan de grens met Detroit blokkeert president Trump de opening van een gloednieuwe miljardenbrug, omdat er geen Amerikaans staal in zou zitten.

Zelfs het verkeer tussen de twee buren stokt: het aantal Amerikanen dat een Canadese verblijfsvergunning kreeg, kelderde in januari 2026 met ongeveer 63 procent ten opzichte van een jaar eerder6. De vriendelijke buurman heeft de deur op een kier gezet, maar niet meer wagenwijd open.

Misschien is dat juist het ware Canadese geheim: een land waar de droom blijft werken zolang je hem niet aan iedereen tegelijk verkoopt.

In verband met de zware explosie die in de nacht van donderdag op vrijdag plaatsvond in Amsterdam Nieuw-West zijn in totaal drie aanhoudingen verricht, laat de politie zaterdag weten. De politie had eerder al gemeld dat er meerdere mensen waren aangehouden, maar niet het exacte aantal. Waarvan ze verdacht worden, wil de politie nog niet zeggen.

De consumentenprijzen in de eurozone blijven waarschijnlijk langer op een hoog niveau, zelfs als de oorlog in het Midden-Oosten snel voorbij is. Dat heeft de Duitse centralebankpresident Joachim Nagel zaterdag gezegd in een interview met radiozender Deutschlandfunk.

Hij wijst daarbij op de verstoringen van logistieke toeleveringsketens door het conflict en hogere risicopremies die worden gevraagd voor het vervoer van goederen door de Straat van Hormuz. Zelfs als de oorlog voorbij is, zal dit langer effect hebben op de prijzen, aldus Nagel van de Bundesbank.

Nagel is ook bestuurder van de Europese Centrale Bank (ECB), die donderdag voor het eerst sinds 2023 de rente in de eurozone verhoogde tegen de gestegen inflatie. Volgens Nagel kan de ECB in juli de rente opnieuw gaan verhogen.

Trump stelt exportverbod in voor AI-modellen van Anthropic

De Amerikaanse regering heeft AI-bedrijf Anthropic opgedragen de meest geavanceerde AI-modellen van het bedrijf voor buitenlanders te blokkeren. Het betekent dat niet-Amerikaanse overheden, bedrijven en individuen geen gebruik meer mogen maken van zogenoemde super-AI's van Anthropic, zoals Mythos.

Leden VVD en PRO komen bijeen

Voor de fusiepartij was het het officiële oprichtingscongres. Jesse Klaver denkt dat PRO de potentie heeft om bij de volgende Kamerverkiezingen de grootste te worden. De liberalen bespraken een nieuw liberaal manifest. De toespraken van Yesilgöz en Brekelmans gingen voor een belangrijk deel over de economie. We bespreken de bijeenkomsten met politiek duider Nynke de Zoeten.

Zwitsers referendum over inwonersmaximum

Mag Zwitserland meer dan 10 miljoen inwoners hebben? Over die vraag mogen Zwitsers zich vandaag uitspreken in een referendum. Bijna alle politieke partijen zijn tegen een maximumaantal inwoners, maar in de peilingen is het een nek-aan-nekrace tussen het ja-kamp en het nee-kamp.

Een rij emoticons met een rode sirene, een bus en golven. Als een migrant overweegt de Middellandse Zee over te steken, kan het slim zijn om online daarop te letten. Het is namelijk codetaal van smokkelaars voor een 'VIP-reis' naar de overkant, ontcijferden Italiaanse onderzoekers.

Nog beter: de spook-emoticon. Als de migrant die naast een online video ziet staan, wordt er mogelijk een reis aangeboden waarbij hij rechtstreeks naar een Europees reddingsschip van een NGO wordt gebracht.

Althans, dat zijn de beloftes van de mensensmokkelaars. Of een migrant de extreem gevaarlijke oversteek overleeft, is altijd maar de vraag.

Europese regels die vrijdag van start gingen, moeten mensensmokkel harder aanpakken. Maar experts vrezen een averechts effect: meer smokkel en meer doden. "Hoe meer wij proberen migratie tegen te gaan, hoe meer zij verdienen", zegt Michele Empler (Universiteit van Tuscia).

Empler is cybersecurity-expert en probeert te doorgronden hoe mensensmokkelaars communiceren. "Het woord dat het meest terugkwam was harraga, dat in Noord-Afrika 'verbranden' betekent. En dat is precies wat het inhoudt: je documenten vernietigen, grenzen oversteken."

