Amsterdam vraagt datacentra ruimte te reserveren voor Europese klanten

Stel: de Amerikaanse president Donald Trump krijgt ruzie met Nederland over onze bijdrage aan de Iran-oorlog. Als straf verordonneert Trump Amerikaanse techbedrijven om te stoppen met diensten leveren aan Nederlandse overheidsorganisaties.

"Dan loopt onze gemeentelijke dienstverlening vast", zegt de Amsterdamse wethouder Alexander Scholtes. "Dan kunnen onze ambtenaren mogelijk niet meer mailen, geen vergunningen afgeven en kan het zijn dat we gegevens van onze burgers kwijtraken."

Dit scenario is hypothetisch, maar er wordt door de grillige geopolitieke tijden toch rekening mee gehouden. Een groot deel van de Europese internetdata staat nu nog op servers van Amerikaanse opslagdiensten. "Dat maakt ons kwetsbaar", zegt Scholtes.

Die zorg wordt gedeeld door experts en de landelijke politiek, die digitaal onafhankelijker wil worden. Scholtes spreekt er vandaag over met de bedrijven die de komende jaren zes datacentra in Amsterdam bouwen. De gemeente wil "meer regie" over die centra.

'Reserveer serverruimte voor Europese partijen'

De bouw van nieuwe datacentra is inmiddels verboden in de hoofdstad, maar deze zes hadden al een vergunning. Het bedrijf Equinix bouwt er twee. Omdat de gemeente zich jarenlang verzette tegen de komst van datacentra, zag directeur Michiel Eielts de gespreksuitnodiging niet aankomen. "Maar vanwege de geopolitieke en economische noodzaak is de atmosfeer rond datacentra aan het draaien."

Hij pleit ervoor om weer nieuwe datacentra toe te staan in Amsterdam. "Anders worden we meer afhankelijk van het buitenland."

Voorlopig is de gemeente dat niet van plan, vooral vanwege de beperkte ruimte op het stroomnet. Datacentra zijn stroomslurpers. Wethouder Scholtes hoopt de bedrijven ertoe te bewegen een deel van hun "schaarse" serverruimte voor Amsterdamse, Nederlandse en Europese bedrijven en overheden te reserveren.

Daarvoor zal hij flink wat overtuigingskracht nodig hebben. Equinix wil geen klanten voorrang geven. "Wij gaan ons businessmodel niet veranderen", zegt Eielts. "Zo zit de IT-wereld niet in elkaar. Het zou ook raar zijn als datacentra buiten Europa zeggen: we willen geen Philips."

Scholtes erkent dat de datacentra "niks verplicht zijn" aan de gemeente. "Ze bepalen zelf aan wie ze de capaciteit verhuren. Maar het zou al een enorme beweging zijn als ze überhaupt ruimte reserveren voor een Europese partij."

Maar zou de gemeente daarmee überhaupt digitale autonomie kunnen bereiken? Equinix is een Amerikaans bedrijf. Via de zogenoemde Cloud Act kan de Amerikaanse overheid gegevens opeisen die op Equinix-servers staan. "Daar zit nog wat kwetsbaarheid", erkent Scholtes.

Volgens Eielts is dat opeisen van gegevens door de Amerikaanse overheid bij zijn bedrijf echter technisch onmogelijk. "We kunnen niet in de servers van onze klanten komen. We zouden zo'n verzoek ook nooit honoreren."

'Volledige autonomie is utopie'

Hoe dan ook: volledige onafhankelijkheid zou inhouden dat alle appjes die we sturen, de foto's die we digitaal opslaan en de belastingaangiftes die we doen, opgeslagen en verwerkt worden in Nederlandse of Europese datacentra op Nederlandse of Europese bodem.

Voordat Europa daarvoor genoeg eigen datacentra heeft, zullen er jaren verstreken zijn. En zelfs dan is de vraag hoe waterdicht die dataverwerking is. Eielts: "Een datacentrum bestaat nooit volledig uit Europese software en hardware. Volledige digitale autonomie is dus een utopie."