Nederland stookte in 2025 een kwart meer kolenstroom — terwijl de wereld juist afbouwt

Terwijl de wereld zich vergaapt aan de zonne-explosie, ging er in 2025 méér kool het vuur in dan ooit. Eén land is verantwoordelijk voor ruim de helft van alles: China. En Nederland stookte vorig jaar een kwart meer kolenstroom dan in 2024.

Het wereldwijde kolenverbruik kwam in 2025 uit op 166 exajoule, een stijging van 0,7 procent ten opzichte van 2024. Dat is opnieuw het hoogste niveau ooit gemeten. Kool dekt daarmee nog altijd bijna 28 procent van de mondiale energiebehoefte — dertig jaar klimaattoppen ten spijt.

China stookt meer dan de rest van de wereld samen

De cijfers zijn nauwelijks te bevatten. China verbrandde vorig jaar 92,24 exajoule aan kool: 55,6 procent van het wereldtotaal. Meer dan alle andere landen bij elkaar, en ruim vier keer zo veel als nummer twee India, dat op 23,07 exajoule uitkomt (13,9 procent). Samen zijn die twee landen verantwoordelijk voor bijna 70 procent van alle kool die de wereld opstookt.

De hele regio Azië-Pacific neemt 83,2 procent van het mondiale kolenverbruik voor haar rekening. Vijf landen — China, India, de Verenigde Staten, Indonesië en Japan — dekken samen 80 procent van de vraag.

# Land Kolenverbruik 2025 (EJ) Aandeel wereld 1 China 92,24 55,6% 2 India 23,07 13,9% 3 Verenigde Staten 8,73 5,3% 4 Indonesië 5,15 3,1% 5 Japan 4,36 2,6% 6 Zuid-Afrika 3,65 2,2% 7 Rusland 3,56 2,1% 8 Zuid-Korea 2,86 1,7% 9 Vietnam 2,57 1,5% 10 Turkije 1,79 1,1% 12 Duitsland 1,49 0,9% 14 Polen 1,34 0,8% — Wereldtotaal 166 100%

Bron: Energy Institute, Statistical Review of World Energy 2026.

De grootste stijger heet Amerika

Het opvallendste cijfer van 2025 staat niet in Azië maar in Noord-Amerika. Het Amerikaanse kolenverbruik steeg met 10 procent naar 8,73 exajoule, na een daling van 3,4 procent in 2024. De reden is prozaïsch: de Amerikaanse gasprijs schoot met ongeveer 50 procent omhoog, waardoor kolencentrales plots weer goedkoper waren dan gascentrales. Elektriciteitsbedrijven schakelden terug naar kool, en de Amerikaanse CO2-uitstoot steeg met 3,2 procent — de grootste toename onder de grote economieën.

In China en India bleef het verbruik juist bijna vlak: plus 0 procent respectievelijk plus 0,6 procent, ver onder het Indiase tienjaarsgemiddelde van 3,6 procent. De echte groeimotor zit inmiddels in Zuidoost-Azië, waar Indonesië en Vietnam volgens de laatste energiecijfers hun kolenverbruik in tien jaar ruim verdubbelden.

En toch: kool verliest de stroommarkt

Hier wordt het interessant, want twee waarheden bestaan naast elkaar. Het totale kolenverbruik brak een record, maar de kolenstroom deed dat niet. Wereldwijd daalde de elektriciteitsproductie uit kool in 2025 met 0,6 procent naar 10.476 terawattuur. Voor het eerst in de geschiedenis zakte het aandeel van kool in de mondiale stroommix onder een derde: 33,0 procent, tegen 38,7 procent tien jaar eerder.

Sterker nog: hernieuwbare bronnen haalden kool over het hele jaar 2025 in als grootste elektriciteitsbron. Zonne-energie groeide met een recordbedrag van 636 terawattuur — meer dan twee keer het jaarlijkse stroomverbruik van het Verenigd Koninkrijk. Wie dus leest dat "kool nog steeds de grootste stroombron ter wereld is", leest een houdbaarheidsdatum die net verstreken is.

Het probleem is niet de stroomsector maar de rest: staal, cement en zware industrie blijven kool slurpen, en de totale energievraag groeit sneller dan de duurzame opwek. Het aandeel van kool in de wereldwijde energiemix zakte in 2025 dan ook licht, van 27,9 naar 27,7 procent. Recordverbruik én krimpend marktaandeel: dat is precies de spagaat van de energietransitie.

Nederland: kolenstroom plus 25 procent

Voor wie denkt dat dit een ver-weg-verhaal is: Nederland stookte in 2025 juist meer kool. De elektriciteitsproductie uit steenkool steeg met 25 procent, waarmee kool 7,5 procent van de Nederlandse stroomproductie leverde, tegen 6,0 procent in 2024. In de eerste zes maanden van 2025 lag de kolenstroom zelfs 72 procent hoger dan een jaar eerder, doordat de wind tegenviel en kool en gas relatief goedkoop waren.

Over een langere lijn gaat het wel de goede kant op: de Nederlandse kolenstroom ligt zo'n 70 procent onder het niveau van 2015. En de deadline staat vast — vanaf 1 januari 2030 is het wettelijk verboden om in Nederland elektriciteit met kolen op te wekken. Dat is over drie en een half jaar. Tot die datum mogen de resterende centrales onbeperkt doorstoken, want de productiebeperking van 35 procent werd in 2022 opgeheven.

Ondertussen blijft de rekensom van de wereld pijnlijk simpel: zolang de vraag naar energie harder groeit dan de duurzame opwek, blijft kool de sluitpost. En sluitposten hebben de nare eigenschap dat ze nooit op tijd verdwijnen.

Meer weten?

• CBS: Elektriciteit en warmte; productie, inzet en vermogen naar energiedrager
• Rijksoverheid: Kabinet verbiedt elektriciteitsproductie met kolen
• Engineers Online: Wereldprimeur, hernieuwbare energie haalt steenkool in