Empler ontdekte het systeem van emoticons. Verschillende combinaties staan voor verschillende soorten smokkelroutes. Potentiële migranten krijgen video's doorgestuurd, met daarbij een specifieke reeks emoji's die duidelijk maken welke route wordt aangeboden. Een advertentie voor een smokkelreis.

De codetaal die smokkelaars gebruiken, maakt de video's lastiger vindbaar voor detectiesoftware van opsporingsdiensten. Bovendien maken emoji's de berichten begrijpelijk voor analfabeten. Landenvlaggen en scheepsemoji's zijn populair. Net als hartjes, ziet onderzoeker Empler. "Die zeggen: aan het einde, als alles goed gaat, zul je de liefde vinden."

Smokkelaars wachten dus niet tot klanten ze via-via vinden, maar promoten hun diensten proactief online. Als Empler een nepprofiel maakt van een 23-jarige man in Niger, wordt hij binnen een week benaderd door smokkelaars en overspoeld met verleidelijke berichten over makkelijke reizen naar Europa.

Mensensmokkelaars stellen zich tegenwoordig op als een soort reisinfluencer, zegt de onderzoeker. "Ze leggen overtochten vast in live video's, reels, op Facebook en TikTok. En met het bewijs van aankomst." Niet alle content blijkt echt: sinds kort komen er video's voorbij die met AI blijken gemaakt.

'Altijd wel een route te vinden'

Gaan de striktere regels van het Europese migratiepact het werk van mensensmokkelaars lastiger maken? En gaat het pact levens redden, omdat mensen de gevaarlijke tocht niet meer maken?

"Onzin", zegt de Italiaanse politiek-antropoloog Luigi Achilli (universiteit Florence). "Strenger beleid vergroot juist het gevaar voor migranten door hun routes langer en gevaarlijker te maken."

Kijk ook deze analyse over het migratiepact en wat de afspraken betekenen voor Nederland:

Achilli deed veldwerk in Libië en Griekenland. Hij stelde vast dat vooral kleine criminele netwerken aan mensensmokkel doen. Ze verdienen relatief weinig.

"Als je tachtig kilo mens smokkelt, is dat niet hetzelfde als tachtig kilo cocaïne. Mensen hebben bovendien de neiging om te protesteren, om te sterven, om de aandacht van de autoriteiten te trekken. En dat alles voor een inkomen dat lager ligt dan bij de smokkel van drugs, wapens, of welke andere handelswaar dan ook."

Juist door de nieuwe Europese regels wordt het werk van mensensmokkelaars lucratiever, verwachten de experts. Doordat de routes lastiger worden, zullen migranten niet meer alleen kunnen reizen en worden ze gedwongen een smokkelaar in de arm te nemen. Empler: "Dus paradoxaal genoeg ondersteunen wij daarmee juist hun systeem."

Migranten en smokkelaars zullen mazen in de grenscontroles blijven vinden, zegt Achilli. "Europa is Australië niet: er is altijd wel ergens een plek waar je naar binnen kunt komen."

In dit Italiaanse dorp, waar veel bootmigranten uit Bangladesh zich hebben gevestigd, geloven ze dan ook niet dat het Europese pact de komst van nieuwe migranten gaat tegenhouden:

Afspraken met derde landen

Mede om mensensmokkel aan te pakken, pleiten verschillende Europese politici ervoor om vluchtelingen in landen buiten de EU hun asielprocedure af te laten wachten. Zo hoeven ze niet de oversteek over de Middellandse Zee te wagen, is het idee. Voorlopig zijn hier echter nog geen afspraken over met derde landen. Experts betwijfelen of de opvang die die landen zouden bieden, zal voldoen aan Europese mensenrechtenstandaarden.

Het coronaverhoor van Rutte

Het is vandaag de beurt aan voormalig premier Mark Rutte tijdens de verhoren van de corona-enquêtecommissie. 7,6 miljoen Nederlanders keken op 16 maart 2020 naar de toespraak van de premier. Hoe kijkt hij ruim zes jaar later terug op de beslissingen die zijn kabinet toen nam?

