In de strijd tegen Trump willen ook Democraten 'valsspelen' bij midterms

De tussentijdse verkiezingen in Amerika zijn pas over een halfjaar, maar de strijd om de spelregels is al in volle gang. Alles lijkt geoorloofd om de kansen op succes te vergroten. Oók gerrymandering, het opnieuw intekenen van kiesdistricten.

In het verleden werden Republikeinen vaak beschuldigd van deze ondemocratische tactiek. Nu doen ook Democraten het. Openlijk zelfs. "Wij wilden dit niet, maar zijn ertoe gedwongen", zegt Don Scott, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden in de staat Virginia. "Trump is hiermee begonnen."

Wat is gerrymandering?

Amerika kent een districtenstelsel. Wie in een district de meeste stemmen krijgt, mag zich afgevaardigde noemen namens dat gebied. Gerrymandering houdt in dat grenzen van districten zo worden veranderd dat een bepaalde partij of politicus meer kans maakt op verkiezingswinst. Vriend en vijand zijn het eens dat de tactiek zeer controversieel is.

Democraten deden recent aan gerrymandering in Californië, waar enkele districtsgrenzen werden veranderd. Datzelfde moet nu gebeuren in Virginia. "Wij zijn hier niet mee begonnen, maar gaan het wel proberen af te maken", zegt een strijdbare Louise Lucas. Als Senaatsvoorzitter is ze een belangrijke aanjager van het plan. "We kunnen het ons niet veroorloven achterover te leunen en niets te doen, terwijl Trump een machtsgreep aan het plegen is."

Tegelijkertijd benadrukken de Democraten dat 'hun' gerrymandering anders is dan die van de Republikeinen. Want in Virginia mogen kiezers zich - anders dan in Texas - in een referendum uitspreken over de voorgenomen herindeling van de kiesdistricten. Die volksraadpleging is komende dinsdag.

Toch waarschuwt politicoloog en 'gerrymanderexpert' Alex Keena dat de Democraten hiermee juist doen waar ze Trump van beschuldigen: het systeem minder eerlijk maken. "Normaalgesproken worden kiesdistricten elke tien jaar opnieuw vormgegeven, op basis van de volkstelling. Dit is hoogst ongebruikelijk." Volgens Keena worden democratische normen en waarden uitgehold.

De grenswijzigingen die de Democraten voorstellen maken dat de Democratisch georiënteerde buitenwijken van Washington D.C. worden verbonden met de gebieden in de buurt van het Appalachen-gebergte, ver weg van de stad. "Dat is geen gemeenschap", zegt Keena. "Dit straft kiezers die helemaal niets te maken hebben met wat bijvoorbeeld in Texas is gebeurd."

Woedende Republikeinen

Republikeinen in Virginia zijn woest. Het maakt hen niet uit dat 'hun' president geregeld desinformatie verspreidt en er alles aan doet om het vertrouwen van Amerikanen in verkiezingen te ondergraven. Bewezen onjuiste claims over fraude in 2020, toen Trump de presidentsverkiezingen verloor van Biden, gelden voor velen nog altijd als waarheid.

Aijalon Carlton Cordoza is voorzitter van de Republikeinse Partij in Hampton en zat eerder in het Congres in Virginia. Hij houdt zich op de vlakte over de claims van verkiezingsfraude zes jaar terug. "Maar ik weet wel wat er nú gebeurt. Ze proberen de boel te belazeren, en moeten zich schamen. Zeker omdat ze zichzelf de 'Democratische' Partij noemen."

Als het Democratische gerrymandering doorgaat, vrezen Republikeinen dat hun stem verwatert. "Dan houden we precies één Republikeinse afgevaardigde over in een staat waar bijna 50 procent van de mensen op de Republikeinen stemt", verzucht Bob Ackerman. Hij is met een MAGA-petje naar de maandelijkse partijbijeenkomst in een pizzatent in Hampton gekomen.

Recente peilingen over het referendum over de districtsgrenswijziging laten een gemengd beeld zien, al hebben de voorstanders een lichte voorsprong. Maar wat de uitkomst ook wordt: echte winnaars zullen er niet zijn, zegt professor Keena. "De kiezer verliest, zoveel staat wel vast."

"Iedereen zal in staat zijn naar de stembus te gaan in november, maar het is de vraag wat ze te kiezen hebben. Partijen zetten dat proces nu naar hun hand. Dat is de ontmanteling van normen die de democratische waarden dienden."