Spannende dag voor politiek Den Haag: gaan asielwetten het halen of niet?
Halen de asielwetten van oud PVV-minister Faber de eindstreep? De discussies over de twee wetten houden de politiek al lange tijd bezig maar nu spant het erom. Alle ogen zijn vandaag gericht op de Eerste Kamer. Daar moet tijdens een stemming blijken of de wetten, nu verdedigd door CDA-minister Van den Brink, een meerderheid halen. Na een debat vorige week bleek dat dat nog geen uitgemaakte zaak is: de PVV kwam met een nieuw standpunt.
Die partij is tegen de aanpassing die zorgt dat hulp aan illegalen niet meer strafbaar wordt. In de Tweede Kamer stemde de PVV nog voor die novelle, de zogenoemde "kopje soep-reparatie". Maar de PVV-fractie in de Eerste Kamer is daartegen en dreigt de meerderheid voor de wet te torpederen. Voor partijen als CDA en SGP is het namelijk juist een voorwaarde dat hulp aan illegalen niet bestraft zal worden.
Hulp aan illegalen, strafbaar of niet?
De wetten regelen onder meer een tweestatusstelsel voor asielzoekers dat een onderscheid maakt tussen mensen die gevaar lopen vanwege hun etniciteit, geaardheid of religie, en mensen die vluchten voor oorlog en (natuur)geweld. Ook worden verblijfsvergunningen ingekort, tijdelijke vergunningen vaker beoordeeld en gezinshereniging lastiger.
Veel partijen willen dat strengere beleid al langer, alhoewel sommigen ook vraagtekens hebben bij de uitvoerbaarheid. Zij vrezen net als lokale bestuurders en uitvoeringsinstanties een averechts effect met meer rechtszaken en verstopping van de asielketen.
Voor een meerderheid waren de ogen tot nu toe vooral gericht op het CDA, waarvan een ja-stem nog onzeker was, vanwege onder meer het strafbaar stellen van illegaliteit.
Dat idee stond nooit in de wetten van Faber, maar werd door de PVV voorgesteld nadat de partij al uit het kabinet-Schoof vertrokken was. Onverwacht kreeg het voorstel een meerderheid in de Tweede Kamer. Dat leidde tot zorgen bij onder meer CDA en SGP dat hulp aan illegalen ook strafbaar kon worden. VVD'er Van Weel, die Faber demissionair opvolgde, kwam daarop met de veelbesproken "reparatie-novelle".
Ondanks die novelle bleef in de Eerste Kamer bij het CDA de zorg dat de strafbaarstelling ertoe zou kunnen leiden dat grote groepen ongedocumenteerden, mensen zonder geldige verblijfspapieren, worden opgepakt. Minister Van den Brink, de huidige asielminister, kwam het CDA daarom vorige week tegemoet door uit te leggen dat alleen "hardnekkige terugkeerfrustreerders" worden vervolgd. Daarmee leek het CDA binnenboord. In een brief aan de Kamer gisteren herhaalt Van den Brink dat het volgens hem niet om grote getallen gaat.
Onduidelijk
Maar de uitleg van Van den Brink was tegen het zere been van de PVV. Senator Van Hattem wees op cijfers van kennisinstituut WODC over ruim 20.000 ongedocumenteerden. Wat betreft de PVV moeten die met de nieuwe wet allemaal worden vervolgd. Nu het onzeker is of de "kopje soep-aanpassing" het haalt, spant het erom, en kan een senator die afwezig is al de doorslag geven.
De stemmingen in de Eerste Kamer zijn vanaf 13.00 uur en ook live te volgen op NPO Politiek.
Politiek verslaggever Emma Jackson:
"Het lijkt erop dat de wet die het tweestatusstelsel regelt het gaat halen. Maar het kan dat er voor de asielnoodmaatregelenwet geen meerderheid is.
Als die wet het niet haalt, gaat niet al het strengere beleid van tafel, want veel wordt ook inmiddels al geregeld bij de invoering van het Europese Migratiepact, waar de nieuwe Tweede Kamer onlangs mee instemde. Zo wordt daarin al de permanente verblijfsvergunning afgeschaft en de nareis beperkt. Maar sommige zaken zoals de strafbaarstelling van illegaliteit en het afschaffen van dwangsommen voor de IND staan wel alleen in deze wet.
Als de wet sneuvelt, is dat vervelend voor het kabinet, omdat de wet symbool is komen te staan voor streng asielbeleid en het kabinet die discussie met deze wetten wilde afronden.
Het kan ook weer wrijving in de coalitie opleveren. Regeringspartij D66 gaat tegen stemmen, tijdens de coalitieonderhandelingen werd dat al afgesproken. Maar toen rekenden de partijen er waarschijnlijk op dat de wetten het konden halen zonder hen. Ondertussen zien we D66-premier Jetten afgelopen vrijdag zeggen dat de wetten wel belangrijk zijn en dat er nieuwe maatregelen komen als de asielnoodmaatregelenwet het niet haalt. Het maakt het er voor de minderheidscoalitie allemaal niet makkelijker op."