Op de Filipijnen zinkt veel grond ruim een centimeter per maand

Nergens daalt de bodem zo snel als rond de Baai van Manilla, op de Filipijnen. Het water staat de mensen er inmiddels letterlijk tot aan de lippen. Een nieuw actieplan moet voorkomen dat zeshonderdduizend mensen noodgedwongen moeten vertrekken.

Anderhalf jaar geleden bezoekt een Nederlandse wetenschapper het gebied. Hij schrikt zich rot. De bodem daalt in de Filipijnse delta met meer dan een centimeter per maand. "Niet iedereen weet wat er gebeurt. Veel mensen denken dat het alleen door de stijgende zeespiegel komt", zegt Philip Minderhoud, van de Wageningen Universiteit.

De oorzaak is het oppompen van teveel grondwater, legt de wetenschapper uit. Voor de lokale visteelt, de industrie en voor het drinkwater van de groeiende bevolking. Daardoor zakt het land. De bodem klinkt steeds verder in.

Het gebied heeft ook al last van de stijgende zeespiegel, met millimeters per jaar. Maar de bodemdaling is vanwege de snelheid een veel urgenter probleem.

Snelst zinkende gemeente

Huizen liggen alsmaar lager en wegen worden steeds opnieuw met beton opgehoogd. Ondernemers hebben dagelijks te maken met wateroverlast. "Het is bijna elke dag raak. Het water gaat nooit weg. Het blijft altijd", zegt kapper Angelitio Usi.

Toen hij zijn zaak vijftien jaar geleden opende, liep je er zo van buiten naar binnen. Nu is er een trap naar beneden. Binnen heeft de kapper de vloer verhoogd. Hij kan er amper nog rechtop staan.

Usi woont in het plaatsje Masantol. Het is de snelst zinkende gemeente in de Filipijnse rivierdelta, met soms wel twintig centimeter per jaar.

De straten zijn er al meters opgehoogd. De mensen zetten al hun hoop op beton. Maar hoe lang is dat nog een oplossing?:

Land waar vroeger rijst groeide, staat nu permanent onder water. Dorpen zijn eilandjes geworden. In de dorpen storten ze liever beton dan dat mensen vertrekken. Wegen zijn de afgelopen jaren met meters opgehoogd.

Dit was te voorkomen geweest, zegt de Filipijnse professor Fernando Siringan. Als kustgeoloog van de Universiteit van de Filipijnen pleitte hij er vijftien jaar geleden al voor dat het oppompen van grondwater zou stoppen. "De autoriteiten begrijpen de kwestie prima. Maar iets zit in de weg om onze aanbevelingen over te nemen."

Siringan wilde graag verder onderzoek doen. "Vanwege politieke bezwaren werd de financiering gestopt. Er is geen geld voor", zegt hij. "En dus kunnen we niet verdergaan."

Huizen onbewoonbaar

De Filipijnse autoriteiten grijpen dus niet in. Duidelijk is dat er grote financiële belangen spelen. Het bedrijf dat het meeste water oppompt, beloofde Nieuwsuur tekst en uitleg, maar ziet daar uiteindelijk toch vanaf.

De Filipijnen hebben een snelgroeiende economie, maar in de dorpen leven veel mensen nog in armoede. Door het stijgende water zijn steeds meer huizen onbewoonbaar. Wie kan, verhuist naar de eerste verdieping.

De 80-jarige Lucia Lagman vraagt zich af hoe lang ze nog kan blijven. "Soms staat het water tot mijn borst. Dan staat ook mijn bed onder water en kunnen we niet slapen. Het lijkt hier steeds meer op zee. Boten varen nu over onze wegen."

Zolang het pompen doorgaat, blijft de bodem dalen. In Mansantol werd vijf jaar geleden een nieuwe wijk gebouwd, speciaal voor mensen die vanwege het water moesten verhuizen. Mensen zoals Jerry en Janeth Manalang. Maar ook hun nieuwe wijk daalt razendsnel. "We kunnen nergens anders naar toe. We hebben geen keus. Dit water is er elke dag. Het is moeilijk. Heel moeilijk", zeggen ze.

"Als je bodemdaling niet onder controle krijgt, wordt het alleen maar lastiger. Ook met de zeespiegel die stijgt", zegt onderzoeker Minderhoud. "Die werken elkaar in de hand. Dit is een enorme waarschuwing voor andere gebieden."

Actieplan

Door klimaatverandering stijgt de zeespiegel deze eeuw ook nog eens met dertig tot tachtig centimeter. Meer kustgebieden in rivierdelta's staat uiteindelijk dus iets soortgelijks te wachten, zij het minder snel dan op de Filipijnen.

Een VN-klimaatfonds dat in 2023 werd opgericht om landen als de Filipijnen te helpen bij de schade door klimaatverandering, is ondertussen nog steeds niet van de grond gekomen. De afgelopen week is er wel een internationaal symposium gehouden over de crisis rond de snel zinkende delta. Experts hebben een actieplan opgesteld voor de komende drie jaar.

Daarin staan plannen voor alternatieve waterbronnen, buffers voor oppervlaktewater, zoals zoet water opvangen in het regenseizoen, en investeren in onderzoek. Maar dan moet eerst nog wel worden uitgezocht welke overheden waarvoor juridisch verantwoordelijk zijn. Verder adviseren de experts veel meer te doen aan educatie en informatiecampagnes. voor de bevolking. Minderhoud: "Met alleen nog meer beton ben je er niet."