Aanleg nieuwe bossen blijft ver achter bij doelstellingen
Er komt nog maar weinig terecht van een nationaal plan om meer bossen aan te planten. In 2020 presenteerde het ministerie van Landbouw de Bossenstrategie. Daarin stond dat er in tien jaar tijd 37.000 hectare bos bij moest komen.
Provincies zijn voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor het aanplanten, maar zes jaar later zijn hun doelstellingen nog ver uit zicht. Dat blijkt uit een rondgang van Nieuwsuur. Gezamenlijk hebben de provincies pas ongeveer 4000 hectare bos aangeplant.
De Rekenkamer Oost-Nederland constateerde al dat de provincies Gelderland en Overijssel de doelstelling voor 2030 niet gaan halen. Ook de andere provincies zeggen tegen Nieuwsuur dat ze achterlopen op schema.
De Bossenstrategie van het ministerie van Landbouw gaat niet alleen over het aanplanten van nieuwe bossen, maar ook over het herplanten van gekapte bomen en het beter onderhouden van bestaande bossen. En de bossen moeten beter bestand worden tegen klimaatverandering, bijvoorbeeld door loofbomen aan te planten in plaats van naaldbomen.
Bas Lerink, boswetenschapper bij de Wageningen Universiteit (WUR), ziet ook dat er nog weinig van de strategie is terechtgekomen. "Er is wel wat bos bijgekomen en sommige bossen zijn nieuw leven ingeblazen, maar het is niet genoeg." Bovendien is er in de afgelopen jaren ook ontbost, zeg Lerink. "We weten niet goed hoeveel dat is."
Geldgebrek
De onderzoeker wijt de vertraging van de plannen aan juridische obstakels en ruimtegebrek. Verschillende gemeenten willen geen bos in hun gemeente en geven voorrang aan landbouwgrond. Hierdoor is grond beperkt beschikbaar. "Er is te weinig ruimte in Nederland", zegt Lerink.
De provincie Overijssel heeft bijvoorbeeld maar 319 van de geplande 3900 hectare bos aangeplant. "Grond is schaars en niet elke gemeente of terreineigenaar is bereid om landbouwgrond om te zetten naar bos", zegt gedeputeerde Maurits von Martels van de provincie.
Hij en Lerink wijzen daarnaast op geldgebrek. Lerink: "Dat geld zat in het Nationaal Programma Landelijk Gebied, het NPLG. Dat is op dag één van het kabinet-Schoof in de prullenbak beland. En dat was een funeste stap voor deze strategie."
In een reactie zegt ook het ministerie dat het NPLG "een belangrijk instrument" was om de bossenstrategie te financieren. "Dat is weggevallen door besluitvorming van het vorige kabinet."
'Weinig animo onder grondeigenaren'
Maar de vraag is of extra geld alles zou oplossen. Von Martels legt uit dat de provincie niet altijd invloed heeft op de aanleg van extra bossen. Grondeigenaren moeten er vrijwillig aan meewerken. "We verlenen subsidie en we hopen ook dat daar gebruik van wordt gemaakt, maar de animo is beperkt."
Gemeente Hof van Twente is zo'n gemeente die niet bij boeren wil aankloppen met de vraag bomen te planten op hun grond. "We hebben een sterk agrarische gemeente, een groot buitengebied met daarin vijfhonderd boeren. Zij hebben op dit moment veel onduidelijkheid over het voortbestaan van hun bedrijf. Wij willen boeren niet extra beperken door landbouwgrond om te zetten in natuurfuncties", zegt Miriam Doeschot, wethouder in Hof van Twente.
Voordelen van bomen
Lerink stelt dat gemeenten onvoldoende inzien hoeveel voordelen extra bomen bieden. Volgens de onderzoeker kunnen bossen verschillende problemen in Nederland oplossen. "Het bos is een hotspot van biodiversiteit en bomen filteren CO2 uit de lucht."
De onderzoeker vindt het niet realistisch dat de doelstellingen voor 2030 worden gehaald, maar hij vindt wel dat de ambitie moet blijven. Daarvoor moet snel extra geld beschikbaar komen, zegt hij. "En de provincies moeten hulp krijgen bij de planning, zodat we in 2030 wel een serieus gebied kunnen bebossen."
Volgens Lerink liggen de plannen bij provincies al klaar om dit voor elkaar te krijgen. "Die kunnen zo weer worden gerecycled en daar kunnen provincies weer mee aan de slag."
"We zijn een van de minst beboste landen van Europa", vervolgt Lerink. "Maar we hebben fantastische bossen in Nederland en er zijn tal van redenen om die uit te breiden."
Reactie ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur:
"Het huidige kabinet heeft de ambitie om fors in te zetten op meer bos en het herstel van bestaand bos.
Het NPLG was een belangrijk instrument dat de bossenstrategie financierde en dat is weggevallen door besluitvorming van het vorige kabinet.
Op dit moment wordt de Landelijke Bossenstrategie geëvalueerd. De resultaten zullen dit jaar gedeeld worden met de Tweede Kamer. Met de evaluatie van de bossenstrategie zal gekeken worden naar de resultaten tot nu toe en ook de ambitie en de beschikbare middelen."