Jeugdzorgorganisatie plaatst kwetsbare jongeren illegaal in zorgtraject Spanje

Jeugdbeschermingsorganisatie SAVE heeft de afgelopen jaren tegen de regels in jongeren in een jeugdzorgtraject in Spanje geplaatst. De organisatie had niet de verplichte toestemming van de Spaanse autoriteiten.

Zelfs toen de Nederlandse rechter deze werkwijze afkeurde, plaatste SAVE daarna nog kwetsbare jongeren in Spanje zonder toestemming. Dat blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur.

In Nederland geen plek

Voor jongeren met complexe problemen is in Nederland soms geen plek. Of jeugdzorgmedewerkers menen dat het goed is jongeren in een totaal andere omgeving onder te brengen, bijvoorbeeld omdat ze omgaan met vrienden die hen aanzetten tot verkeerd gedrag. Dit soort trajecten en opvangplekken bestaan in Spanje, Polen, Portugal, Frankrijk en België.

Plaatsing in een ander EU-land kan alleen met toestemming van dat ontvangende land. Dat is sinds 2022 geregeld in een Europese verordening om kindontvoeringen tegen te gaan. Spanje laat alleen buitenlandse jongeren toe in hulptrajecten wanneer een van de ouders Spaans is of wanneer ze bij familieleden worden geplaatst.

Er zijn meer risico's van illegale plaatsingen, volgens kinderrechters, want vanuit de autoriteiten in het ontvangende land is er geen toezicht. En wanneer een kind wegloopt of een strafbaar feit pleegt, kan de jeugdbeschermingsorganisatie uit Nederland niet ingrijpen, omdat die daar geen bevoegdheid heeft.

Oproep

Nieuwsuur onderzoekt (Nederlandse) jeugdzorgtrajecten over de grens. Heb jij ervaringen hiermee? Mail naar yoeri.vugts@nieuwsuur.nl.

SAVE Jeugdbescherming krijgt in de zomer van 2024 meermaals van de rechter te horen dat toestemming nodig is van de Spaanse autoriteiten. Maar in de maanden daarna plaatst SAVE weer twee jongeren in Spanje, wederom zonder toestemming.

De kinderrechters bepalen vervolgens dat de kinderen terug naar Nederland moeten worden gehaald. "Minderjarige was zichtbaar en ook begrijpelijk zeer aangeslagen bij het horen van de beslissing", merkt een rechter op in een van de uitspraken.

Terug naar Nederland

SAVE zegt tegen Nieuwsuur pogingen te hebben ondernomen alsnog toestemming te krijgen van Spanje. Dat de organisatie de plaatsingen door liet gaan, verklaart een woordvoerder als volgt: "Passende zorgtrajecten in Nederland [waren] niet tijdig beschikbaar." Ook zegt de organisatie, die actief is in Utrecht en Flevoland, dat directe terugkeer risico's zou opleveren voor deze jongeren en dat de jongeren zelf graag in Spanje wilden blijven.

Na de uitspraken van de rechter duurde het nog maanden om de jongeren naar Nederland te krijgen. Volgens een woordvoerder komt dat omdat "de huidige werkelijkheid is dat een passende plek 9 tot 12 maanden op zich kan laten wachten".