Oekraïne boekt terreinwinst op Rusland, toch waken experts voor euforie
Uit Oekraïne komen steeds meer positieve berichten als het gaat om de oorlog met Rusland. Het leger boekt voorzichtig terreinwinst en het aantal doden en gewonden neemt af. Bovendien kan Oekraïne dankzij verbeterde wapentechnieken harder toeslaan, tot diep in Rusland.
Dit alles zorgt voor een groeiend moreel bij militairen aan het front. Toch zijn experts voorzichtig: van een keerpunt in de oorlog is (nog) geen sprake.
Hoe anders was de situatie een jaar geleden. President Zelensky ruziede met Trump in het Witte Huis en Rusland rukte zo ver op dat sommige analisten vreesden dat de Oekraïense verdedigingslinies zouden "instorten".
Sindsdien is veel veranderd.
Oekraïne heeft de afgelopen anderhalf jaar fors geïnvesteerd in en geëxperimenteerd met nieuwe wapensystemen, vertelt militair expert Jack Watling van de Britse denktank RUSI. En dat betaalt zich uit.
Ten eerste omdat Russische olieraffinaderijen worden geraakt. De brandstofproductie en olie-export krijgen daardoor harde klappen. "Dat heeft veel impact op de economie", zegt Watling.
Daarnaast valt Oekraïne met succes logistieke militaire doelen in Rusland aan. "Dat zal effect hebben. De Russen kunnen dan moeilijker hun grotere aantal militairen omzetten in een grotere gevechtskracht aan het front."
De aanvallen reiken zelfs tot in Moskou. In de hoofdstad groeit de angst voor de Oekraïense drones, dus nam het Kremlin deze week een wet aan waardoor bepaalde financiële instellingen antidrone-afweersystemen mogen gebruiken.
Naast de effectievere droneaanvallen is er nog een opsteker voor Kyiv: voor het eerst in ongeveer twee jaar worden meer militairen opgeleid dan er sneuvelen. Dat komt volgens Watling door betere trainingsmethoden. "Er zijn niet per se meer mensen gerekruteerd, maar wel meer mensen opgeleid tot gevechtssoldaat."
Frontlijn verschuift mondjesmaat
Veel goed nieuws dus voor Zelensky. Toch waken analisten voor te veel enthousiasme: ze verwachten niet dat Oekraïne de komende tijd grote gebieden zal terugveroveren en de situatie in de bezette gebieden blijft hetzelfde. "Maar het betekent wel dat de Russen niet meer onstuitbaar op hun doel afgaan."
De eerste maanden van 2026 boekte Rusland nog terreinwinst, becijferde het Amerikaanse Institute for the Study of War, maar minder dan in dezelfde maanden in de jaren ervoor. Afgelopen april won Oekraïne voor het eerst in tijden meer terrein dan het verloor.
Vanwege weersomstandigheden is het gebruikelijk dat de strijdende partijen in de maanden februari, maart en april minder terreinwinst boeken. Bevroren grond ontdooit dan, met modder tot gevolg. Militaire voertuigen kunnen zich daardoor minder goed verplaatsen:
De positieve berichten bereiken ook de Oekraïense militairen. Dat geeft hun moreel een boost, ziet Daphne Wesdorp, Oekraïne-correspondent bij het Nederlands Dagblad.
"Die zitten ergens in een hol met drones boven hun hoofd en bommen die links en rechts inslaan." Een jaar geleden zagen zij op Telegram hoe hun president werd gekleineerd in het Witte Huis, nu bekijken ze filmpjes van brandende Russische olieraffinaderijen. "En ja, dan verschijnt er een lach op hun gezicht."
Er gloort meer positief nieuws voor Oekraïense militairen: de Zelensky-regering is namelijk van plan hun werkomstandigheden te verbeteren. Zo krijgen ze betere contracten en de belofte dat er meer zorg is voor veteranen. Die hervormingen zijn volgens Watling hard nodig, zeker nu een groeiend aantal Oekraïners zich verzet tegen mobilisatie.
Hoe gaat het verder?
Het is de vraag of, en zo ja hoe, het Kremlin reageert nu Oekraïne meer initiatief krijgt. Een van de opties is een nieuwe mobilisatiegolf. "Dat kan de dynamiek radicaal veranderen, maar is politiek riskant." Het is namelijk de vraag in hoeverre Russen dat accepteren.
Ook Wesdorp vindt het moeilijk te voorspellen hoe de oorlog op lange termijn verloopt. Ze benadrukt dat veel afhangt van de wapenwedloop. "Voor hetzelfde geld ontdekt Rusland hoe ze droneswarms kunnen aansturen (groepen drones, red.). Dan is iedereen terug bij af."
"Ik sprak laatst een bevriende soldaat die bijna met een soort nostalgie terugkeek naar de strijd om Bachmoet in 2023, toen er nog geen drones waren. Ook zei hij: over twee jaar kijken we misschien met nostalgie terug op 2026, toen drones nog niet AI-bestuurd waren."
De laatste maanden is het dus vooral Oekraïne dat goede zaken doet als het gaat om technologische ontwikkelingen. "Daarom is men nu optimistisch. Maar ik denk dat vier jaar oorlog Oekraïners heeft geleerd dat dat niets zeker is over wat er morgen gebeurt. En dat het einde dus nog niet in zicht is."