Gehandicaptenzorginstelling waarschuwt voor faillissement bij zzp-boetes
De grote Noord-Brabantse gehandicaptenzorginstelling SWZ waarschuwt voor een mogelijk faillissement als de Belastingdienst naheffingen en boetes oplegt voor het inhuren van schijnzelfstandigen. De zorginstelling ziet de personeelsproblemen in de hele gehandicaptenzorg toenemen.
Schijnzelfstandigen zijn zzp'ers die volgens de wet eigenlijk in loondienst moeten werken. Maar door personeelskrapte en ziekteverzuim is SWZ nog steeds aangewezen op zzp'ers, zegt het bestuur van de instelling.
In de gehandicaptenzorg speelt het probleem breder. "Een duivels dilemma", noemt de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) het: stoppen met zelfstandigen inhuren betekent dat de zorg verder onder druk kan komen te staan. Wél inhuren betekent een risico dat de Belastingdienst met naheffingen en boetes komt.
Cliënten later uit bed
SWZ zorg ondersteunt 1500 mensen met een lichamelijke of meervoudige beperking en niet-aangeboren hersenletsel. Er verblijven 400 mensen in de instelling. Bestuurder Jody Cath: "Ik zit klem tussen het leveren van kwaliteit van zorg en voldoen aan de wet tegen schijnzelfstandigheid."
De situatie is nu al nijpend op de groepen met bewoners met een meervoudige handicap. "Onze medewerkers hebben iedere dag het gevoel tekort te schieten."
Dat is volgens Cath merkbaar voor de cliënten. Wanneer een begeleider zich bijvoorbeeld op het laatste moment ziekmeldt, kan de laatste cliënt pas om twaalf uur uit bed worden gehaald en mist dan het ontbijt. "Die cliënt ligt vanaf 07.00 uur wakker en wordt onrustig, boos en begint te roepen. Dat doet pijn. Als we geen zzp'ers inhuren, is dit iedere dag de situatie."
'Boete kunnen we niet dragen'
Veertien andere gehandicaptenzorginstellingen schreven vorig jaar al een brandbrief over de gevolgen van de wet tegen schijnzelfstandigheid, de zogenoemde wet DBA. Ze gaven aan dat op locaties waar cliënten met levenslange, intensieve zorgbehoeften verblijven, de situatie uiterst kwetsbaar is.
Vaste medewerkers zijn essentieel voor de kwaliteit en veiligheid van deze zorg, erkennen zij. Maar soms is de tijdelijke inzet van gespecialiseerde zelfstandigen noodzakelijk. De huidige toepassing van de wet biedt volgens hen onvoldoende ruimte. "Een naheffing en boete van miljoenen kunnen wij niet dragen", zo staat in de brandbrief.
Controle Belastingdienst
De Belastingdienst heeft bij enkele gehandicaptenzorginstellingen een werkbezoek afgelegd. Gekeken is of de instelling een hoog risico heeft op schijnzelfstandigheid. Is dat het geval dan krijgt een instelling enkele maanden om het probleem aan te pakken. Gebeurt dat niet, dan kan de Belastingdienst boekenonderzoek doen en vanaf 1 januari 2025 naheffingen opleggen.
Wanneer een instelling bewust zzp'ers inzet en daarmee loonbelasting of sociale premies ontduikt, kan daarnaast een vergrijpboete worden opgelegd. Vanaf 2027 kunnen ook verzuimboetes worden opgelegd wanneer een bedrijf te weinig doet tegen schijnzelfstandigheid.
Bij SWZ zorg staan nu 82 voltijdbanen (fte) open op een totaal van 450 fte. Het ziekteverzuim is hoog en schommelt rond de 11 procent. De organisatie vult nu 62 fte in met zzp'ers. Eerdere pogingen van Cath en haar team om zzp'ers over te halen in vaste dienst te komen, hadden nauwelijks effect.
Vanwege de wet DBA had SWZ zorg eerder aangekondigd abrupt met alle zzp-groepsbegeleiders te willen stoppen, maar dat voornemen verliep slecht. "Het leidde onder het vaste personeel tot meer zieken, uitstroom en veel meer klachten over de zorg." Nu worden de zzp'ers nog steeds ingehuurd om een basisniveau van zorg te garanderen.
"Als de Belastingdienst echt gaat handhaven, dan heb ik grote zorgen over het voortbestaan van onze organisatie." Cliënten kunnen niet zomaar elders terecht, waarschuwt Cath. Ook andere instellingen kampen met tekorten. Ze hoopt op compassie van de Belastingdienst.
Kabinet wil geen uitzondering maken
Branchevereniging VGN roept de Belastingdienst en de zorginspectie op om rekening te houden met personeelskrapte. Uiteindelijk wil iedere organisatie toewerken naar vaste teams, aldus een VGN-woordvoerder, maar de weg ernaartoe is voor iedereen anders. "Het mag niet zo zijn dat organisaties omvallen of dreigen om te vallen."
Het kabinet erkent dat de gehandicaptenzorg voor grote uitdagingen staat, maar vindt een uitzondering maken voor de sector "juridisch onhoudbaar". Er zijn grote verschillen tussen aanbieders, stelt het kabinet. Volgens een woordvoerder zouden instellingen met grote personeelskrapte kunnen leren van de aanpak van aanbieders die daar geen of veel minder last van hebben.