Het migratiepact gaat in

Na jarenlang onderhandelen en voorbereiden treedt vandaag het Europese asiel- en migratiepact in werking. Het doel is om het aantal migranten dat illegaal de EU binnenkomt omlaag te brengen en meer controle te krijgen over de mensen die voor asiel naar Europa komen. In Nieuwsuur stellen we de vraag of dit pact er daadwerkelijk voor gaat zorgen dat minder mensen uit veilige landen naar Europa zullen komen.

Portret minister Heinen

VVD'er Eelco Heinen bekleedt bijna twee jaar de functie van minister van Financiën. Hij staat bekend om zijn strikte financiële discipline, wat hem de bijnaam 'IJzeren Heinen' heeft opgeleverd. Hoe kijkt hij hier zelf naar? Vanavond een portret.

Het verplaatsen van asielprocedures naar landen buiten de Europese Unie is juridisch mogelijk "vanaf de dag dat het EU-migratiepact ingaat". Vandaag dus. Dat zegt Eurocommissaris voor Migratie Magnus Brunner tegen Nieuwsuur. Hij moedigt lidstaten aan deze optie te verkennen.

Het idee doet al enige tijd de ronde: migranten die naar Europa willen, hun asielaanvraag laten doen in een 'veilig derde land' in hun herkomstregio. In dat land blijven ze tot hun aanvraag is beoordeeld. Verschillende onderzoekers, onder wie de gerenommeerde Gerald Knaus, die bekendstaat als de architect van de Turkije-deal, pleiten hiervoor.

Ook asielminister Bart van den Brink is enthousiast. Vorige maand schreef hij, naar aanleiding van een rapport van Instituut Clingendael, dat het kabinet stappen wil zetten om dit mogelijk te maken.

Woensdag lichtte hij in het tv-programma Pauw, De Wit & Moggré toe dat hij hiermee het verdienmodel van mensensmokkelaars onderuit wil halen. "Dit zijn criminele netwerken die opereren op heel veel plekken. Het is Middeleeuws wat er in Noord-Afrika gebeurt. Het is een loterij met mensen die op een boot stappen en hopen dat ze genoeg benzine hebben om Europa te bereiken. Dat moet je doorbreken."

Het begrip 'veilig derde land'

Volgens Eurocommissaris Brunner is het verplaatsen van de asielprocedure vanaf vandaag juridisch mogelijk door de manier waarop het migratiepact het concept 'veilig derde land' invult. EU-landen kunnen straks bijvoorbeeld een asielverzoek afwijzen als die persoon bescherming had kunnen vragen in een veilig land buiten Europa. Zelfs als de persoon geen band heeft met dat land. En er zouden dus aanmeldcentra in deze landen kunnen komen, zodat asielzoekers überhaupt niet naar Europa hoeven af te reizen.

Ook de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), die in Nederland verantwoordelijk is voor de afhandeling van asielaanvragen, staat positief tegenover dit laatste idee. "Als dat ervoor zou zorgen dat mensen niet meer de keuze hoeven te maken om op een gammel bootje de Middellandse Zee over te steken, met het risico van verdrinking, zou dat natuurlijk een groot goed zijn", aldus IND-baas Rhodia Maas tegen Nieuwsuur.

Eurocommissaris Brunner noemt het plan "een goed signaal" aan vluchtelingen. "Namelijk dat het niet makkelijk is om de EU binnen te komen, omdat de procedure mogelijk buiten Europa plaatsvindt."

'Chaotisch en willekeurig'

Mensenrechtenorganisaties uiten hun zorgen over het 'veilig derde land'-concept. Amnesty International noemt het "chaotisch en willekeurig" om mensen naar landen te sturen "waar ze geen band mee hebben, waar ze geen steun krijgen en geen toekomstperspectief hebben".

"In plaats van eindeloos tijd en middelen te besteden aan het afschuiven van haar verantwoordelijkheden naar andere landen, moet de EU investeren in haar eigen asielstelsels", zegt Olivia Sundberg Diez van Amnesty International.

Ook universitair docent vreemdelingenrecht Mark Klaassen is sceptisch. "De ondergrens is altijd dat er sprake moet zijn van een menswaardige behandeling in dat 'derde land'. De kans dat je dat gaat vinden, is twijfelachtig."

Klaassen wijst erop dat EU-landen al sinds 2011 geen asielzoekers mogen terugsturen naar Griekenland, omdat daar de opvang-omstandigheden ver ondermaats zijn. "Als we dit binnen de Europese Unie al niet kunnen regelen, hoe kunnen we dan garanderen dat het wel op internationaal niveau werkt?"

