Ook oud-agenten willen erkenning na excuses aan Molukse gemeenschap

Een maand na de excuses van premier Rob Jetten voor de behandeling van de Molukse gemeenschap, vragen nu ook oud-politieagenten om erkenning. Dat meldt de Volkskrant. Het gaat om politieagenten die dienden tijdens de gewelddadige acties tegen Molukse jongeren in de jaren zeventig.

Met name in Assen liepen de spanningen met de Molukse gemeenschap destijds hoog op, onder meer met een gijzeling in het provinciehuis van Assen, waarbij twee doden vielen, en een treinkaping bij De Punt. De Molukkers vonden dat Nederland zich moest inzetten voor een onafhankelijke Molukse staat, maar die kwam er niet.

Demonstraties verliepen aanvankelijk niet gewelddadig, maar overtredingen, klein en groot, werden keihard aangepakt door de politie. "Het beleid was lik op stuk", vertelt Ed Jissink, die in de jaren zeventig als brigadier bij de politie in Assen werkte. "Het hele systeem was repressie, de politie was de baas."

Het zit hem en zijn collega's dwars dat zij de Molukse gemeenschap op die manier moesten bejegenen. Het was beleid van bovenaf, dat zij vaak tegen hun zin moesten uitvoeren. En het werkte averechts, zeggen ze: hun optreden leidde tot escalatie van de frustratie en het geweld onder de Molukkers.

Molukkers in Nederland

Veel Molukse beroepsmilitairen vochten tijdens de onafhankelijkheidsoorlog in Indonesië van 1945 tot 1949 mee aan Nederlandse kant. Na deze oorlog mochten zij van de Indonesische regering niet meer terug naar hun geboortegrond, de eilandengroep Molukken. Zij werden door Indonesiërs als landverraders gezien.

Nederland haalde de Molukse mannen en hun families in 1951 naar Nederland. Eenmaal hier werden de Molukkers ontslagen uit militaire dienst en onder erbarmelijke omstandigheden gehuisvest, onder meer in de voormalige Duitse concentratiekampen Westerbork en Vught.

De president van de Republik Maluku Selatan (RMS), John Wattilete, heeft begrip voor de roep van de agenten om erkenning. "Het is goed dat de agenten dit aan de orde stellen, zonder afbreuk te doen aan het Molukse leed. Ook zij zijn immers ingezet om een politiek en economisch probleem van de regering te dienen."

Volgens Wattilete wilde de Nederlandse regering de verhoudingen met Indonesië niet op het spel zetten. "Daar lag de bron voor het conflict. De problematiek werd afgeschilderd als een openbare orde-issue, maar er was helemaal geen aandacht voor het onderliggende probleem. Dat was de toezegging dat het verblijf in Nederland tijdelijk zou zijn en dat het Molukse volk het recht op zelfbeschikking zou kunnen uitoefenen."

Het harde optreden leidt in het team van Jissink steeds vaker tot discussie. Tijdens een oefening met schieten op demonstranten, knapt er iets. "Ik riep: stop! We gaan hier toch niet op die mensen staan schieten? Nou, dat werd een hele discussie. Gelukkig heeft de politie daarna wel besloten om die oefening niet meer toe te passen."

De agenten worden in de jaren zeventig beschoten, geïntimideerd en moeten veel geweld gebruiken. Het leidt tot trauma's en erger. "Uiteraard blijf je houden dat er momenten zijn dat je hard moet optreden, omdat er een strafbaar feit is gepleegd. Maar het besef groeide steeds meer van: dit kan zo niet kloppen. Mensen kregen PTSS, sommigen hebben zelfs het leven beëindigd."

Begrip voor leed politieagenten

Een groep van zo'n honderd oud-politiemedewerkers uit Drenthe vraagt nu om erkenning. Na de excuses van premier Jetten tegenover de Molukkers hopen zij op begrip voor hun leed. "Voor alle sores die we hebben meegemaakt vanwege de uitvoer van het beleid. Daarvan zegt de regering nu dat het verkeerd was, zij erkennen dat richting de Molukkers. Laat ze diezelfde erkenning dan ook doen richting de politie."

Wattilete hoopt dat er in het verlengde daarvan dat er meer aandacht komt voor de rol van de Nederlandse regering in die tijd. "Er moet onderzoek komen naar wat Nederland wel en niet heeft gedaan, en de onderliggende keuzes. Maar ook hoe richting Molukkers is opgetreden. Met het excuses aan Molukkers is een begin gemaakt voor herstel, maar er is veel meer nodig."

De Nationale Politie laat weten serieus te kijken naar het verzoek van de oud-politieagenten om erkenning. Ze noemen het een schrijnend verhaal dat ook serieuze reactie verdient.