Kamer wil onderzoek naar misstanden bij fertiliteitsklinieken en donorconceptie
Er moet een onafhankelijk onderzoek komen naar misstanden bij fertiliteitsklinieken en donorconceptie. Een meerderheid van de Tweede Kamer steunt een verzoek daartoe van GroenLinks-PvdA, zo blijkt uit een rondgang. Ook het kabinet staat er welwillend tegenover.
Naar aanleiding van een bericht van Nieuwsuur vorige week, waaruit blijkt dat fertiliteitskliniek MCK uit Leiderdorp in 2018 geen openheid van zaken gaf over het bewust creëren van massadonoren, riep Kamerlid Lisa Vliegenthart (GroenLinks-PvdA) via een motie op tot een breed onafhankelijk onderzoek.
Het afgelopen jaar werd daar al meermaals op aangedrongen na een opeenstapeling van misstanden bij vruchtbaarheidsklinieken. VVD, SGP, ChristenUnie en Groep Markuszower zeggen de motie van Vliegenthart te zullen steunen, D66 en CDA zeggen dat zeer waarschijnlijk ook te doen.
Plan van aanpak
VVD-minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zei vorige week tijdens een debat over de nieuwe embryowet dat het kabinet zich beraadt op zo'n onderzoek. "Dat gaat vooral om wat dan precies de vraag en de reikwijdte moeten zijn. Ik begrijp het verzoek in de motie dus heel goed." Hermans zegt dat ze in september met een plan van aanpak komt.
Vorig jaar bleek uit onderzoek van Nieuwsuur dat er sinds 2004 zeker 85 massadonoren zijn in Nederland. Dat zijn spermadonoren die meer dan 25 kinderen hebben voortgebracht. Meer dan de norm die eerder door de beroepsgroep is vastgesteld, maar waar klinieken zich niet altijd aan hielden.
MCK uit Leiderdorp spant de kroon met 36 massadonoren, gecreëerd binnen de eigen kliniek. De commerciële kliniek wist dat dat inging tegen de richtlijn en loog daarover tegen de inspectie. De kliniek heeft daarnaast nagelaten, na een dwingende opdracht van de gynaecologenvereniging, om in 2018 alle betrokkenen bij massadonatie te informeren. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd doet al een jaar onderzoek naar de handelwijze van MCK.
Lessen voor de toekomst
Stichting Donorkind vindt dat na alle zichtbare misstanden niet langer kan worden volstaan met afzonderlijke onderzoeken per kliniek. "Het is duidelijk dat het nodig is om voorbij het incident te kijken en structurele patronen in beeld te brengen", zegt voorzitter Ties van der Meer. De stichting pleit voor een onderzoek tot 80 jaar terug, vergelijkbaar met de grootschalige onderzoeken naar geweld in de jeugdzorg en adoptie uit het buitenland.
Expertisecentrum Fiom zegt dat onderzoek het leed dat is ontstaan door misstanden bij donorconceptie niet kan wegnemen. "Maar het kan betrokkenen wel helpen antwoorden te vinden en de hele sector lessen bieden voor de toekomst", zegt Jelmer Soes namens Fiom.
Kamerlid Vliegenthart roept in haar motie ook op de mogelijke commerciële belangen van fertiliteitsklinieken te onderzoeken: alle "belangen en prikkels" die hebben bijgedragen aan wat er misging. De Kamer stemt dinsdag over de motie.