Eurocommissaris Brunner benadrukt dat de Commissie erop zal toezien dat de 'veilige landen' waar EU-lidstaten deals mee sluiten voldoen aan de Europese mensenrechtenstandaarden. Hij zegt ook dat het verplaatsen van de asielprocedures niet dé oplossing is voor het migratievraagstuk, "maar wel een mogelijk onderdeel van de oplossing".

De ruim 2800 Nederlandse kinderen die niet naar school gaan omdat hun ouders dat niet vinden passen bij hun levensbeschouwing, moeten toch naar school. Dat adviseert de beroepsvereniging voor leerplichtambtenaren Ingrado in een nieuwe richtlijn aan gemeenten.

De leerplichtorganisatie sluit zich hiermee aan bij een recente uitspraak van de Hoge Raad, die stelde dat vrijstelling van de leerplicht alleen nog in uitzonderlijke gevallen mogelijk is.

Het is aan gemeenten om de regels rondom de leerplicht te handhaven. Die zitten in hun maag met kinderen die thuisonderwijs krijgen. Naar aanleiding van de uitspraak van de Hoge Raad besloten meerdere gemeenten deze maand al om geen nieuwe aanvragen voor thuisonderwijs op basis van levensbeschouwing toe te kennen. De gemeente Den Haag ging al een stap verder en besloot ook huidige vrijstellingen niet meer te verlengen.

Vrij eenvoudig aan te vragen

Zo'n vrijstelling is vrij eenvoudig aan te vragen als je aangeeft dat er op basis van jouw levensbeschouwing geen passende school voor je kind in de buurt is. Onder experts en politici bestaan hier al jaren grote zorgen over, omdat er nauwelijks monitoring is op de kwaliteit van het thuisonderwijs. En kinderen raken uit het zicht, wat tot schrijnende situaties kan leiden.

In een uitzending van BOOS kwamen recentelijk twee jongvolwassenen aan het woord die vertelden hoe ze als kind geïsoleerd raakten. Een van hen werd naast het onderwijs, bijvoorbeeld ook van de reguliere zorg weggehouden. "Ik heb nachten wakker gelegen en gehuild omdat ik me zo eenzaam voelde."

Voor kinderen die al jaren geen klaslokaal hebben gezien, adviseert Ingrado een overgangsjaar. In dat jaar moeten gemeenten, ouders en scholen met elkaar in gesprek om de juiste vorm van scholing te vinden.

'Kinderen moeten meepraten'

Kinderrechtenonderzoeker Marieke Hopman, verbonden aan Maastricht University, vindt het goed dat er een richtlijn is opgesteld waarin het recht van het kind op onderwijs centraal staat. Ze pleit er wel voor dat de kinderen om wie het gaat worden betrokken bij de uitvoering. "Dat ze mogen meepraten over wat zij een passende school vinden."

De richtlijn is niet bindend en volgens Hopman bevat die ook geen duidelijke instructies hoe gemeenten moeten handelen wanneer ouders weigeren hun kind naar school te sturen: "Het zou goed zijn daar ook eenduidigheid over te scheppen voor gemeenten. Als dat verschilt per gemeente, blijft er een groot risico op rechtsongelijkheid en onzekerheid."

Nieuwsuur benaderde voorafgaand aan deze handleiding de dertig grootste gemeenten van Nederland. Achttien van hen gaven aan te wachten op landelijke sturing.

Vervolging

Volgens Josien van Putten van de Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs zullen ouders bij verandering van handhaving niet ineens hun kinderen naar school sturen: "Ik verwacht dat ouders zich steeds beroepen op hun recht."

Ook Pascale de Vries heeft jaren geleden heel bewust voor dit type onderwijs gekozen: "Daar stap ik niet zomaar vanaf, omdat de gemeente dat wil." Ze geeft al 22 jaar thuisonderwijs aan haar kinderen:

Twee weken geleden maakte het OM bekend ouders die hun kinderen thuis houden vanwege de levensovertuiging weer strafrechtelijk te gaan vervolgen. Vorig jaar stopte het OM hier nog mee omdat de rechtszaken te complex en lang zijn. Maar volgens het OM geeft de recente uitspraak van de Hoge Raad meer juridische duidelijkheid.

Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Judith Tielen, is van plan komende maand meer te communiceren over de toekomst van de vrijstelling en de leerplichtwet.