Europol: 280 verdachten opgepakt voor ronselen jongeren voor 'geweld op bestelling'
Europol heeft in het afgelopen jaar 280 aanhoudingen verricht in verband met het ronselen van jongeren voor het plegen van geweldsmisdrijven. Bijna twee derde van hen wordt verdacht van het rekruteren van jongeren, de overige honderd van het plegen van de misdrijven. Dat maakt de Europese politiedienst bekend in Nieuwsuur.
Naast de aanhoudingen heeft Europol nog 1400 mensen in beeld die als ronselaar of geronselde bij dit soort netwerken zijn betrokken.
De cijfers zijn de eerste resultaten van een vorig jaar opgerichte taskforce van Europol. Daarin werken elf landen samen om grip te krijgen op het zogeheten violence as a service, oftewel: geweld op bestelling. Daarbij knappen veelal jonge daders tegen betaling het vuile werk op voor criminelen. Het gaat om bedreigingen, het plaatsen van explosieven, mishandeling, beschietingen en zelfs moord.
En deze praktijk overstijgt de landsgrenzen. Zo werden vorig jaar drie verdachten uit Zweden opgepakt voor een schietpartij in Oosterhout, waarbij drie mannen om het leven kwamen. En eerder dit jaar werd een 16-jarige jongen uit Zweden opgepakt die een gedetineerde zou hebben beschoten bij de gevangenis in Alphen aan den Rijn.
En ook andersom duiken Nederlanders op bij geweldsdelicten in het buitenland. Begin vorig jaar werd een 15-jarige Nederlander gearresteerd in Hamburg voor een schietpartij.
Steeds jonger en gewelddadiger
"Dit fenomeen verspreidt zich als een bosbrand over heel Europa", zegt Andy Kraag, verantwoordelijk voor de aanpak van zware georganiseerde misdaad bij Europol. Volgens hem zijn de jongeren die worden ingehuurd steeds jonger. "13, 14 jaar is geen uitzondering. En de misdrijven worden steeds gewelddadiger."
Het ronselen gebeurt veelal via sociale media zoals Snapchat en Telegram. De Europol-taskforce identificeerde het afgelopen jaar 14.000 accounts waarop klussen worden gepost waar mensen op kunnen reageren. Kraag legt uit hoe dat werkt: "Jongeren zitten in chatgroepen op Snapchat, Tiktok en gaming platforms. Die ronselaars zitten in dezelfde groepen en plaatsen advertenties in aantrekkelijke taal zodat zo'n jongen denkt: voor een paar centen zou ik dit kunnen doen."
Volgens Europol is er sprake van een algemene structuur bij deze netwerken. De opdrachtgever, bovenin de keten, neemt contact op met een 'recruiter', die vervolgens via versleutelde berichten uitvoerders zoekt. "Als ze een kind hebben gevonden, komt er een regelaar bij, een fixer. Die zorgt dat het kind een wapen krijgt, vervoer, een hotel."
Kanonnenvoer
Europol ziet dat de georganiseerde misdaad in heel Europa gebruikmaakt van deze strategie. Kraag: "Kinderen worden gebruikt als kanonnenvoer en de criminelen zelf houden hun handjes schoon. Maar uiteindelijk, als de klus geklaard is, krijgen de uitvoerders negen van de tien keer hun geld niet en worden ze opgepakt door de politie. De enige die wint is de crimineel."
De jongeren die de misdrijven plegen moeten hun daad vaak ook filmen, en die filmpjes worden vervolgens gedeeld in de chatgroepen om deze daden te verheerlijken.
Europol voert gesprekken met Snapchat, Meta, en andere sociale mediabedrijven over wat die kunnen doen om deze 'misdaad op bestelling' tegen te gaan. Want met alleen arrestaties, los je het probleem niet op, zegt Kraag. "Bij die bedrijven komt ook het verantwoordelijkheidsbesef dat zij hier wat aan moeten doen."
Drie vermoedelijke opdrachtgevers worden morgen op een internationale opsporingslijst van Europol gezet. "De grootste Europese tiplijn." Het gaat om een Zweed en twee Duitsers. Kraag sluit niet uit dat er de komende tijd ook Nederlanders op die opsporingslijst worden gezet.